वायुपुराणम्

एते त्रयो देवस्य दिव्यानि शुभानि रूपाणि स्मृतानि, तस्य शापसमुत्थानां सप्त मानुषजानां जन्मनाम् अधुना शृणु। दशमे त्रेतायुगे स भगवान् दत्तात्रेयः अभवत्; धर्मस्य नाशे चतुर्थः रूपेण, मार्कण्डेयस्य पूर्वा, अवतीर्णः। पञ्चदशे त्रेतायुगे पञ्चमः स एव जातः; तत्र मन्धाता तथ्येन सह सम्राट् अभवत्। एकोनविंशे त्रेतायुगे स एव सर्वक्षत्रियविनाशकः अभवत्—जमदग्नेः पुत्रः, षष्ठः, विश्वामित्रस्य पूर्वा। चतुर्विंशे युगे रामो दाशरथिः, वसिष्ठपुरोहितः, सप्तमः जातः, रावणवधाय। अष्टमे द्वापरे विष्णुः, अष्टाविंशे द्वापरे पाराशर्यः जातः; ततः वेदव्यासः जातुकरणस्य पूर्वा प्रादुरभूत्। एवं नवमे विष्णुः कश्यपादितिसुतः, देवकीवासुदेवयोः जातः, ब्रह्मगर्गस्य पूर्वा। स भगवान् अगम्यबोध्यः, स्वात्मन्यवस्थितः, यथेष्टं चरति; बालकः क्रीडनकैः यथा, तथा लोके क्रीडति। महाबाहुः मधुसूदनः न मीयते; तस्मात् परं नास्ति, न च तस्य विश्वरूपात् अन्यद् रूपं महत्तरम्। अष्टाविंशे द्वापरे, तस्य च भागान्ते, धर्मनाशे, विष्णुः भगवान् वृष्णिवंश्यः अभवत्। धर्मसंस्थापनाय, दैत्यानां च विनाशनाय, सर्वभूतानां मोहाय, योगात्मा योगबलात् रूपं धारयामास। मानुषे गर्भे प्रविष्टः, गूढं पृथिव्याम् अवतरन्, स क्रीडायै नराणां मध्ये, सान्दीपनिं पूर्वं कृत्वा, विचरन्। तत्र कंसं, शाल्वं, द्विविदं महाशुरम्, अरिष्टं, वृषभं, पूतानां, केशिनं, चान्यान् निहत्य, वीर्यं दर्शयामास। कुवलयापीडं नागं, मल्लगृहपतिं, मानुषदेहस्थितान् अन्यांश्च दैत्यान् हत्वा, स्वबलं प्रदर्शयामास। बाणस्य सहस्रबाहोः बाहून् छित्त्वा, नारकं रणमध्ये, यवनं च महाबलम् निहत्य। सर्वरत्नानि राज्ञां तेजसा आदत्त; ये च पातालवासिनः दुष्टराजानः, ते विनाशिताः। एवं महात्मनः एतानि रूपाणि लोकानां हिताय सञ्जायन्ते; अस्मिन् युगे, यदा युगक्षयः सन्ध्यायां च संप्राप्तायां, तत् भविष्यति। कल्किः विष्णुयशाः इति प्रसिद्धः, पाराशरवंशसम्भूतः, महाबलः, दशमः भविष्यति, याज्ञवल्क्यस्य पूर्वा। स सर्वसैन्यानि, हस्त्यश्वरथसमाकुलानि, शस्त्रपाणिभिः ब्राह्मणैः परिवृतानि, शतसहस्रसंख्यानि, आकृष्य। ये च नातिधार्मिकाः, धर्मशत्रवः, उत्तरदेशीयाः, मध्यदेशीयाश्च, विंध्यपश्चिमदेशीयाश्च। तथैव दक्षिणदेशीयाः, द्राविडाः, सिंहलाः, गान्धाराः, परदाः, पहलवाः, यवनाः, शकाः। तथा तुषाराः, बार्बराः, पुलिन्दाः, दरदाः, खासाः, लम्पाकाः, अन्धकाः, रुद्राः, किराताः च, भगवान् एव। चक्रबलसमन्वितः, महाबलः, स म्लेच्छानां विनाशकः भविष्यति; सर्वभूतैः अदृश्यः, पृथिव्याम् विचरिष्यति। तं पुरुषं देवस्य अंशतः जातं विद्धि; स पूर्वजन्मनि विष्णुः प्रमिति नाम्ना, वीर्यसम्पन्नः। चन्द्रसदृशः रूपेण, कलियुगान्ते प्रादुरभविष्यति; एवं दशावताराः तस्य देवस्य कीर्त्यन्ते। यदा यदा युगकालः, कार्यं, कारणं वा, तदा तदा स अंशेन तेषु तेषु लोकेषु गर्भेषु प्रविश्य। पञ्चविंशतितमे चक्रे, पञ्चविंशतिवर्षपर्यन्तं, सर्वभूतानि, विशेषतः मनुष्यजातिं, स विनाशयिष्यति। केवलं बीजानि शेषयित्वा, घोरकर्मणा, पृथिव्यां पापकान्, विशेषतः अधार्मिकान्, नाशयिष्यति। ततः कल्किः स्वकार्यं सम्पन्न्य, स्वसैन्येन सह, ये तेन हताः, ते सिद्धिं प्राप्स्यन्ति, पुनः स्वयमेव। सहसा मोहिताः, परस्परं कोपयन्तः, ये भविष्याय हेतुकृताः, तान् विनाश्य। सः स्वजनैः सह, गङ्गायमुनयोः मध्ये स्वं धाम प्राप्स्यति; ततः कल्के गते, सामान्यसैन्येन सह। यदा राजानः नष्टाः, तदा जनाः अनियन्त्रिताः भविष्यन्ति; रक्षणे नष्टे, परस्परं युद्धेन हत्वा। परस्परं सुखं हित्वा, अनिर्दिष्टनादाः, महातपाः, नगरग्रामान् परित्यज्य, समाः, निरधनाः भविष्यन्ति। तेषां शास्त्रं च धर्मश्च नष्टः, धर्माश्रमाश्च; अल्पायुषः, अल्पतेजसः, ते वनवासिनः स्मृताः। नद्यां पर्वते च वसन्तः, पत्रमूलफलाशिनः, वल्कलपत्रचर्मधारिणः, घोरं तपः उपगम्य। अल्पायुषः, लोके विस्मृताः, नानाव्याधिभिः पीडिताः, अतितप्ताः, कलिसन्ध्यायाः तस्मिन्नंशे दुःखमापन्नाः। जनाः कलियुगेन सह ह्रासं यास्यन्ति; यदा स कालः समाप्तः, कृतयुगस्यारम्भे— ते स्वभावतः सम्यगाचरणं करिष्यन्ति, न विचलन्ति; एवं देवासुरकृतानि कर्माणि कीर्तितानि। यदुवंशे तव महद्वैष्णवं यशः उक्तम्; अधुना तुर्वसोरपि, पुरोः, द्रुह्योरन्वपि कथयिष्यामि। तुर्वसोरपि पुत्रः वह्निः, वह्नेः पुत्रः गोभानुः; गोभानोः पुत्रः महाबलः त्रिसानुः, तस्य पुत्रः अपराजितः।