वायुपुराणम्

तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः। देवयानिमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह ।। ३१.

शर्मिष्ठा मासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः। यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानिर्व्यजायत ।। ३१.

द्रुह्युञ्चानुञ्च पूरुञ्च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । अजीजनन्महावीर्यान् सुतान्देवसुतोपमान् ।। ३१.

रथन्तस्मै ददौ रुद्रः प्रीतः परमभास्वरम्। असङ्गं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी ।। ३१.

युक्तं मनो जवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्। स तेन रथमुख्येन जिगाय च ततो महीम् ।। ३१.

ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः । पौरवाणां नृपाणाञ्च सर्वेषां सोऽभवद्रथः ।। ३१.

योवत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः। कुरोः पुत्रस्य राज्ञस्तु राज्ञः पारिक्षितस्य ह। जगाम स रथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः ।। ३१.

गार्ग्यस्य हि सुतं बालः स राजा जनमेजयः। दुर्बुद्धिर्हिंसयामास लोहगन्धं नराधिपम् ।। ३१.

स लोहगन्धो राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः। पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित् ।। ३१.

ततः स दुःखसन्तप्तो नालभत्संविदं क्वचित्। शशाप हेतुकमृषिं शरण्यं व्यथितस्तदा ।। ३१.

ईन्द्रोतो नाम विख्यातो योऽसौ मुनिरुदारधीः। योजयामास चेन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्। अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमः ।। ३१.

स लोहगन्धो व्यनशत्तस्यावसथमेत्य ह। स च दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा ।। ३१.

ततः शक्रेण तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः। ततो हत्वा जरासन्धं भीमस्तं रथमुत्तमम्। प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः ।। ३१.

स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः। पुत्रं ज्येष्ठं वरिष्ठञ्च यदुमित्यब्रवीद्वचः ।।३१.

जरावली च मां तात पलितानि च पर्यगुः । काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तोऽस्मि यौवने ।। ३१.

त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह। जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह ।। ३१.

अनिर्दिष्टा मया भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता । सा च व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम् ।। ३१.

जराया बहवो दोषा पानभोजनकारिणः। तस्माज्जरान्न ते राजन् ग्रहीतुमहमुत्सहे ।। ३१.

सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः। बली सन्नतगात्रश्च दुर्द्दशो दुर्बलाकृतिः ।। ३१.

अशक्तः कार्यकरणे परिभूतस्तु यौवने। महोपभीतिभिश्चैव तां जरान्नाभिकामये ।। ३१.

सन्ति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप। प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै ।। ३१.

स एवमुक्तो यदुना तीव्रकोपसमन्वितः। उवाच वदतां श्रेष्छो ज्येष्ठं तं गर्हयन् सुतम् ।। ३१.

आश्रमः कश्च वान्योऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव। मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदात्थ नवदेशिक ।। ३१.

एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् । यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि ।। ३१.

तस्मान्न राज्यभाग् मूढ प्रजा ते वै भविष्यति। तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह ।। ३१.

तुर्वसुरुवाच।। न कामये जरां तात सामभोगप्रणाशिनीम्। जराया बहवो दोषाः पानभोजनकारिणः। तस्माज्जरां न ते राजन् ग्रहीतुमहमुत्सहे ।। ३१.

ययातिरुवाच।। यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वन्न प्रयच्छसि। तस्मात् प्रजा समुच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति ।। ३१.

असङ्कीर्णा च धर्मेण प्रतिलोमवरेषु च। पिशितादिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि ।। ३१.

गुरु दारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा। पशुधर्मेषु म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः ।। ३१.