वायुपुराणम्

देवापिः देवानां गुरुः अभवत्, सः महर्षिः च। तस्य च्यवनः इष्टकः च महात्मानौ पुत्रौ बभूवतुः। शान्तनुः तु राजा अभवत्, विद्यया समन्वितः, महान् वैद्यश्च। तस्मिन् महावैद्ये विषये श्लोकः अपि स्मर्यते—यं कञ्चित् जरया क्षीणं नरं राजा स्पृशति, सः पुनः युवान् भवति; एवं शान्तनुः प्रसिद्धः। तस्मात् शान्तनुना प्रजासु यशः प्रख्यातम्; स धर्मात्मा राजा शान्तनुः जाह्नव्याः विवाहं कृतवान्। तस्यां भगवान् देवव्रतम् अपत्यम् उत्पादितवान्, यः भीष्म इति प्रसिद्धः, पाण्डवानां पितामहः। कालेन शान्तनुः विचित्रवीर्यं पुत्रं प्रजासुखावहम् उत्पादितवान्; तस्य क्षेत्रे कृष्णद्वैपायनः अपि पुत्रान् उत्पादितवान्। सः धृतराष्ट्रं पाण्डुं च विदुरं च उत्पादितवान्; धृतराष्ट्रात् गान्धार्या शतं पुत्राः अभवन्। तेषु दुर्योधनः ज्येष्ठः, सर्वक्षत्रियाधिपः अभवत्; पाण्डोः भार्ये प्रथा मद्री च। ताभ्यां दिव्येन प्रसादेन पाण्डवेभ्यः पुत्राः जाताः—धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः वृकोदरः। इन्द्रात् धनञ्जयः जातः, यस्य वीर्यं शक्रसमानम्; अश्विभ्यां मद्र्याः पुत्रौ नकुलः सहदेवः च जातौ। पाण्डवेभ्यः द्रौपद्यां पञ्च पुत्राः अभवन्; युधिष्ठिरात् द्रौपद्यां श्रुतविधः ज्येष्ठः जातः। भीमसेनात् हिडिम्बायां घटोत्कचः पुत्रः अभवत्; पुनः भीमसेनात् काश्यायां सर्ववृकः पुत्रः जातः। विजयानाम्नः मद्र्याः पुत्रात् सुहोत्रः जातः; सहदेवात् वैदेय्यां निरमित्रः लाङ्गली च जातौ। पार्थात् सुभद्रायां रथी अभिमन्युः जातः; अभिमन्योरुत्तरायां, विराटतनयायां, परीक्षित् अभवत्। परीक्षितः अपत्यं राजा जनमेजयः अभवत्; सः वाजसनेयसंप्रदायं ब्राह्मणान् स्थापितवान्। वैषम्पायनः कोपात् उक्तवान्—"त्वदीयं वचनं, मूढ, प्रतिद्वन्द्वं विना न स्थास्यति।" "यावत् अहं लोके स्थितः, तावत् इदं न स्तूयते; मम गते अपि, जनमेजयस्यापि तथा।" सः प्रजापतिं पौर्णमास्यां हविषा सम्यगर्चयित्वा, ज्ञात्वा च, प्रस्थितवान्; तदा स्विष्टकृदिष्टं नाशं यज्ञे दृष्टवान्। जनमेजयः, पौरवः, परीक्षितः पुत्रः, द्वौ अश्वमेधौ कृत्वा, वाजसनेयसंप्रदायं स्थापयामास; त्रिभिः अश्वमेधैः ब्रह्म स्थापयामास। त्रिभिः अश्वमेधैः सः मुख्याश्वान् क्षपितवान्, स्त्रीनिवासिनः क्षपितवान्, मध्यदेशीयान् सर्वान् जनान् च; ब्राह्मणैः शप्तः, दुःखितः, मृत्युम् उपागमत्। तस्य पुत्रः शतानीकः अभवत्, बलवान् सत्यवीर्यश्च। ततः ब्राह्मणैः शतानीकः पुत्रः अभिषिक्तः। शतानीकस्य पुत्रः अश्वमेधदत्तः, वीर्यसम्पन्नः; अश्वमेधदत्तात् परपुरंजयः जातः। अधिसमकृष्णः धर्मात्मा, महायशाः, अधुना राज्यं करोति; यस्य राज्ये भवतः इदं कृतम्। एष यज्ञः, दुःसहः, दीर्घः, दुर्लभः, त्रिवर्षीयः, द्वौ वर्षौ कुरुक्षेत्रे च दृषद्वत्यां च कृतः, द्विजोत्तम। ऋषयः ऊचुः—"भवतः कृपया, भूतानां भविष्यं, राज्ञः च, यथा भूतं श्रुतम्, तथा श्रोतुम् इच्छामः।" "यत् भविष्यति तदपि ब्रूहि, ये च राजानः भविष्यन्ति, तेषां नामानि अपि, ये च बहून् वर्षाणि अनन्तरम् आगमिष्यन्ति।" "कालं, युगपरिमाणं, गुणदोषौ, धर्मकामार्थेषु जनानां सुखदुःखं च ब्रूहि।" "एतत् सर्वं विचार्य, यथार्थं वद।" एवं ऋषिभिः पृष्टः, सूतः, प्राज्ञेषु श्रेष्ठः, यथावृत्तम्, यथादृष्टं, यथाश्रुतं, आख्यात्। यथा मया व्यासेन, अद्भुतकर्मणा, सर्वं श्रावितम्, तथैव आगामिके कलीयुगे च मन्वन्तरे च। यद् अपि भविष्यति, तत् मम शृणुत; अत्रारभ्य भविष्यन्ति ये राजानः, तान् वक्ष्यामि। आइलाः, इक्ष्वाकवः, सौद्युम्नाः च—येषु राजवंशेषु इयं शुभा इक्ष्वाकुभूमिः प्रतिष्ठिता। ये ये भविष्यन्ति राजानः, तेषां नामानि वक्ष्यामि; ये च तेषां अनन्तरम् आगमिष्यन्ति, हे भूमिपालाः। क्षत्रियाः, परशवः, शूद्राः, द्विजातयः; अन्धाः, शाकाः, पुलिन्दाः, तुलिकाः, यवनैः सहिताः। कैवर्ताः, आभीराः, शबराः, अन्ये च म्लेच्छाः; तान् वर्षक्रमेण वक्ष्यामि, राज्ञः च नामानि। अधिसमकृष्णः राजा अधुना पुरुवंशे राज्यं करोति; तस्य वंशे ये ये भविष्यन्ति, तान् सम्यक् क्रमशः कथयिष्यामि। अधिसमकृष्णस्य पुत्रः निर्वक्रः भविष्यति; नगसह्वयाख्यां पुरीं गङ्गया हृतायां, सः नगरीं गृहं च त्यक्त्वा कौशाम्ब्याम् वसिष्यति। निर्वक्रस्य पुत्रः उष्णा भविष्यति, उष्णात् चित्ररथः; चित्ररथात् शुचिद्रथः, शुचिद्रथात् वृतिमान्। वृतिमतः सुषेणः महाबलपराक्रमी, महायशाः; सुषेणात् सुतीर्थो नाम राजा भविष्यति। सुतीर्थात् रुचिः, तस्मात् त्रिचक्षुः; त्रिचक्षुषः उत्तमः सुकिबलः। सुकिबलस्य पुत्रः राजा परिप्लुतः; परिप्लुतस्य पुत्रः राजा सुनयः भविष्यति।