वायुपुराणम्

शुद्धेन मनसा प्रीताः पितरस्तानथाब्रुवन्। वरं वृणीध्वं प्रीताःस्म कं कामं करवामहे ।। १४.

एवमुक्ते तु पितृभिस्तदा त्रैलोक्यभावनः। प्रजानामधिपो ब्रह्मा विशवानितीदमब्रवीत् ।। १४.

महातेजा महादेवस्तपसा तैस्तु तापितः। तपसा तेन सुप्रीतः कं कामं विदधामि वः ।। १४.

एवमुक्तास्तदा विश्वे ब्रह्मणा लोककर्तृणा। ऊचुस्ते सहिताः सर्व्वे ब्रह्माणं लोकभाविनम् ।। १४.

श्राद्धेऽस्माकं भवेदंशो ह्येष नः कांक्षितो वरः । प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा तान्वै त्रिदिवपूजितान् ।। १४.

भविष्यत्येवमेवेति कांक्षितो वो वरस्तु यः। पितृभिस्तु तथेत्युक्त्वा एवमेतन्न संशयः ।। १४.

सहास्माभिस्तु वो भाव्यं यत्किञ्चित् क्रियते त्विह। अस्माकं कल्पिते श्राद्धे युष्मानग्रासनं ह वै ।। १४.

भविष्यति मनुष्येषु सत्यमेतद्ब्रवीमि ते। माल्यैर्गन्धैस्तथान्नेन युष्मानग्रेर्जयिष्यति ।। १४.

प्रदाता चेति युष्माकमस्माकं दास्यते ततः। विसर्जनमथास्माकं पूर्व्वं पश्चात्तु देवताः ।। १४.

रक्षणञ्चैव श्राद्धस्य आतिथ्यञ्च विधिद्वयम्। भूतानां देवतानाञ्च पितॄणां श्राद्ध कर्मणि। एवं विधिकृतः सम्यक् सर्व्वमेतद्भविष्यति ।। १४.

एवं दत्त्वा वरं तेषां ब्रह्मा पितृगणैः सह १४.

वेदे पञ्च महायज्ञा नराणां समुदाहृताः । एतान्पञ्च महायज्ञान्निर्वपेत्सततं नरः ।। १४.

यत्र यास्यन्ति दातारः संस्थानं वै निभोधत। निर्भयं निरहङ्कारं निःशोकं निर्व्यथक्लमम्। ब्रह्मस्थानमवाप्नोति सर्वकामपुरस्कृतम् ।। १४.

शूद्रेणापि प्रकर्त्तव्याः पञ्चैते मन्त्रवर्जिताः। अतोऽन्यथा तु यो भुङ्क्ते स ऋणं नित्यमश्नुते ।। १४.

ऋणञ्च भुङ्क्ते पापात्मा यः पचेदात्मकारणात्। तस्मान्निर्वर्त्तयेत्पञ्च महायज्ञान्सदा बुधः ।। १४.

नैवेद्यं केचिदिच्छन्ति जीवत्यपि प्रयत्नतः। उदक्पूर्व्वं बलिं कुर्यादुदकुम्भं तथैव च ।। १४.

बलिं सुविदितं कुर्यादुच्चादुच्चतरं क्षिपेत् । परश्रृङ्गगवां पूर्व्व बलिं सूक्ष्मं समुत्क्षिपेत् ।। १४.

न विनेद्यो भवेत् पिण्डः पितॄणां यस्तु जीवति। इष्टेनान्नेन भक्ष्यैश्च भोजयेत यथाविधि। विधानं वेदविहितमेतद्वक्ष्यामि यत्नतः ।। १४.

देवदेवा महात्मानो ह्येतेपि पितरो ह्युत। इच्छन्ति किञ्चिदाचार्य्याः पश्चात् पिण्डनिवेदनम् ।। १४.

पूजनञ्चैव विप्राणां सर्व्वमेव हि नित्यशः। तद्धि धर्मार्थकुशलानित्युवाच बृहस्पतिः ।। १४.

पूर्व्वं निवेदयेत्पिण्डं पश्चाद्विप्रांश्च भोजयेत्। योगात्मानो महात्मानः पितरो योग सम्भवाः। सोममाप्याययन्त्येते पितरो योगमास्थिताः ।। १४.

तस्माद्दद्याच्‌छुचिः पिण्डान् योगिभ्यस्तत्परायणः । पितॄणां हि भवेदेतत्साक्षादिव हुतं हविः ।। १४.

ब्राह्मणानां सहस्रेभ्यो योगी चाग्रासने यदि। यजमानञ्च भोक्तॄंश्च नौरिवाम्भसि तारयेत् ।। १४.

असतां प्रग्रहो यत्र सताञ्चैव विमानना। दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति तारुणः ।। १४.

हित्वागमं सधर्माणं बालिशं यत्र भोजयेत्। आदिकर्म समुत्सृज्य दाता तत्र विनश्यति ।। १४.

पिण्डमग्नौ सदा दद्याद्भोगार्थी तु प्रयत्नतः । प्रजार्थी पत (त्न)ये दद्यान्मध्यमं तत्र पूर्वकम् ।। १४.

उत्तमां द्युतिमन्विच्छन् गोषु नित्यं प्रयच्छति। प्रज्ञां पूजां यशः कीर्त्तिं गोषु नित्यं प्रयच्छति ।। १४.

प्रार्थयन्दीर्घमायुश्च वायसेभ्यः प्रयच्छति। सौकुमार्यमथान्विच्छन् कुक्कुटेभ्यः प्रयच्छति ।। १४.

एवमेतत्समुद्दिष्टं पिण्डनिर्वपणात् फलम्। आकाशं शमयेद्वापि स्थितौ सुदक्षिणामुखः। पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणा चैव दिग्भवेत् ।। १४.