वायुपुराणम्

शमी, गदवर्मा, निदात, शक्रशक्रजित् च, शम्याः पुत्रः प्रतिक्षिप्तः, तस्य च सुतः स्वयम्भोजः अभवत्। स्वयम्भोजात् हृदिकः जातः, तस्मात् दश पुत्राः अभवन्, ये सर्वे महाबलिनः स्म। तेषां ज्येष्ठः कृतवर्मा, कृतः च, मध्ये शतधन्वा, तथा देवार्ह, वनार्ह, भिषग्, द्वैतरत्थः, सुदान्तः, धियान्तः, नकवान्, कनकोद्भवः च। देवार्हस्य विद्वान् पुत्रः कंबलबर्हिषः अभवत्। तस्मात् असमौजा नाम पुत्रः उत्पन्नः, यः महाबलसम्पन्नः कीर्तिमान् अभवत्। असमौजस्य सुतः नासीत्, तस्मै सुदंष्ट्रः सुरूपः च, ये आन्धकाः अभवन्, तथा कृष्णः अपि दत्तः। एवं यः कश्चित् आन्धकवंशस्य एतत् वंशानुक्रमणं नित्यं पठति, स नूनं स्वयम् अपि समृद्धकुलं प्राप्नोति—अत्र संशयः नास्ति। शूरः अस्मक्यां दिव्यमानुषं पुत्रं उत्पादितवान्, मास्यायां दिव्यं तेजस्विनं पुत्रं च। शूरात् भाष्यायां दश भोजपुरुषाः जाताः। तेषु वसुदेवः महाबाहुः, पूर्वं आनकदुन्दुभिः इति प्रसिद्धः। तस्य जन्मनि दिव्ये दुन्दुभयः आकाशे निनदिताः, महती दुन्दुभीनां नादः नभसि उत्पन्नः। शूरस्य गृहे पुष्पवृष्टिः अभवत्, भूमौ मानवेषु तस्य समः सौन्दर्ये न कश्चन आसीत्। तस्य यशः पुरुषश्रेष्ठस्य इव चन्द्रमसः समप्रभम् आसीत्। तस्मात् देवभागः जातः, ततो देवश्रवा अपि। अनादृष्टिकडः, नन्दनः, भृञ्जिनः, श्यामः, शमीकः, गण्डूषः, चत्वारः उत्तमाः स्त्रियः च अभवन्। पृथाः, श्रुतवेदा, श्रुतकीर्तिः, श्रुतश्रवा, राजाधिदेवी—एतानि पञ्च वीरमातरः। कुन्ती पृथां कन्यां कृत्वा, पाण्डुः तां भार्यां कृतवान्। कुन्तिभोजः वृद्धः अपुत्रकः च सन्, तां तस्मै दत्तवान्। अतः पृथाः कुन्तिभोजस्य कन्या सती, कुन्ती इति प्रसिद्धा अभवत्। तस्यां कुरुषु श्रेष्ठः पाण्डुः भार्यां प्राप्नोत्। पृथायाः त्रयः पुत्राः जाताः, ये तेजसा अग्निसमाः, रणभूमौ अपराजिताः, इन्द्रसमवीर्यवन्तः। धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः वृकोदरः, इन्द्रात् धनञ्जयः, पृथायाः पुत्राः अभवन्। माद्रवत्याः तु प्रसिद्धौ अश्विनौ—नकुलः सहदेवः च—रूपबलगुणसम्पन्नौ अभवताम्। श्रुतदेवायाः वृद्धशर्मणः पुत्रः दन्तवक्रः, करूषाधिपः वीर्यवान्, जातः। श्रुतकीर्तेः कैकेय्याः सन्तर्दनः, चेकितानः, बृहत्क्षत्रः, द्वौ अन्यौ महाबलिनौ अपि अभवन्। विन्धानुविन्दौ अवन्त्याः भ्रातरौ, श्रुतश्रवायाः चेद्यायाः शिशुपालः जातः। राजर्षेः दमघोषस्य पुत्रः प्रख्यातवीर्यः, यः पूर्वं दशग्रीवः शत्रुघ्नः आसीत्, अभवत्। तस्य अनुजः यदुश्रवाः, अनुजा रुजायाः कन्या, वसुदेवस्य त्रयोदश महाभागाः पत्न्यः। पौरवी, रोहिणी, मदिरा, अन्यया भद्रा, वैशाखी, सप्तमी देवकी। सुगन्धि, वनराजी, द्वे च अन्ये सेविके स्त्र्यौ। ज्येष्ठा महाभागा प्रिया आनकदुन्दुभेः पत्न्यः ज्येष्ठः पुत्रः रामः, सारणः, निशः च जाताः। रोहिण्याः अष्टौ पुत्राः—दुर्दमः, दम्नः, शुभ्रः, पिण्डारकः, कुशीटकः, कन्या चित्रा च। रामस्य पौत्रौ निशितः उत्सुकः च, पार्श्वी, पार्श्वनन्दी, सत्यधृतिः च पुत्रः। मन्दबाह्यः, रामाणः, गिरिकः, गिरः, शुक्लगुल्मः, गुल्मः, दरिद्रान्तकः च अभवन्। प्रथमाः पञ्च कन्याः—अर्चिष्मती, सुनन्दा, सुरसा, सुवचा—इति नामानि श्रृणु। एवं सारणस्य कन्याः—शतबला, भद्राश्वा, भद्रगुप्तिः, भद्रविघ्नः। भद्रबाहुः, भद्ररथः, भद्रकल्पः, सुपार्श्वकः, कीर्तिमान्, रोहिताश्वः, भद्रजः च अभवन्। दुर्मदः, अभिभूतः, रोहिण्याः वंशे जातौ पुत्रौ, नन्दः, उपनन्दः, मित्रः, कुक्शिमित्रः, अचलः च। चित्रोपः, चित्रः, पुष्टिः च पुत्राः, एते मदिरायाः पुत्राः, सुदेवः अपि जातः। उपबिम्बः, बिम्बः, सत्त्वदन्तः, महौजाः—एते चत्वारः भद्रायाः प्रख्याताः महाबलिनः पुत्राः। वैशाख्याः समदः, शौरिणा कौशिकः उत्तमः पुत्रः जातः। देवक्याः शौरिणा सुषेणः अपि प्रख्यातः जातः। तदया, भद्रसेनः, यजुदायः पञ्चमः, भद्रविदेकः षष्ठः; एतान् सर्वान् कंसः हत्वा नाशितवान्। तदा दीर्घायुः भगवान् विष्णुः, पूर्वकृष्णः, प्रजापतिः, पुनः अवतरितः। कृष्णा नाम सुबद्रा, भद्रभाषिणी, तस्य अनुजा जाताः; सा कृष्णा, सुबद्रा इति प्रसिद्धा, वृष्णिनां प्रिया अभवत्। सुबद्रायाः पार्थेन सारथिना अभिमन्युः जातः। वसुदेवस्य सप्त महाभागानां पत्नीनां मध्ये, तेषां वीरपुत्राणां नामानि शृणु।