वायुपुराणम्

देवतानामवध्यस्तु महाकायो महाबलः। अन्तर्भूमिगतस्तत्र वालुकान्तर्हितो महान् ।। २६.

स मनोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम सुदारुणः। शतं लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम् ।। २६.

संवत्सरस्य पर्य्यन्ते स निःश्वासं प्रमुञ्चति। यदा तदा मही तत्र चलिता स्म सकानना ।। २६.

तस्य निःश्वासवातेन रज उद्धूयते महत्। आदित्यपथमावृत्य सप्ताहं भूमिकम्पनम् ।। २६.

सविस्फुलिङ्गं सज्वालं सधूममतिदारुणम् । तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन् स्थातुं स्व आश्रमे ।। २६.

तं वारय महाबाहो लोकानां हितकाम्यया। तेजस्ते सुमहाविष्णुस्तेजसाप्याययिष्यति ।। २६.

लोकाः स्वस्था भवन्त्वद्य तस्मिन् विनिहतेऽसुरे । त्वं हि तस्य वधायाद्य समर्थः पृथिवीपते ।। २६.

विष्णुना च वरो दत्तो मम पूर्व्वं ततोऽनघ। न हि धुन्धुर्महावीर्य्यस्तेजसाल्पेन शक्यते ।। २६.

निर्द्दग्धुं पृथिवीपाल अपि वर्ष शतैरिह। वीर्य्यं हि सुमहत्तस्य देवैरपि दुरासहम् ।। २६.

एवमुक्तस्तु राजर्षिरुत्तङ्केन महात्मना। कुबलाश्वं सुतं प्रादात्तस्मिन् धुन्धुनिवारणे ।। २६.

राजा संन्यस्तशस्त्रोऽहमयन्तु तनयो मम। भविष्यति द्विजश्वेष्ठ धुन्धुमारो न संशयः ।। २६.

स तं व्यादिश्य तनयं धुन्धुमारणमुद्यतम्। जगाम पर्व्वतायैव तपसे शंसितव्रतः ।। २६.

कुबलाश्वस्तु धर्म्मात्मा पितुर्वचनमास्थितः। सहस्रैरेकविंशत्या पुत्राणां सह पार्थिवः। प्रायादुत्तङ्क सहितो धुन्धोस्तस्य निवारणे ।। २६.

तमाविशत्ततो विष्णुर्भगवान् स्वेन तेजसा। उत्तङ्कस्य नियोगात्तु लोकानां हितकाम्यया ।। २६.

तस्मिन् प्रयाते दुर्द्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत्। अद्यप्रुभृत्येष नृपो धुन्धुमारो भविष्यति ।। २६.

दिव्यैः पुष्पैश्च तं देवाः सममंसत अद्भुतम्। सगत्वा पुरुष व्याघ्रस्तनयैः सह वीर्य्यवान् ।। २६.

समुद्रं खनयामास वालुकार्णवमव्ययम्। नारायणेन राजर्षिस्तेजसाप्यायितो हि सः ।। २६.

बभूवातिबलो भूय उत्तङ्कस्य वशे स्थितः। तस्य पुत्रैः खनद्भिश्च वालुकान्तर्हितस्तदा ।। २६.

धुन्धुरासादितस्तत्र दिशमाश्रित्य पश्चिमाम्। मुखजेनाग्निना क्रुद्धो लोकानुद्वर्त्तयन्निव ।। २६.

वारि शुश्राव योगेन महोदधिरिवोदये। सोमस्य सोमपश्रेष्ठ धारोर्मिकलिलो महान् ।। २६.

तस्य पुत्रास्तु निर्द्दग्धास्त्रिभिरूनास्तु राक्षसाः। ततः स राजातिबलो धुन्धुबन्धुनिबर्हणः ।। २६.

तस्य वारिमयं वेगमपिबत् स नराधिपः। योगी योगेन वह्निं वा शमयामास वारिणा ।। २६.

निरस्यत्तं महाकायं बलेनोदकराक्षसम्। उत्तङ्कं दर्शयामास कृतकर्म्मा नराधिपः ।। २६.

उत्तङ्कश्च वरं प्रादात्तस्मै राज्ञे महात्मने। अदात्तस्याक्षयं वित्तं शत्रुभिश्चाप्यधृष्यताम् ।। २६.

धर्म्मे रतिञ्च सततं स्वर्गे वासं तथाक्षयम्। पुत्राणां चाक्षयाँल्लोकान् स्वर्गे ये राक्षसा हताः ।। २६.

तस्य पुत्रास्त्रयः शिष्टा दृढाश्वो ज्येष्ठ उच्यते। भद्राश्वः कपिलाश्वश्च कनीयासौ तु तौ स्मृतौ ।। २६.

धौन्धुमारिर्दृढाश्वस्तु हर्यश्वस्तस्य चात्मजः। हर्यश्वस्य निकुम्भोऽभूत् क्षत्रधर्मरतः सदा ।। २६.

संहताश्वो निकुम्भस्य श्रुतो रणविशारदः । कृशाश्वश्चाक्षयाश्वश्च संहताश्च सुतावुभौ ।। २६.

तस्य पत्नी हैमवती सतां मतिदृषद्वती। विख्याता त्रिषु लोकेषु पुत्रस्तस्याः प्रसेनजित् ।। २६.