वायुपुराणम्

अवन्तिदेशस्य विंदानुविन्दौ नाम्नौ वीर्यवन्तौ भ्रातरौ आस्ताम्। चेदिराज्ञः श्रुतश्रवसः पुत्रः शिशुपालः अभवत्। राजर्षेः दमघोषस्य पुत्रः वीर्यप्रसिद्धः अभवत्, यः पूर्वं दशग्रीवः शत्रुनिषूदनः आसीत्। तस्य अनुजः यदुश्रवा नाम, अनुजा रुजायाः कन्या च आसीत्। वसुदेवस्य त्रयोदश महाभाग्यवन्त्यः पत्न्यः आसीत्। पौरवी, रोहिणी, मदिरा, भद्रा, वैशाखी, सप्तमी देवकी—एताः पत्न्यः। सुगन्धी, वनराजी, तथा द्वे अन्ये सेविके आस्ताम्। अनकदुन्दुभेः सर्वाधिकभाग्यवती ज्येष्ठा प्रिया रोहिणी ज्येष्ठपुत्रं रामं, सारणं, निशं च अजनयत्। रोहिण्याः अष्ट पुत्राः अभवन्—दुर्द्दमः, दमनः, शुभ्रः, पिण्डारकः, कुशीतकः, तथा चित्रा नाम कन्या। रामस्य द्वौ पौत्रौ अभवताम्—निशितः, उत्सुकः; पार्श्वी, पार्श्वनन्दी, सत्यधृति नाम पुत्रः च अभवत्। मन्दबाह्यः, रामाणः, गिरिकः, गिरः, शुक्लगुल्मः, गुल्मः, दरिद्रान्तकः च अभवन्। प्रथमाः पञ्च कन्याः—अर्चिष्मती, सुनन्दा, सुरसा, सुवचा। सारणस्य कन्याः—शतबला, भद्राश्वा, भद्रगुप्तिः, भद्रविघ्नः। भद्रबाहुः, भद्ररथः, भद्रकल्पः, सुपार्श्वकः, कीर्तिमान्, रोहिताश्वः, भद्रजः च अभवन्। रोहिण्याः वंशे दुर्मदः, अभिभूतः पुत्रौ अभवताम्; नन्दः, उपनन्दः, मित्रः, कुक्शिमित्रः, अचलः च अभवन्। चित्रोपः, चित्रः, पुष्टिः—मदिरायाः पुत्राः; सुदेवः अपि अभवत्। उपबिम्बः, बिम्बः, सत्त्वदन्तः, महौजाः—भद्रायाः प्रसिद्धः, वीर्यवान् पुत्राः। वैशाख्याः समदः, शौरिणा कौशिकः उत्तमः पुत्रः अभवत्; देवक्याः शौरिणा सुसेणः प्रसिद्धः अभवत्। तदया, भद्रसेनः, यजुदायः पञ्चमः, भद्रविदेकः षष्ठः—एतान् कंसः हत्वा। ततः दीर्घायुषः भगवान् विष्णुः, पूर्वः कृष्णः, प्रजापतिः पुनः जातः। कृष्णा, शुभद्रा, भद्रभाषिणी नाम्ना तस्य अनुजा अभवत्; कृष्णा शुभद्रा पुनः वृष्णिवल्लभा वर्णिता। शुभद्रायाः सारथिः पार्थः अभिमन्युं अजनयत्। वसुदेवस्य सप्त महाभाग्यपत्नीषु वीर्यवन्तः पुत्राः जाताः। देवायाः शूरः अभयासखं अजनयत्; शार्ङ्गदेवः तम्बुं, शौरिः कुलोद्वहं अजनयत्। उपसङ्गः, वसुः—देवैरनुगृहीतः पुत्रौ अभवताम्; कंसः एतान् दश पुत्रान् अपि हत्वा। विजयः, रोजनः, वर्धमानः—उपदेवायाः प्रसिद्धः पुत्राः। वृका देव्याः स्वगाहवः महात्मा अभवत्; आगाही, स्वसा, सुरूपा, शिशिरायिनी अपि अभवत्। देवक्याः सप्तमः पुत्रः सुनासा भूमौ अभवत्; गवेषणः प्रसिद्धः, युद्धविशारदः। श्राद्धदेवः, यं द्विजैः वने श्राद्धं कृतम्, शौरिणा शैब्यायाः अक्षयः पुत्रः कौशिकः दत्तः। सुगन्धी, वनराजी—शौरिणः पत्न्यः; ताभ्यां वसुदेवस्य पुण्ड्रः, कपिलः पुत्रौ अभवताम्। पुण्ड्रः राजा अभवत्, कपिलः वनं गतः। तस्याः वसुदेवस्य महावीरः पुत्रः अभवत्, स प्रथमः राजा निषादः धनुर्धरः। देवरतस्य पुत्रः प्रसिद्धः अभवत्; ज्ञैः उक्तं यः देवश्रवस्याः जातः। अस्मकवंशे पुत्रः प्राप्तः, प्रसिद्धः, सम्मानितः; निवर्त्तः, बलवान्, इन्द्रशत्रुनिषूदनः, पितृयज्ञपरायणः। श्राद्धदेवात् निषादः अन्ये च अभवन्; एकलव्यः महावीर्यः निषादेषु पालितः। गण्डूषायाः पुत्रहीनायाः कृष्णः प्रसन्नः द्वौ पुत्रौ दत्तवान्—चारुदेष्णः, साम्बः, शस्त्रकुशलौ, शुभचिह्नधारिणौ। तन्तिजः, तन्तिमालः कनकस्य स्वपुत्रौ; वस्तावनायाः पुत्रहीनायाः वसुदेवः शौरिं, कौशिकं च पाल्यपुत्ररूपेण दत्तवान्। तपा, कोधनु, विरजा, श्यामसृञ्जि—एते जाताः; श्यामा पुत्रहीना अभवत्, श्यामकः वनं गतः, भोजभावं त्यक्त्वा राजर्षित्वं प्राप्तवान्। यः कृष्णस्य जन्म कथां नियमेन पाठयति वा ब्राह्मणाय वा पाठयति, स महत् सुखं प्राप्नोति। देवदेवः, महातेजस्वी कृष्णः, पूर्वं प्रजापतिः आसीत्; मानवमध्ये क्रीडार्थं नारायणः स्वामी जातः। देवक्याः वसुदेवस्य तपसा, पद्मनयनः, चतुर्भुजः, दिव्यरूपः, श्रीयुक्तः ज्ञातव्यः। भगवाञ् योगी कृष्णः, मानवाकृतिः, अप्रकटः, अप्रकटचिह्ने स्थितः, स एव भगवान् स्वामी। नारायणः, यः सृष्टिं कृतवान्, अव्ययः, नारायणरूपं गत्वा सनातनः हरिः अभवत्। यः पूर्वं आदिमानवम् अजनयत्, प्रजापतित्वं दत्तवान्, अदितेः पुत्ररूपेण यदुवल्लभः अभवत्, विष्णुरूपेण इन्द्रस्य अनुजः अभवत्।