वायुपुराणम्

आजगाम युवा चैव स्वां पुरीं यादवैर्वृताम्। कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् ।। २४.

भोजवृष्ट्यन्धकैर्गुप्तां वसुदेवपुरोगमैः। ताङ्कथां रैवतः श्रुत्वा यथातत्त्वमरिन्दमः ।। २४.

कन्या तु बलदेवाय सुव्रतां नाम रेवतीम्। दत्त्वा जगाम शिखरं मेरोस्तपसि संस्थितः ।। २४.

रेमे रामश्च धर्मात्मा रेवत्या सहितः किल। तां कथामृषयः श्रुत्वा पप्रच्छुस्तदनन्तरम् ।। २४.

ऋष्य ऊचुः ।। कथं बहुयुगे काले व्यतीते सूतनन्दन। न जरां रेवती प्राप्ता पलितञ्च कुतः प्रभो ।। २४.

मेरुं गतस्य वा तस्य शर्य्यातेः सन्ततिः कथम्। स्थिता पृथिव्यामद्यापि श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।। २४.

कियन्तो वा सुरगणा गन्धर्व्वास्तत्र कीदृशाः। यच्छ्रुत्वा रैवतः कालान् मुहूर्त्तमिव मन्यते ।। २४.

सूत उवाच।। न जरा क्षुत्पिपासा वा न च मृत्युभयं ततः। न च रोगः प्रभवति ब्रह्मलोकगतस्य हि ।। २४.

गान्धर्व्वं प्रति यच्चापि पृष्टस्तु मुनिसत्तमाः। ततोऽहं संप्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सुव्रताः ।। २४.

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनास्त्वेकविंशतिः। तालाश्चैकोनपञ्चाशदित्येतत् स्वरमण्डलम् ।। २४.

षड्जर्षभौ च गान्धारो मध्यमः पञ्चमस्तथा। धैवतश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादवान् ।। २४.

सौवीरी मध्यमग्रामो हरिणास्या तथैव च। स्यात्कलोपबलोपेता चतुर्थी शुद्धमध्यमा ।। २४.

शार्ङ्गी च पावनी चैव दृष्टाका च यथाक्रमम्। म्ध्यमग्रामिकीः ख्याताः षड्जग्रामं निबोधत ।। २४.

उत्तरमन्द्रा रजनी तथा या चोत्तरायता। शुद्धषड्जा तथा चैव जानीयात् सप्तमां च ताम् ।। २४.

गान्धारग्रामि कांश्चान्यान् कीर्त्यमानान् निबोधत। आग्निष्टोमिकमाद्यन्तु द्वितीयं वाजपेयिकम् ।। २४.

तृतीयं पौण्ड्रकं प्रोक्तं चतुर्थं चाश्वमेधिकम्। पञ्चमं राजसूयं व षष्ठं चक्रसुवर्णकम् ।। २४.

सप्तमं गोसवं नाम महावृष्टिकमष्टमम्। ब्रह्मदानञ्च नवमं प्राजापत्यमनन्तरम् ।। २४.

नागपक्षाश्रयं विद्याद्गोतरञ्च तथैव च। हयक्रान्तं मृगक्रान्तं विष्णुक्रान्तं मनोहरम् ।। २४.

सूर्य्यक्रान्तं वरेण्यञ्च मत्तकोकिलवादिनम्। सावित्रमर्द्धसावित्रं सर्व्वतो मद्रमेव च ।। २४.

सुवर्णञ्च सुतन्द्रञ्च विष्णुवैष्णुवरावुभौ। सागरं विजयञ्चैव सर्वभूतमनोहरम् ।। २४.

हंसं ज्येष्ठं विजानीमस्तुम्बुरुप्रियमेव च। मनोहरमधात्र्यञ्च गन्धर्वानुगतश्च यः ।। २४.

अलम्बुषेष्टश्च तथा नारदप्रिय एव च। कथितो भीमसेनेन नागराणां यथा प्रियः ।। २४.

करोपनीत विनता श्रीराख्यो भार्गवप्रियः। विंशतिर्मध्यमग्रामः षड्जग्रामश्चतुर्द्दश ।। २४.

तथा पञ्चदशेच्छन्ति गान्धारग्रामसंस्थितान् । ससौवीरा तु गान्धारी ब्रह्मणा ह्युपगीयते ।। २४.

उत्तरादिस्वरस्यैव ब्रह्मा वै देवताऽत्र च। हरिदेशसमुत्पन्ना हरिणास्या व्यजायत। मूर्च्छना हरिणास्यैव अस्या इन्द्रोऽधिदैवतम् ।। २४.

करोपनीतवितता मरुद्भिः स्वरमण्डले। सा कलोपनता तस्मान्मारुतश्चात्र दैवतम् ।। २४.

मनुदेशसमुत्पन्ना मूर्च्छना शुद्धमध्यम्। मध्यमोऽत्र स्वरः शुद्धो गन्धर्व्वश्चात्र देवता ।। २४.

मृगैः सह सञ्चरते सिद्धानां मार्गदर्शने। यस्मात्तस्मात् स्मृता मार्गी मृगेन्द्रोऽस्याश्च देवता ।। २४.

सा चाश्रमसमायुक्ता अनेकान् पौरवान् रवान्। मूर्च्छना योजना ह्येषा रजसा रजनी ततः ।। २४.