वायुपुराणम्

कक्लि अवतारः स्वैः अनुयायिभिः सह गङ्गायमुनयोः मध्ये स्थितं स्वं धाम प्राप्तवान्। ततः कक्लिः सह साधारणसैन्यैः गच्छति। राजानां विनाशे जनाः अनियमिताः भवन्ति, संरक्षणे नष्टे, युद्धे परस्परं हत्वा। परस्परं सान्त्वनं ह्रासयित्वा, निःशब्दाः, महतीनां क्लेशानां पीडिताः, नगरग्रामान् त्यक्त्वा, सर्वे सामान्यान्, निःस्वाः च भवन्ति। तेषां वेदशास्त्रं धर्मश्च नष्टः, धर्माश्रमाः अपि; अल्पायुषः, दुर्बलः, स्मृताः वनवासिनः। तेषां नदीपर्वतयोः मध्ये वासः, पत्रमूलफलैः जीविका, वल्कलपत्रचर्मणि वस्त्रं, घोरं तपोऽनुष्ठाय। अल्पायुषः, लोकविस्मृतः, बहुशोकैः क्लिष्टः, अतिव्यथितः, कलीस्याः सन्ध्यायाः तस्मिन् भागे दुःखम् अपतन्। जनाः कलीयुगसह पतन्ति; कलीयुगे समाप्ते, कृतयुगे पुनः आरभ्ये। तदा स्वभावेन यथायोग्यं वर्तन्ते, विचलनं विना; एवं देवासुरकृतानि सर्वाणि उक्तानि। यदुवंशे तव महत् वैष्णवतेजः वर्णितम्; अधुनाऽहं तुर्वसुं, पुरुं, द्रुह्युं, अनुं च कथयिष्यामि। तुर्वसोरपि पुत्रः वह्निः, वह्नेः पुत्रः गोभानुः; गोभानोरपि महाबलः त्रिसानुः, त्रिसानोरपि अपराजितः। त्रिसानोरपि पुत्रः करन्धमः, मारुत्तः तु तस्य पुत्रः न; अन्यः राजा मारुत्तः, पूर्वकालात्, तस्य वंशे न। स मारुत्तः निरन्वयः, श्रूयते; सर्वे दुःकृतस्य पौर्ववंशस्य पुत्रं अयोग्यं मन्यन्ते। एवं ययातेशापातेन, वृद्ध्यनुक्रमेण, तुर्वसुः पौर्ववंशे प्रविष्टः। दुःकृतस्य उत्तराधिकारी राजा शरूथः; शरूथात् जनापीडः, तस्य चत्वारः पुत्राः। पाण्ड्यः, केरलः, चोलः, कुल्यः; तेषां जनाः कुल्याः, पाण्ड्याः, चोलाः, केरलाः इति प्रसिद्धाः। द्रुह्युस्य द्वौ पुत्रौ प्रसिद्धौ, बभ्रुः सेतुः च; सेतोः पुत्रः अरुद्धः, बभ्रोरपि रिपुः। महाबलः अरुद्धः युद्धे यौवनाश्वेन महद् प्रयासेन हतः; युद्धं चतुर्दशमासपर्यन्तं अभवत्। अरुद्धस्य उत्तराधिकारी राजा गान्धारः, यस्य नाम्ना गान्धारदेशः प्रसिद्धः। गान्धारदेशे उत्पन्नाः अश्वाः सर्वेषां श्रेष्ठाः; गान्धारस्य पुत्रः धर्मः, तस्य पुत्रः घृतः। घृतस्य पुत्रः दुर्दमः, तस्य पुत्रः प्रचेता; प्रचेता शतपुत्रः, सर्वे राजानः। सर्वे विदेशाधिपाः, उत्तरदिशि स्थिताः; अनोः त्रयः महात्मानः, परमधर्मिष्ठाः पुत्राः। सभानरः, पक्षः, परपक्षः; सभानरस्य पुत्रः कालानलः, बुद्धिमान् राजा। धर्मात्मा राजा सृञ्जयः, कालाग्निसदृशः; सृञ्जयस्य पुत्रः पुरञ्जयः, वीरः राजा। पुरञ्जयस्य पुत्रः जनमेजयः, महाबलः; जनमेजयस्य पुत्रः महाशालः, राजर्षिः। महाशालस्य पुत्रः महामनाः, दिवि कीर्तिः स्थिता; स महामनाः इन्द्रसमानः, धर्मात्मा। महामनाः सप्तद्वीपाधिपः, सार्वभौमः, महाकीर्तिः; तस्य द्वौ पुत्रौ प्रसिद्धौ। तौ उशीनरः धर्मज्ञः, तितिक्षुः च धर्मात्मा; उशीनरस्य पत्न्यः पञ्च, सर्वे राजर्षिसन्ततयः। मृगा, कृमी, नवाः, दर्वा, पञ्चमी दृषद्वती; तासां पञ्च पुत्राः, गणनायकाः, तपसा वृद्धाः, धर्मिष्ठाः। मृगायाः पुत्रः मृगः; नवायाः नवः; कृम्याः कृमिः; दर्वायाः सुव्रतः, धर्मात्मा। दृषद्वत्याः पुत्रः शिविः, द्विजश्रेष्ठ; उशीनरः च; शिवेः नगरी शिवपुरः, मृगस्य यौधेयः। नवस्य देशः नवराष्ट्रः; कृम्याः नगरी कृमिला; सुव्रतस्य वृष्टा; शिवेः पुत्रान् शृणु। शिवेः चत्वारः पुत्राः, लोके प्रसिद्धाः: वृषदर्भः, सुवीरः, केकयः, मद्रकः। तेषां देशाः समृद्धाः: केकयाः, मद्रकाः, वृषदर्भाः, सूचिदर्भाः; तितिक्षुपुत्रान् शृणु। तितिक्षुः पूर्वदिश्यां प्रसिद्धः राजा; तस्य पुत्रः उशद्रथः, महाबाहुः। हेमस्य पुत्रः सुतपा; सुतपस्य पुत्रः सुतयशाः, महाबलः, मनुष्येषु जन्म प्राप्तः, सन्तति कामयन्। स बली, महायोगी, बद्धः अपि, उदारः; तस्य पुत्राः चतुर्वर्ण्यं भूमौ स्थापयन्। तेन अङ्गः, वङ्गः, सुह्लः, पुण्ड्रः, कलिङ्गः, बालयः च उत्पन्नाः; एते क्षत्रियकुलाः। बालयाः ब्राह्मणाः च तस्य वंशजाः, प्रभो; बली महात्मने ब्रह्मा स्नेहात् वरान् दत्तवान्। तस्य महत् योगबलम्, कल्पायुष्यम्, युद्धे अजेयत्वम्, धर्मे प्रधानत्वम्। त्रीणां लोकानां दर्शनम्, सन्ततौ श्रेष्ठत्वम्, बलस्य अप्रतिमत्वम्, धर्मस्य तत्त्वज्ञानम्, अर्थज्ञानं च प्राप्तम्। एवं कलीयुगे पतिते, धर्मस्य ह्रासे, वंशानां अनुवंशः, राज्ञां वंशपरंपरा, तपोबलं, धर्मज्ञानं, क्षेत्राणि, नगराणि, सर्वं विस्तारतः वर्णितम्।