वायुपुराणम्

कारणेभ्यो गुणेभ्योऽथ व्यक्ताव्यक्तस्य कृत्स्नशः। वियोजयति क्षेत्रज्ञं तेभ्यो योगेन योगवित् ।। १५.

तस्य नास्ति गतिस्थानं व्यक्ताव्यक्तं न संशयः। आसन्नः सदसन्नैव नैव किञ्चित् स्थित इति ।। १५.

अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च। श्राद्धकर्म्माणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च ।। १६.

हिमप्रपतने कुर्य्यादाहरेद्वा हिमन्ततः। अग्निहोत्रमतः पुण्यं परमं हि ततः स्मृतम् ।। १६.

नक्तन्तु वर्जयेच्छ्राद्धं राहोरन्यत्र दर्शनात्। सर्व्वस्वेनापि कर्त्तव्यं क्षिप्रं वै राहुदर्शने ।। १६.

उपरागे न कुर्य्याद्यः पङ्के गौरिव सीदति। कुर्वाणस्तूद्धरेत्पापान्मग्नान्नौरिव सागरे ।। १६.

विश्वदेवञ्च सौम्यञ्च बहुमांसपरं हविः । विषाणं वर्जयेत्खाड्गमसूयानाशनाय वै ।। १६.

त्वष्टा वै वार्य्यमाणस्तु देवेशेन महात्मना। पिबञ्छचीपतेः सोमं पृथिव्यामपतत्पुरा ।। १६.

श्यामाकास्तु तथोत्पन्नाः पित्रर्थमपि पूजिताः। विप्रुषस्तस्य नासाभ्यामसक्ताभ्यां तथैव च ।। १६.

श्लेष्माणः शीतला हृद्या मधुराश्च तथेक्षवः। श्यामाकैरिक्षुभिश्चैव पितॄणां सार्व्वकामिकम्। कुर्य्यादाग्रयणं यस्तु स शीघ्रं सिद्धिमाप्नुयात् ।। १६.

श्यामाका हस्तिनामा च पटोलं बृहतीफलम्। अगस्त्यस्य शिखा तीव्रा कषायाः सर्व्व एव च ।। १६.

एवमातीनि चान्यानि स्वादूनि मधुराणि च । नागरं चात्र वै देयं दीर्घमूलकमेव च ।। १६.

वंशीकरीराः सुरसाः सर्ज्जकं भूस्तृणानि च। वर्जनीयानि वक्ष्यामि श्राद्धकर्म्मणि नित्यशः ।। १६.

लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डुः पिण्डमूलकम्। करम्भाद्यानि चान्यानि हीनानि रसगन्धतः ।। १६.

श्राद्धकर्म्मणि वर्ज्यानि कारणञ्चात्र वक्ष्यते। पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितस्य बलेः सुरैः ।। १६.

व्रणेभ्यो विस्फुरन्तो वै पतिता रक्तबिन्दवः। तत एतानि वर्ज्यानि श्राद्धकर्म्मणि नित्यशः ।। १६.

अथ वेदोक्तनिर्यासान् लवणान्यूषरणानि च। श्राद्ध कर्म्मणि वर्ज्यानि याश्च नार्यो रजस्वलाः ।। १६.

दुर्गन्धं फेनिलं चैव तथा वै पल्वलोदकम्। न लभेद्यत्र गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चैव गृह्यते ।। १६.

आविकं मार्गमौष्ट्रं च सर्व्वमेकशफं च यत्। माहिषञ्चामरञ्चैव पयो वर्ज्यं विजानता ।। १६.

अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्ज्यान् देशान् प्रयत्नतः। न द्रष्टव्यं च यैः श्राद्धं शौचाशौचं च कृत्स्नशः ।। १६.

वन्यमूलफलाहारैः श्राद्धं कुर्य्यात्तु श्रद्धया। राष्ट्रमिष्टमवाप्नोति स्वर्गं मोक्षं यशस्करम् ।। १६.

अनिष्ट शब्दसङ्कीर्णं जन्तुव्याप्तमथापि वा। पूतिगन्धां तथा भूमिं श्राद्धकर्म्मणि वर्जयेत् ।। १६.

नद्यः सागरपर्य्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्व्वतः । त्रिशङ्कुं वर्जयेद् देशं सर्व्वं द्वादशयोजनम् ।। १६.

उत्तरेण महानद्या दक्षिणेन च कैकटात्। देशस्त्रैशङ्कवो नाम वर्जितः श्राद्धकर्म्मणि ।। १६.

कारङ्कराः कलिङ्गाश्च सिन्धोरुत्तरमेव च। प्रनष्टाश्रमधर्म्माश्च वर्ज्या देशाः प्रयत्नतः ।। १६.

नग्नादयो न पश्येयुः श्राद्धमेव व्ययस्थितम्। गच्छन्ति तैस्तैर्दृष्टानि न पितॄन्न पितामहान् ।। १६.

नग्नादीन् भगवन् सम्यङ्ममाद्य परिपृच्छतः। कथय द्विजमुख्याग्र विस्तरेण यथातथम् ।। १६.

एवमुक्तो महातेजा बृहस्पतिरुवाच तम्। सर्वेषामेव भूतानां त्रयीसंवरणं स्मृतम् ।। १६.

परित्यजति यो मोहात्ते वै नग्ना द्विजोत्तमाः। प्रलीयते नरो यः स्यान्निरालम्बश्च यो वृषः ।। १६.