वायुपुराणम्

आहुकः स्वसारं आहुकिं आहुकान्धाय दत्तवान्। तस्याः पुत्र्यां द्वौ पुत्रौ अभवताम्। तयोः देवकः उग्रसेनश्च दिव्यतेजस्विनौ जातौ। देवकस्य वीर्यवन्त्यः कन्याः देवसमाः अभवन्। तेषु देवेषु सुदेवः श्रेष्ठः, देवैः भूषितः। तेषां सप्त कन्याः वसुदेवाय दत्ताः। तासां नामानि—वृकदेवा, उपदेवा, देवरक्षिता, श्रीदेवा, शान्तिदेवा, महादेवा, चान्या। तासां सप्तम्या देवकी, या सुन्दरी ख्यातिं प्राप्तवती। उग्रसेनस्य नव पुत्राः, येषु कंसः ज्येष्ठः। तेषां नामानि—न्यग्रोधः, सुनाम, कद्वः, शङ्कुः, भूमयः, सूतनुः, राष्ट्रपालः, युद्धतुष्टः, सुपुष्टिमान्। तेषां पञ्च भगिन्यः—कर्मधर्मवती, शताङ्क्रू, राष्ट्रपाला, कङ्वा, वराङ्गना च। उग्रसेनः महान् प्रभुः, कुकुरवंशसम्भवः प्रसिद्धः। कुकुराणां एष वंशः यः पालयति, सः सन्तानसमृद्धिं स्ववंशस्य च वृद्धिं लभते। भजमानस्य पुत्रः विदूरथः, रथिनां श्रेष्ठः। तस्य पुत्राः राज्याधिदेवः, शूरः, विदुरश्च। तस्मिन् शूरे महाबलिनः पुत्राः जाताः— वातः, निवातः, शोणितः, श्वेतवाहनः। शमी, गदवर्मा, निदातः, शक्रशक्रजित्, शम्याः पुत्रः प्रतिक्षिप्तः, प्रतिक्षिप्तस्य च स्वपुत्रः। सः स्वयम्भोजः अभवत्, स्वयम्भोजात् हृदिकः जातः। हृदिकस्य दश पुत्राः, ये सर्वे अतिवीर्यवन्तः। तेषां ज्येष्ठः कृतवर्मा, कृतः, मध्ये शतधन्वा, देवर्ह, वनर्ह, भिषक्, द्वैतरथः। तत्रैव सुदान्त, धियान्त, नकवान्, कनकोद्भवः च। देवर्हस्य विद्वान् पुत्रः कंबलबर्हिषः अभवत्। असमौजा तस्य पुत्रः, बलसम्पन्नः प्रसिद्धः। असमौजाय, यस्य सन्तानं नासीत्, सुदंष्ट्रः सुरूपश्च दत्तौ, ये आन्धकाः नाम्ना प्रसिद्धौ, तथा कृष्णः अपि। एवं यः आन्धकवंशं नित्यं पठति, सः निश्चितं स्वकुले सन्तानसमृद्धिं प्राप्नोति—अत्र संशयः नास्ति। शूरः अस्मक्यां दिव्यमानुषं पुत्रं, माष्यां दिव्यप्रभं पुत्रं च उत्पादितवान्। शूरात् भाष्यायां दश भोजपुत्राः अभवन्। तेषु वसुदेवः महाबाहुः, पूर्वं अनकदुन्दुभिः इति विख्यातः। तस्य जन्मनि गगने दुन्दुभीनां निनादः अभवत्, महद्बेरीध्वनिः दिवि उत्पन्नः। शूरगृहे पुष्पवृष्टिः अभवत्, भूमौ लोके रूपेण तस्य तुल्यः कश्चन नासीत्। तस्य यशः पुरुषश्रेष्ठस्य इव चन्द्रवत् प्रकाशमानम्। तस्मात् देवभागः जातः, ततः पुनः देवश्रवाः। अनादृष्टिकडः, नन्दनः, भृञ्जिनः, श्यामः, शमीकः, गण्डूषः, चत्वारः उत्तमाः स्त्रियः च। पृथाः, श्रुतवेदा, श्रुतकीर्तिः, श्रुतश्रवा, राजाधिदेवी—एते पञ्च वीरमातरः। कुन्ती, पाण्डुनः भार्या, पृथां स्वकन्यां कृत्वा कुन्तीभोजः, वृद्धः सन्, पुत्राभावात् तां तस्मै दत्तवान्। अतः पृथाः कुन्तीभोजस्य कन्या 'कुन्ती' इति प्रसिद्धा अभवत्। तस्मात् कुरुषु श्रेष्ठः पाण्डुः भार्यां अवाप्तवान्। पृथायाः त्रयः पुत्राः जाताः, ये अग्निसमप्रभाः, युद्धे अनुत्तमाः, इन्द्रतुल्यवीर्यवन्तः। पृथायाः धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः वृकोदरः, इन्द्रात् धनञ्जयः पुत्रः अभवत्। मातृवतीतः मद्र्याः अश्विन्यौ जातौ—नकुलः सहदेवश्च, रूपबलगुणसम्पन्नौ। श्रुतदेवायाः वृद्धशर्मणा पुत्रः दत्तः, सः करूषाधिपः, वीर्यवान् दन्तवक्रः। श्रुतकीर्त्याः कैकेय्याः सन्तर्दनः, चेकितानः, बृहत्क्षत्रः, द्वौ अन्यौ महाबलिनौ। विंदानुविन्दौ अवन्त्योर्यौ भ्रातरौ, श्रुतश्रवायाः चेदिपुत्रः शिशुपालः। राजर्षेः दमघोषस्य वीर्यशाली पुत्रः, यः पूर्वं दशग्रीवः, रिपूनां दारयिता। तस्य अनुजः यदुश्रवाः, भगिनी रुजायाः कन्या। वसुदेवस्य त्रयोदश पत्न्यः प्रसिद्धाः। पौरवी, रोहिणी, मदिरा, अन्यैका भद्रा, वैशाखी, सप्तमी देवकी। सुगन्धी, वनराजी, द्वे अन्ये सेविके। ज्येष्ठा, सौभाग्यशालिनी, अनकदुन्दुभेः प्रिया, ज्येष्ठपुत्रं रामं, सारणं, निशं च अप्रसूयत। रोहिण्यां अष्टौ पुत्राः—दुर्दमः, दमनः, शुभ्रः, पिण्डारकः, कुशीटकः, च कन्या चित्रा। रामस्य द्वौ पौत्रौ—निशितः, उत्सुकः, पार्श्वी, पार्श्वनन्दी, सत्यधृतिः पुत्रः। मन्दबाह्यः, रामाणः, गिरिकः, गिरः, शुक्लगुल्मः, गुल्मः, दरिद्रान्तकः। प्रथमपञ्च कन्याः श्रूयन्ताम्—अर्चिष्मती, सुनन्दा, सुरसा, सुवचा च। एवं कुकुर-आन्धक-वृष्णि-वंशस्य महनीयः प्रवाहः शास्त्रेषु कीर्त्यते।