वायुपुराणम्

भ्रातृस्नेहेन अहं एतत् क्षमामि, सर्वं शुभं भवतु, अहं इदानीं गच्छामि। न मम स्त्रियाः विषये, न तव, न वा वृष्णीनां विषये कापि वेदना अस्ति। ततः रामः शत्रूनां संहारकः मिथिलां प्रविश्य तत्र मिथिलाधिपेन सर्वाभिलषितोपहारैः सत्कृतः। तस्मिन्नेव काले, बभ्रुः प्राज्ञश्रेष्ठः, अनियन्त्रितविविधरूपयज्ञान् अकुरुत। तदा गाधिपुत्रः राजा, स्यमन्तकनिधेः कृते, कवचं धारयन्, यज्ञवाटमविशत्। षष्टिवर्षातिक्रम्य, सः धनं रत्नश्रेष्ठानि च, विविधानि द्रव्याणि च यज्ञेषु समर्पयामास। तस्य महात्मनः प्रसिद्धाः यज्ञाः 'अक्रूरयज्ञाः' इति ख्याताः, अन्नदानबहुलाः, सर्वकामसमृद्धयः चासन्। ततः बलवाँस्स राजा दुर्योधनः मिथिलां गत्वा तत्र बलभद्रात् गदायुद्धविद्यां दिव्यां प्राप। अनन्तरं, सः ब्राह्मणान्, वृष्ण्यन्धकवीरैः सह, तुष्ट्वा, महात्मना कृष्णेन द्वारकां नीतः। तदा, पुरुषश्रेष्ठः अक्रूरयन्धकैः सह आगतः; सः युद्धे शत्रुघ्नं बन्धुमन्तं च निजघान। श्वफल्कस्य पुत्रयोः, भङ्गकारस्य सुप्रसिद्धयोः, महाबलिनोः द्वौ पुत्रौ नरे जातौ। तौ शत्रुघ्नबन्धुमन्तौ, अन्धकाधिपाय, भङ्गकारविनाशाय जातौ; एतस्मात् कारणात् कृष्णः न तुष्टः। सः स्वजनकलहे भीतः, तदवधार्य, अक्रूरस्य निर्गमने, इन्द्रः वर्षं न प्रैषयत्। अनावृष्ट्या भूमिः नष्टा, क्षुधाभयं समुत्पन्नम्; तदा कुकुरान्धकाः अक्रूरं सान्त्वयितुं प्रयत्नं अकुर्वन्। दानाधिपः सः अक्रूरः पुनः द्वारवत्यां प्रतिनिवृत्तः, तदा सहस्राक्षः समुद्रगर्भे वर्षं ववर्ष। अक्रूरः, यादवश्रेष्ठः, स्वपुण्यशीलां भगिनीं वासुदेवाय पत्नीत्वेन दत्तवान्, तस्य प्रियार्थम्। कृष्णः योगेन विज्ञाय, रत्नं बभ्रवे गतं, अक्रूरं सभायाम् अवदत्— "भगवन्, यत् रत्नं तव हस्ते अस्ति, तत् त्यज; अस्मिन् विषये मनसि द्वेषं मा कुरु।" षष्टिवर्षातिक्रम्य, या क्रोधः मम अभवत्, सा दृढा अभवत्, एकदा उत्पन्ना, तदा महती स्थितिः जाता। कृष्णवचनेन, सर्वसात्वतसभायाम्, बभ्रुः प्राज्ञः, निर्व्यग्रः, तत् रत्नं दत्तवान्। ततः शत्रूनां जेतृ, बभ्रुः हस्तात् रत्नं सम्यक् गृह्य, हृष्टः पुनः तस्मै एव प्रतिपादितवान्। स्यमन्तकं कृष्णहस्तात् प्राप्य, गान्दिनिपुत्रः तद् धारयन्, तेजस्वीव बभौ। यः शुद्धं श्रेष्ठं च आरोपणं मिथ्येति जानाति, तद् मिथ्येति च ब्रूते, सः कदाचित् परं लोकं न याति। वृष्णिवंशस्य कनिष्ठपुत्रात् अनिमित्रः जातः। तस्य पुत्रः सत्यकः, सत्यवान्, सत्येन युक्तः; तस्मात् युयुधानस्य पुत्रः सत्यकिर्जातः। भूतेः पुत्रः युगन्धरः, एते भूतेः वंश्या इति कथ्यन्ते। श्वफल्कः चित्रकश्च प्रुष्णेः पुत्रौ जातौ। श्वफल्कः महाराजः धर्मात्मा, यत्र वसति तत्र न व्याधिभयं न च अनावृष्टिः। कदाचित्, द्विजोत्तम, काशिराज्ये, त्रीणि वर्षाणि वर्षा न अभवत्। तत्र, सः श्वफल्कं सन्मान्य तिष्ठापितवान्; तस्य निवासेन वर्षः देवः वर्षं ववर्ष। श्वफल्कः काशिराजस्य निष्कलुषां कन्यां गान्दिनीं नाम पत्नीत्वेन अगृह्णात्; सा सदा ब्राह्मणाय गावः दत्तवती। सा मातुः गर्भे शतशः वर्षाणि स्थित्वा न जाताभवत्; तदा तस्य पिता तां गर्भस्थां कन्यां अपृच्छत्— "शीघ्रं जायस्व, भद्रे! किं गर्भे स्थित्वा तिष्ठसि?" इति। तदा गान्दिनी प्रतिदिनं गर्भात् प्रत्यवदत्— "यदि दास्ये, तदा जायिष्ये; यदि इच्छसि, पितः, तदा तथा अस्तु।" तस्य पिता "तथा अस्तु" इति उक्त्वा तस्याः इच्छां पूर्णां चकार। तस्याः पुत्रः अक्रूरः, श्वफल्कः, दाता, यज्वा, वीरः, विद्वान्, अतिथिप्रियः च ख्यातः। उपमङ्गुः, मङ्गुरुः, मृदुरः, अरिमेजयः, गिरिरक्षः, यक्षः, शत्रुघ्नः, वारिमर्दनः। धर्मभृत्, सृष्टचयः, वर्गमोचः, अन्ये च; आवाहः, प्रतिवाहः, वसुदेवः च उत्तमा स्त्री। अक्रूरात् उग्रसेनात् च, वंशविभूषणौ, देवः अनुपदेवः च देवसमौ पुत्रौ जातौ। चित्रकस्य पुत्राः— पृथुः, विपृथुः, अश्वग्रीवः, अश्वबाहुः, सुपार्श्वः, कगवेषणः। अरिष्टनेमिः, अश्वः, सुवर्मा, वर्मचर्मभृत्, अभूमिः, बहुभूमिः, च द्वे स्त्रियौ— श्रविष्ठा श्रवणा च— अपि जाताः। सत्यका, काशिकन्या, चत्वारः पुत्रान् अजनि— ककुदः, भजमानः, शमीकः, बलबर्हिषः च। ककुदस्य पुत्रः वृष्टिः, वृष्टेः पुत्रः कपोतरोमा, तस्य पुत्रः रेवतः अभवत्।