वायुपुराणम्

अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यांश्च परिपालनैः। आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून् संनिग्रहेण च ।। ३१.

धर्म्मेण च प्रजाः सर्व्वा यथावदनुरञ्जयन्। ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः ।। ३१.

स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः। अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् ।। ३१.

स मार्गमाणः कामानामन्तर्दोषनिदर्शनात्। विश्वासहेतो रेमे वै वैब्राजे नन्दने वने ।। ३१.

अपश्यत्स यदा तां वै वर्द्धमानां नृपस्तदा। गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरा प्रत्यपद्यत ।। ३१.

स सम्प्राप्य तु तान् कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः। कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः। ।। ३१.

परिसङ्ख्याय कालञ्च कलाकाष्ठास्तथैव च। पूर्णं मत्त्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह ।। ३१.

यथासुखं यथोत्साहं यथाकालमरिंदम। सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव ।। ३१.

पूरो प्रीतोऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्। राष्ट्रञ्च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्। ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् ।। ३१.

प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः। यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः ।। ३१.

अभिषेक्तुकामञ्च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्। ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् ।। ३१.

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो। श्रेष्ठं यदुमतिक्रम्य पूरो राज्यं प्रदास्यसि ।। ३१.

यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनु तुर्वसुः। शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्तनोऽनुः पूरुरेव च ।। ३१.

कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान् राज्यमर्हति । अतः सम्बोधयामि त्वां धर्म्मं समनुपालय ।। ३१.

ययातिरुवाच।। ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे श्रृण्वन्तु मे वचः। ज्येष्टं प्रति यथा रार्ष्ट्रं न देयं मे कथञ्चन ।। ३१.

माता पित्रोर्वचनकृत्स हि पुत्रः प्रशस्यते । मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः ।। ३१.

प्रतिकूलं पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः। स पुत्रः पुत्रवद् यश्च वर्त्तते पितृमातृषु ।। ३१.

यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च। द्रुह्युणा चानुना चैवमप्यवज्ञा कृता भृशम् ।। ३१.

पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः। कनीयान् मम दायादो जरा येन धृता मम। सर्वकामः सर्वकृतः पूरुणा पुत्रकारिणा ।। ३१.

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्ये नोशनसा स्वयम्। पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा ते महामते ।। ३१.

भवतोऽनुमतोप्येवं पूरु राष्ट्रेऽभिषिच्यताम् । यःपुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा। सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः ।। ३१.

अर्हः पूरुरिदं राष्ट्रं यः प्रियः प्रियकृत्तव। वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् ।। ३१.

पौरजानपदैस्तुष्टैरित्युक्तो नाहुषस्तदा। अभिषिच्य ततः पूरुं स्वराष्ट्रे सुतमात्मनः ।। ३१.

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्। दक्षिणापरतो राजा यदुं श्रेष्ठं न्यवेशयत् ।। ३१.

प्रतीच्यामुत्तरस्याञ्च द्रुह्युञ्चानुञ्च तावुभौ। सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्त्वा पृथ्वीं ससागराम्। व्यभजत् पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा ।। ३१.

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना। यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्म्मेण प्रतिपाल्यते ।। ३१.

एवं विसृज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा। पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमानभवन्नृपः ।। ३१.

धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यञ्चैव सुतेषु तु। प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु ।। ३१.

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना। योऽभिप्रेत्याहरन् कामान् कूर्मोङ्गानीव सर्वशः ।। ३१.