वायुपुराणम्

एते अपि, तस्य वंशस्य आश्रयम् प्राप्ताः, क्षत्रियत्वेन भार्गवाः अभवन्। तेषां मध्ये विद्वान् राजा च्यवनः अभवत्, यस्मात् प्रतिरथः उत्पन्नः। ततः च्यवनात् बुद्धिमान् सुदासः जातः, तस्य पुत्राः सौदासः, सहदेवः, सोमकः च। अजब्मीडः पुनर्जन्म प्राप्तवान्, यदा वंशः क्षीणः अभवत्; तस्य पुत्रः सोमकः अभवत्, तस्मै महान् सोमकाय शतं पुत्राः जाताः। अजब्मीडस्य पुत्रेषु, महानात्मा सोमकः, अन्तिमः पुत्रः पृषतः अभवत्, द्रुपदस्य पितामहः। तस्य पुत्रः धृष्टद्युम्नः, तस्य पुत्रः धृष्टकेतुः; अजब्मीडस्य मुख्यपत्नी धूमिनी पुत्राणां माता अभवत्। सा स्वजन्ये, शतवर्षं घोरं तपः कृतवती; सा शुद्धा, अल्पाहारा, यज्ञाग्निसमीपे जाग्रती स्थिता। सा महाव्रता स्त्री दिवानिशं कुशे शय्या कृतवती; तस्यां धूम्रवर्णायाम् अजमीढः महाबलः जातः। सः धूम्रवर्णायां ऋक्षं, सीतायाः अग्रजं, उत्पादितवान्; ऋक्षात् संवरणः जातः, तस्मात् कुरुः अभवत्। सः प्रयागं प्राप्त्वा कुरुक्षेत्रं स्थापयामास; सः महान् वीर्यवान् तद् भूमिं बहुवर्षं कर्षितवान्। तत्र कर्षतः इन्द्रः प्रकटितः, तस्मै वरं दत्तवान्; सा भूमिः पुण्या, रम्या, साधुभिः सेविता अभवत्। तस्य वंशजाः, कुरवः इति प्रसिद्धाः, राज्ञां अग्रगण्याः अभवन्। कुरोः प्रियपुत्रौ सुदन्वन् तथा जह्नु। परिक्षित् महान् राजा अभवत्, तस्य पुत्रः अरिमर्दनः। सुदन्वनः उत्तराधिकारी सुहोत्रः, यो बुद्धिमान् स्मृतः। तस्य पुत्रः च्यवनः, धर्मार्थकुशलः राजा अभवत्। च्यवनस्य पुत्रः कृतः, यः घोरं तपः कृत्वा यज्ञान् कृतवान्। राजा कृतः प्रसिद्धं पुत्रं उत्पादितवान्, इन्द्रस्य मित्रं, वीरो वसु नाम, यः आकाशे गतवान्, विद्योपरिकरः इति प्रसिद्धः। विद्योपरिकरस्य गिरिका नाम्न्याः सप्त पुत्राः अभवन्—महारथः, भगधारः, प्रसिद्धः बृहद्रथः, प्रत्यग्रः, कुशः यः मणिवाहनः इति ज्ञातः, माथैल्यः, ललित्थः, सप्तमः मत्स्यकालः। बृहद्रथस्य उत्तराधिकारी प्रसिद्धः कुशाग्रः। कुशाग्रस्य पुत्रः ऋषभः, यः बलवत्ता अभवत्। ऋषभस्य पुत्रः पुष्पवान्, धर्मशीलः अभवत्। पुष्पवान् पुत्रः वीरः सत्यहितः राजा अभवत्। तस्य पुत्रः सुदन्वन्, तस्मात् ऊर्ज्जः, वीर्यशाली, उत्पन्नः। ऊर्ज्जस्य पुत्रः नभसः, तस्मात् महाबलः जातः। सः द्विधा जातः, वृद्ध्याः बलात् संयुक्तः। जरासन्धः, महाबाहुः, वृद्ध्या संयोजितः। जरासन्धः, अतिबलवान्, सर्वक्षत्रियविजयी अभवत्। तस्य पुत्रः सहदेवः, वीर्यशाली प्रसिद्धः। सहदेवस्य पुत्रः सोमाधिः, महान् तपस्वी। सोमाधितः श्रुतश्रुः, मागधः इति प्रसिद्धः। परिक्षितस्य उत्तराधिकारी जनमेजयः। श्रुतसेनस्य उत्तराधिकारी भीमसेनः, तेन नाम्ना प्रसिद्धः। जह्नुः सुरथः नाम पुत्रं उत्पादितवान्, भूमिपालः। सुरथस्य उत्तराधिकारी वीरः राजा विदूरथः। विदूरथस्य पुत्रः सार्वभौमः, श्रुतिः। सार्वभौमस्य पुत्रः जयत्सेनः, तस्य पुत्रः आराधितः। आराधितः, महात्मा, अयुतायुः इति प्रसिद्धः। अयुतायुः पुत्रः अक्रोधनः, तस्मात् देवातिथिः। देवातिथेः उत्तराधिकारी ऋक्षः। ऋक्षात् भीमसेनः, तस्य पुत्रः दिलीपः। दिलीपस्य पुत्रः प्रतिपः, तस्य त्रयः पुत्राः—देवापिः, शान्तनुः, बाह्लीकः—इति स्मृताः। बाह्लीकस्य राजा सप्त बाह्लीकानां अधिपः ज्ञातव्यः; बाह्लीकस्य पुत्रः प्रसिद्धः सोमदत्तः। सोमदत्तात् भू‍रिः, भू‍रिश्रवाः, शलः अभवन्; देवापिः धर्मार्थं वनं गतः। देवापिः देवतानां गुरु, ऋषिः अभवत्; च्यवनः तथा इष्टकः, महात्मानौ, तस्य पुत्रौ अभवन्। शान्तनुः राजा अभवत्, विद्वान्, महान् वैद्यः च। तस्य वैद्यत्वं विषये श्लोकः स्मृतः—यं राजा स्पृशति, वृद्धः पुरुषः, सः पुनः युवा भवति; अतः शान्तनुः इति ज्ञातः। अतः शान्तनुः कीर्ति लोकस्य मध्ये प्रसिद्धा। धर्मात्मा राजा शान्तनुः जाह्नवीं विवाहं कृतवान्। तस्यां भगवतः देवव्रतः, भीष्मः इति प्रसिद्धः, पुत्रः अभवत्; सः भीष्मः, पाण्डवपितामहः इति प्रसिद्धः। कालक्रमेण शान्तनुः विचित्रवीर्यं पुत्रं उत्पादितवान्, जनप्रियः। कृष्णद्वैपायनः अपि विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे पुत्रान् उत्पादितवान्। तेन धृतराष्ट्रः, पाण्डुः, विदुरः उत्पन्नाः; धृतराष्ट्रात् गांधार्याः शतं पुत्राः जाताः। तेषु, दुर्योधनः ज्येष्ठः, सर्वक्षत्रियाधिपः। पाण्डोः पत्न्यौ मद्री तथा पृथाः। तयोः दिव्येन दत्तेन पाण्डवे पुत्राः जाताः; धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः वृकोदरः। इन्द्रात् धनञ्जयः, यः शक्रस्य तुल्यवीर्यः; मद्र्याः अश्विभ्यां नकुलः तथा सहदेवः जातौ। एवं एषः महावंशः, धर्मयुक्तः, वीर्यशाली, पुण्यः, पृथिव्यां प्रसिद्धः।