वायुपुराणम्

आइलाः, इक्ष्वाकवः, सौद्यु‍म्नाश्च—एतेषु राजवंशेषु या पुण्या इक्ष्वाकुभूमिः प्रतिष्ठिता, तस्याः कथा प्रवक्ष्यामि। भविष्ये ये ये राजानः ख्याताः भविष्यन्ति, तान् सर्वान् अहं वर्णयिष्यामि, तथा च येऽन्ये तेषां पश्चात् समुत्पत्स्यन्ति, हे पृथिवीपतयः, तेषां अपि वर्णनं करिष्ये। क्षत्रियाः, पराशवाः, शूद्राः, द्विजातयश्च; अन्धाः, शकाः, पुलिन्दाः, तुलिकाः, यवनाश्चैव; कैवर्ताः, आभीराः, शबराश्चान्ये म्लेच्छगणाः—एतान् सर्वान् वर्षानुक्रमेण, तेषां च राज्ञां नामानि अहं कथयिष्यामि। एतस्मिन्प्रसंगे पुरुवंशे अधिसमकृष्ण इति राजा अधुना राज्यं करोति; तस्य वंशे ये ये राजानः भविष्यन्ति, तान् यथाक्रमं कथयिष्यामि। अधिसमकृष्णस्य पुत्रो निर्वक्र इति प्रसिद्धः; स गङ्गया नागसह्वयपुरं हृतं दृष्ट्वा तद् नगरं तच्च रम्यं गृहम् उत्सृज्य कौशाम्ब्याम् वत्स्यति। निरवक्रस्य पुत्रः उष्णा, उष्णात् चित्ररथः, चित्ररथात् शुचिद्रथः, शुचिद्रथात् वृतिमान् च भविष्यति। वृतिमतः सुषेणः महाबलः कीर्तिमांश्च जायते; सुषेणात् सुतीर्थ इति राजा भविष्यति। सुतीर्थात् रुचिः, तस्मात् त्रिचक्षुः, त्रिचक्षुषः उत्तराधिकारी सुखिबलः भविष्यति। सुखिबलस्य पुत्रः परिप्लुत इति राजा, परिप्लुतस्य पुत्रः सुनय इति राज्यं करिष्यति। ततो मेधावी नाम राजा, सुनयस्य पुत्रः, भविष्यति; मेधाविनः पुत्रः दण्डपाणिः। दण्डपाणेः निरमित्रः, निरमित्रात् क्षेमकः; एवं पञ्चविंशतिः राजानः अस्मिन् प्राचीनवंशे उत्पद्यन्ते। अत्र पुराणविद्भिः एकं श्लोकं गीतमस्ति—“इयं कुलपरम्परा, या दिव्यर्षिभिः पूजिता, सैव ब्राह्मणानां च क्षत्रियाणां च मूलं भवति।” क्षेमके प्राप्ते राज्यम्, कलियुगेऽस्मिन् वंशे अन्तः भविष्यति; एवं पौरववंशः सम्यक् वर्णितः। अधुना अहं महात्मनाम् इक्ष्वाकूनां वंशं कथयिष्यामि, पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्य पश्चात्। बृहद्रथस्य उत्तराधिकारी बृहद्क्षयः पराक्रान्तः राजा भविष्यति; तस्य पुत्रः क्षयः, क्षयात् वत्सव्यूहः। वत्सव्यूहात् प्रतिव्यूहः, प्रतिव्यूहस्य पुत्रः दिवाकरः, स एष आयोध्यायाम् अधुना राज्यं करोति। दिवाकरस्य पुत्रः प्रख्यातः सहदेवः, सहदेवस्य उत्तराधिकारी बृहदश्वः। तस्य पुत्रः भानुरथः, भानुरथस्य पुत्रः प्रतिताश्वः, प्रतिताश्वस्य पुत्रः सुप्रतीतः। सुप्रतीतस्य पुत्रः सहदेवः, सहदेवस्य पुत्रः सुनक्षत्रः। सुनक्षत्रात् किन्नरः शत्रून् विजिगीषुः, किन्नरस्य महात्मा पुत्रः अन्तरिक्षः। अन्तरिक्षात् सुपर्णः, सुपर्णात् अमित्रजित्; तस्य पुत्रः धर्मी भरद्वाजः; धर्मिनः पुत्रः कृतञ्जयः; कृतञ्जयस्य पुत्रः व्रतः, व्रतस्य पुत्रः रणञ्जयः। रणञ्जयस्य वीर्यवान् संजयः नाम राजा भविष्यति; संजयस्य पुत्रः शाक्यः, शाक्यस्य शुद्धोदनः। शुद्धोदनस्य शाक्यवंशस्य कृते राहुलः पुत्रः भविष्यति; प्रसेनजितः क्षुद्रकः, क्षुद्रकात् अन्यः पुत्रः जायते। क्षुद्रकात् क्षुलिकः, क्षुलिकात् सुरथः स्मृतः; सुरथात् सुमित्रः, स एव अन्तिमः राजा भविष्यति। एते कलीयुगे बृहद्बलवंशे जाताः इक्ष्वाकवः राजानः, ये वीर्यवन्तः, विद्वांसः, सत्यवादी, जितेन्द्रियाश्च भविष्यन्ति। अत्र वंशविद्भिः उक्तः श्लोकः—“एष इक्ष्वाकुवंशः, सुमित्रे प्राप्ते राज्ये, कलियुगे वंशस्य अन्तः भविष्यति।” इति मानवक्षेत्रं च मैलेयवंशश्च सम्यक् वर्णितौ। अधुना बृहद्रथवंशे मगधानां वंशं वक्ष्यामि, ये सहदेवात् उत्पन्नाः, जरासन्धस्य वंशजाः राजानः। ये गताः, ये वर्तमानाः, ये च पुनः भविष्यन्ति, तान् यथाक्रमं कथयिष्यामि; शृणुत। भारतयुद्धे सहदेवः हतः; तस्य पुत्रः सोमाधिः राजर्षिः गिरिव्रजपुरीपतिः। स षट्पञ्चाशत् वर्षाणि राज्यं कृतवान्; तस्य पुत्रः श्रुतश्रवाः चतुःषष्टिवर्षाणि जीवितवान्। अयुतायुः षड्विंशतिवर्षाणि राज्यं कृतवान्; निरमित्रः शतवर्षपर्यन्तं पृथिवीं भोक्त्वा दिवं गतः। सुकृत् षट्षष्टिवर्षाणि राज्यं कृतवान्; बृहत्कर्मा त्रयोविंशतिवर्षाणि राज्यं कृतवान्। अद्य सेनाजित् राज्यं कृतवान्; श्रुतञ्जयः चत्वारिंशद्वर्षाणि राज्यं करिष्यति। स राजा, महाबाहुः, महाबुद्धिः, महावीर्यः, पञ्चत्रिंशद्वर्षाणि पृथिवीं रक्षिष्यति। शुद्धात्मा राजा पञ्चाशीत्यधिकपञ्चवर्षाणि राज्ये स्थितः; क्षेमः अष्टाविंशतिवर्षाणि राज्यं करिष्यति। भुवतः बलसम्पन्नः चतुःषष्टिवर्षाणि राज्यं लप्स्यते; धर्मनेत्रः पञ्चवर्षाणि राज्यं करिष्यति। राजा अष्टपञ्चाशद्वर्षाणि राज्यं भोक्ष्यते; सुव्रतः अष्टत्रिंशद्वर्षाणि राज्यं करिष्यति। दृढसेनः अष्टचत्वारिंशद्वर्षाणि राज्यं करिष्यति; ततः सुमतिः त्रयस्त्रिंशद्वर्षाणि राज्यं लप्स्यते। सुकलः द्वाविंशतिवर्षाणि राज्यं करिष्यति; तस्मात् सुनेत्रः चत्वारिंशद्वर्षाणि राज्यं करिष्यति। सत्यजित् त्र्यशीत्यधिकत्रिवर्षाणि पृथिवीं राज्यं करिष्यति; ततो विराजित् पञ्चत्रिंशद्वर्षाणि राज्यं लप्स्यते। एवं महर्षिभिः कीर्तितः, पुराविद्भिः संस्तुतः, राजवंशः, पृथिव्यां प्रख्यातः, यथाक्रमं वर्णितः।