वायुपुराणम्

ततः स दुःखेन पीडितः, सर्वत्र आश्रयमविन्दन्, दुःखार्तः स हेतुकमुनिं शरण्यं शापमदात्। ततः स धर्मात्मा मुनिः इन्द्रोतः नाम्ना, जनमेजयम् शौनकपुत्रं राज्ञः शुद्ध्यर्थम् अश्वमेधयागं कारयामास, द्विजश्रेष्ठ। लोहमगन्धः स्वगृहं प्राप्त्वा अन्तर्धानं गतः; तस्मात् दिव्यः रथः वासुना चेदिराजेन प्रापितः। ततः स शक्रः तुष्टः भ्रद्रथाय रथं दत्तवान्; भीमेन जरासन्धः हतः, ततः कौर्वेण राजपुत्रेण स्नेहात् श्रेष्ठः रथः वासुदेवाय दत्तः। ययातिः नहुषपुत्रः, जरा प्राप्तः, तदा ज्येष्ठं श्रेष्ठं पुत्रं यदुं इदं वचनम् अब्रवीत्। "पुत्र, मम जरा तथा श्वेतकेशः आगतः; काव्य उशनस्य शापात्, मम यौवनं न तृप्तम्। त्वं यदु, मम जरां दुःखसहितां स्वीकुरु; मम जरां त्वं गृहाण," इत्युक्त्वा यदुः प्रत्युवाच। "ब्राह्मणाय दानं प्रतिज्ञातम्, यत्नेन तस्य लभ्यम्; अतः तव जरां न गृह्णीयाम्।" "जरा बहून दोषान् जनयति, विशेषतः मद्यभोजनेषु; अतः राजन्, तव जरां न शक्ष्यामि स्वीकर्तुम्। श्वेतकेशः श्वेतदंष्ट्रः, दुःखी, जरया कृशः, पूर्वं बलवान्, अधुना दीनः, दुर्बलः। कर्म न शक्नोमि, युवावस्थायां तिरस्कृतः, भयैः अत्यन्तम् पीडितः—एवं जरां न इच्छामि।" "राजन्, तव प्रियः पुत्रः अनेकः; धर्मज्ञः ते पुत्रः तव जरां स्वीकुर्युः—अन्यं पुत्रं वृणु।" यदुना एवं उक्तः, राजा क्रोधेन पूर्णः, ज्येष्ठपुत्रं तिरस्कृत्य अब्रवीत्। "किं अन्यं आश्रमं वा धर्मं वा त्वया पाल्यते, यद् मां तिरस्कृत्य, नूतनगुरुवत् भाषसे, मूढ?" इत्युक्त्वा राजा क्रोधात् यदुं शप्तवान्—"हृदयात् जातः त्वं, मम यौवनं दातुम् न इच्छसि।" "अतः, मूढ, राज्ये तव भागः न भविष्यति, न च वंशः; तवसुः जरासहितं पापं स्वीकुर्यात्।" तवसुः अब्रवीत्—"पितः, जरां न इच्छामि, या सर्वसुखं नाशयति; जरा दोषान् जनयति, विशेषतः मद्यभोजनेषु; अतः राजन्, तव जरां न शक्ष्यामि स्वीकर्तुम्।" ययातिः अब्रवीत्—"हृदयात् जातः त्वं, मम यौवनं दातुम् न इच्छसि; अतः तवसु, तव वंशः नष्टः।" "धर्मे मिश्रः, विवाहे विपर्ययः, मांसभक्षणे च, मूढ, तव राज्यं भविष्यति।" "वरिष्ठपत्नीषु, पशुयोनिषु, पशुवत् आचरणे, विदेशेषु च तव आसक्तिः भविष्यति—नात्र संशयः।" सूतः अब्रवीत्—एवं तवसुः शप्तः, ययातिः शार्मिष्ठापुत्रं दृह्युम् इदं वचनम् अब्रवीत्। "दृह्यु, जरां स्वीकुरु, या वर्णं रूपं नाशयति, सहस्रवर्षाणि; मम यौवनं ददातु।" "सहस्रवर्षे समाप्ते, यौवनं तव प्रत्यर्पयिष्यामि; पुनः जरासहितं पापं स्वीकुर्यामि।" दृह्युः अब्रवीत्—"न तत्र आसक्ति, जरां न इच्छामि।" ययातिः अब्रवीत्—"हृदयात् जातः, मम यौवनं दातुम् न इच्छसि; अतः दृह्यु, तव प्रियं न प्राप्तुम्।" "नावेन जलं तत्र न गम्यते; तव वंशः तत्र राज्यहीनः भविष्यति।" "अनु, त्वं जरासहितं पापं स्वीकुरु; अहं तव यौवनं लभित्वा सहस्रवर्षाणि रमिष्यामि।" अनु प्रत्युवाच—"जरा कारणात् अग्निः समये न जलति; अतः न इच्छामि।" ययातिः अब्रवीत्—"हृदयात् जातः, मम यौवनं न ददासि; जरायाः दोषं उक्तवान्, अतः जरा तव प्रत्यागच्छेत्।" "तव सन्ततिः यौवनं प्राप्त्वा नष्टा भविष्यति; त्वं अग्निहीनः भविष्यसि।" "पुरो, त्वं जरासहितं पापं स्वीकुरु; तव शरीरे पितुः झरितः तथा श्वेतकेशः प्रकटितः।" "काव्य उशनस्य शापात्, मम यौवनं न तृप्तम्; तव यौवनं किञ्चित् कालं उपभुञ्जेयम्।" "सहस्रवर्षे समाप्ते, यौवनं तव प्रत्यर्पयिष्यामि; पुनः जरासहितं पापं स्वीकुर्यामि।" सूतः अब्रवीत्—एवं उक्तः, पुत्रः पितरं सपष्टं प्रत्युवाच—"यथा इच्छसि, पितः, तथा करिष्यामि।" "त्वदीयं पापं जरासहितं स्वीकुर्यामि; मम यौवनं गृहाण, यथा इच्छसि, सुखं रमस्व।" "जरया आच्छादितः, तव रूपं धारयिष्यामि; यौवनं दत्वा, तदनुगुणं जीविष्यामि।" ययातिः अब्रवीत्—"पुरो, तव प्रसन्नः अस्मि; शुभं ते भवतु। तव प्रसादात्, तव वंशः राज्ये समृद्धः, सर्वकामान्वितः भविष्यति।" सूतः अब्रवीत्—पुरोः अनुमतिः प्राप्त्वा, ययातिः स्वस्य जरां तस्मै अर्पितवान्, भर्गवस्य प्रसादेन। ततः नहुषपुत्रः ययातिः, यौवनसम्पन्नः, उत्साहितः, पुरुषश्रेष्ठः, स्वं सुखं उपभुञ्ज्य तुष्टः अभवत्। यथा इच्छाम्, उत्साहेन, समये, हर्षेण, धर्मं न उल्लंघ्य, राजा यथायोग्यं सुखं रमते।