वायुपुराणम्

वामनाकृतयश्चैव वाचालाः प्लुतगामिनः। पिशाचानर्कमर्कास्ते वृक्षवासादनप्रियाः ॥ ८.

ऊर्द्ध्वबाहूर्द्ध्वरोमाण ऊर्द्ध्ववृक्षास्तथालयाः। मुञ्चन्ति पांशूनङ्गेभ्यः पिशाचाः पांशवश्च ते ॥ ८.

धमनीमतकाः शुष्काः श्मश्रुलाश्चीरवाससः। उपवीराः पिशाचाश्च श्मशानायतनास्तथा ॥ ८.

विष्टब्धाक्षा महाजिह्वा लेलिहाना ह्युदूखलाः। हस्त्युष्ट्रस्थूलशिरसो विरता बद्धपिण्डकाः ॥ ८.

पिशाचाः सुम्भपात्रास्ते अदृष्टान्नानि भुञ्जते। सूक्ष्मास्तु रोमशाः पिङ्गा दृष्टादृष्टाश्चरन्ति वै ॥ ८.

अयुक्ताश्च विशन्तीह निपुणास्ते पिशाचकाः. आकर्ण दारितास्याश्च लम्बश्रूस्थूलनासिकाः ॥ ८.

हस्तपादाक्रान्तगणा ह्रस्वकाः क्षितिदृष्टयः। बालादास्ते पिशाचा वै सूतिकागृहसेविनः ॥ ८.

पृष्ठतः पाणिपादाश्च ह्रस्वका वातरंहसः। पिशितादाः पिशाचास्ते संग्रामे रुधिराशिनः ॥ ८.

नग्नका ह्यनिकेताश्च लम्बकेशाश्च पिण्डकाः। पिशाचाः स्कन्दिनस्ते वै अन्या उच्छुसनाशिनः । षोडश जातयस्तेषां पिशाचानां प्रकीर्त्तिताः ॥ ८.

एवंविधान्पिशाचांस्तु दीनान्दृष्ट्वानुकम्पया। तेभ्यो ब्रह्मा वरं प्रादात्कारुण्यादल्पचेतसः। अन्तर्द्धानं प्रजास्तेषां कामरूपत्वमेव च ॥ ८.

उभयोः सन्द्ययोश्चारं स्थानान्याजीवमेव च। गृहाणि यानि भग्नानि शून्यान्यल्पजनानि च ॥ ८.

विध्वस्तानि च यानि स्युरनाचारोषितानि च। असंस्पृष्टोप लिप्तानि संस्कारैर्वर्जितानि च ॥ ८.

राजमार्गोपरथ्याश्च निष्कुण्ठाश्चत्वराणि च। द्वाराण्यष्टालकाश्चैव निर्ममान्संक्रमांस्तथा ॥ ८.

पथो नद्योऽथ तीर्थानि चैत्यवृक्षान्महापथान् । पिशाचा विनिविष्टा वै स्थानेष्वेतेषु सर्वशः ॥ ८.

अधार्मिका जनास्ते वै आजीवा विहिताः सुरैः। वर्णाश्रमाः सङ्करिकाः कारुशिल्पिजनास्तथा ॥ ८.

अमृतोपमसत्त्वानां चौरविश्वासघातिनाम्। एतैरन्यैश्च बहुबिरन्यायोपार्ज्जितैर्धनैः । आरभन्ते क्रिया यास्तु पिशाचास्तत्र देवताः ॥ ८.

मधुमांसौदनैर्दध्ना तिलचूर्णसुरासवैः। धूपैर्हारिद्रकृशरैस्तैलभद्रगुडौदनैः ॥ ८.

कृष्णानि चैव वासांसि धूपाः सुमनसस्तथा। एवं युक्ताः सुबलयस्तेषां वै पर्वसन्धिषु। पिशाचानामनुज्ञाय ब्रह्मा सोऽधिपतिर्ददौ ॥ ८.

सर्वभूतपिशाचानां गिरिशं शूलपाणिनम् । दृष्ट्वा त्वजनयन्पुत्रान्व्याघ्रान्सिंहांश्च भामिनी ॥ ८.

द्विपिनश्च सुतास्तस्या व्यालेयाश्चामिषाशिनः। ऋषयश्चापि कार्त्स्न्येन प्रजासर्गं निबोधत। तस्या दुहितरः पञ्च तासां नामानि मे श्रृणु ॥ ८.

मीना माता तथा वृत्ता परिवृत्ता तथैव च। अनुवृत्ता तु विज्ञेया तासां वै श्रृणुत प्रजाः ॥ ८.

सहस्रदन्ता मकराः पाठीनास्तामरोहिताः। इत्येवमादिर्हि गणो मैनो विस्तीर्ण उच्यते ॥ ८.

ग्राहाश्चतुर्विधा ज्ञेयास्तथानुज्येष्ठका अपि। निष्कांश्च शिशुमारांश्च मता व्यजनयत्प्रजाः ॥ ८.

वृत्ता कूर्मविकाराणि नैकानि जलचारिणाम्। तथा शङ्खविकाराणि जनयामास नैकशः ॥ ८.

मण्डूकानां विकाराणि अनुवृत्ता व्यजायत। ऐणेयानां विकाराणि शम्बूकानां तथैव च ॥ ८.

तथा शुक्तिविकाराणि वराटककृतानि च। तथा शङ्खविकाराणि परिवृत्ता व्यजायत ॥ ८.

कालकूटविकाराणि जलौकविहितानि च । इत्येष हि ऋषेर्वंशः पञ्चशाखाः प्रकीर्त्तिताः ॥ ८.

तिर्यगं हेतुकमाद्यादुर्बहुलं वंशविस्तरम्। संस्वेदजविकाराणि यथा येभ्यो भवन्ति ह ॥ ८.

स्वस्तिपिकशरीरेभ्यो जायन्त्युत्पादका द्विजाः। मनुष्याः स्वेदमलजाः उशना नाम जन्तवः। नानापिपीलिकगणाः कीटका बद्धपादकाः ॥ ८.