वायुपुराणम्

षष्ठ्यां श्राद्धकर्मणि कृतमात्रे, द्विजातयः तं जनं सन्मानयन्ति। यः तु सप्तम्यां नित्यमेव श्राद्धं करोति, स महायज्ञफलमवाप्नोति, गणाधिपतित्वं च लभते। अष्टम्यां श्राद्धकर्मणा सर्वसमृद्धिं प्राप्नोति। नवम्यां श्राद्धं कृत्वा, स धनं कामपत्नीं च लभते। दशम्यां तु ब्राह्मीं श्रीं प्राप्नोति; सर्ववेदाधिगमः, पापक्षयश्च तेन सम्पद्यते। एकादश्यां श्रेष्ठदानानि, नित्यराज्यं च सिध्यति। द्वादश्यां श्राद्धकर्मणा राज्यं, विजयः, धनं च लभ्यते। त्रयोदश्यां तु सुतान्, बुद्धिं, पशून्, प्रज्ञां, स्वातन्त्र्यं, परमं पुष्टिं, दीर्घायुष्यम्, समृद्धिं च प्राप्नोति। येषां गृहे युवानः मृताः, तेषां कृते श्राद्धं विधेयं; शस्त्रहतानां चतुर्दश्यां बल्याः कार्या इति। तथैव, प्रतिकूलजन्मनां द्वयोरपि, शुद्धभावेन, अमावास्यायां श्राद्धं सदा कर्तव्यम्। यः अमावास्यायां सत्येन महतीं सोमपिण्डदक्षिणां ददाति, स सर्वकामानवाप्य, अनन्तं स्वर्गं भुङ्क्ते। एवं पोषितः सोमः त्र्यलोक्यं धारयति, सदा सिद्धचारणगन्धर्वैः स्तूयमानः। स्तोत्रैः, सुरभिपुष्पैः, सर्वकामैः हविभिः, नृत्यवादित्रगीतैः सह सहस्रसंख्यकाभिरप्सराभिः, क्रीडाभिः, विहायसयानैः, पितृभक्त्या च सदा देवगन्धर्वसिद्धगणैः सः पूज्यते। यः पितृभक्त्या अमावास्यायां कर्म करोति, स सर्वाभिलषितं प्राप्नोति; तेन पितरः साक्षात् सदा पूज्यन्ते। पितरः हि मघानक्षत्रदेवताः, अतः सा नित्यं अक्षया इति ज्ञायते; तस्मात् मघायां विशेषतः श्राद्धं कुर्वन्ति पण्डिताः। अतः पितरः सदा मघां कामयन्ते; ये च पितृदैवतभक्ताः, ते परमं पदमवाप्नुवन्ति। अथ बृहस्पतिः उवाच— शृणुष्व मया विस्तरेण श्राद्धानि, यानि यमेन शशबिन्दवे प्रतिपदं नक्षत्रानुसारतः प्रोक्तानि। यः कृत्यां नित्यं श्राद्धं करोति, स पावकसंस्थापनपूर्वकं पुत्रवान् रोगरहितश्च भवति। अपत्यकामः यदि रोहिण्यां सौम्यचन्द्रमण्डले श्राद्धं करोति, स बलवान् भवति; सामान्यतः तु आर्द्रायां दुष्कृतिनां कृते श्राद्धं कार्यम्। पुनर्वसौ श्राद्धेन भूमिं, कन्याः, धनधान्यं च लभते, पुत्रपौत्रैः परिवृतश्च भवति। त्रप्तिकामः पुष्ये श्राद्धं कुर्यात्; आश्लेषायां पितृपूजनात् वीरपुत्रान् लभते। मघायां श्राद्धकर्ता बान्धवानां श्रेष्ठो भवति; फाल्गुन्यां पितृपूजनात् सौभाग्यं लभते। उत्तरेषु नक्षत्रेषु श्राद्धकर्ता मुख्याचार्यः, पुत्रवान्, सत्सु प्रमुखः भवति; हस्तायां तृप्तिपूर्वकं श्राद्धं कुर्वन् प्रधानः भवति। चित्रायां श्राद्धकर्ता सुन्दरपुत्रान् पश्यति; स्वात्यां श्राद्धकर्ता पण्डितसंसर्गं लभते। विशाखायां श्राद्धकर्ता पुत्रकामः स्यात्; अनुराधायां श्राद्धेन संपद्-चक्रं प्रवर्तते। ज्येष्ठायां नित्यं श्राद्धकर्ता अधिपत्यं, श्रेष्ठतां च प्राप्नोति; मूले आरोग्ये स्पृहयन्ति; आषाढायां महतीं कीर्तिं लभते। उत्तराषाढायां श्रवण्यां च श्राद्धेन शोकविनिर्मुक्तः भवति; श्रवण्यां स धर्मिष्ठेषु श्रेष्ठं पदं प्राप्नोति। धनिष्ठायां श्राद्धकर्ता विपुलं धनं, राज्यभागं च प्राप्नोति; अभिजित्संयुक्ते श्राद्धेन अजाविकमार्गफलमवाप्नोति। वारुण्यां श्राद्धेन वैद्यक्ये ऐश्वर्यं लभते; पूर्वप्रोष्ठपदायां अपि अजाविकमार्गफलमवाप्नोति। उत्तरप्रोष्ठपदायां सहस्रशः गावः लभ्यन्ते; रेवत्यां नानाविधानि वित्तानि, अश्विन्यां तु अश्वान्, भरण्यां परमायुः सिध्यति। एवं श्राद्धकर्मणाऽऽचिन्त्यं पृथिवीं शशबिन्दुर्लभते स्म; सर्वां प्राप्त्वा, स तद्व्रतम् स्तुतवान्। इति विंशोऽध्यायः, 'श्राद्धफलवर्णनं नक्षत्रानुसारतः' इति, वायुपुराणे वायुवचनं समाप्तम्। अथ शम्युः पप्रच्छ— 'स्वल्पमपि पितृभ्यः दत्तं हितकरं भवति, हे वाक्पते! किं तु दीर्घकालिकं, शाश्वतं वा फलप्रदं?' इत्युक्ते, बृहस्पतिरुवाच— 'श्रृणुष्व मया सम्यगुक्तानि, ये श्राद्धकाले दानानि पण्डितैः प्रशस्तानि, तेषां च फलानि। तिलैः, व्रीहिभिः, यवैः, माषैः, जलैः, मूलफलैः च श्राद्धकर्मणा पितरः मासमेकं तुष्यन्ति। मत्स्यैः द्वौ मासौ, मृगमांसैः त्रयः मासाः, शशमांसैः चत्वारः मासाः, पक्षिमांसैः पञ्च मासाः तृप्तिः स्यात्। वराहमांसैः षड् मासान्, अजमांसैः सप्त मासान्, तित्तिरिमांसैः अष्ट मासान् तृप्तिः। रुरुमांसैः नव मासान्, गवयमांसैः दश मासान् तृप्तिः। कूर्ममांसैः एकादश मासान्, गव्यमांसैः तु संवत्सरपर्यन्तं तृप्तिः स्यात्। गव्यमक्षिकृतपाकं, मधु, घृतं, वध्रीनसस्य मांसं च द्वादशवर्षपर्यन्तं तृप्तिं जनयति। अनन्ततृप्तये तु पितृक्षये श्येनमांसं, कृष्णाजामांसं, गोह्मांसं च दद्यात्। एतेषु विषये, प्राचीनज्ञैः पितृगीताः गीयन्ते, तान् अहं सम्पूर्णरूपेण वक्ष्यामि, शृणुष्व।