सूतः आह—यम् अद्भुतः भूमिः, समुद्रेण सीमितः, मेदिनीति प्रसिद्धः। सा धनं धारयन्ती वसुधा इति कथ्यते। भूमिः, समुद्रेण सीमितः, मेदिनीति प्रसिद्धा; पुत्रीत्वं प्राप्तवती सा पृथिवीति अभिहिता। सा विस्तीर्णा, विभक्ता, शोभामयी भूमिः, क्षेत्रैः नगरैः भूषिता, चतुर्वर्णैः पूर्णा, तया बुद्धिमता राज्ञा रक्षिता। स एव राजा वेन्यः, महाबलः, नृपतिषु श्रेष्ठः, सर्वैः प्राणिभिः पूजनीयः। स ब्रह्मवंशसम्भूतः, नित्यः, भाग्यशाली ब्राह्मणैः वेद-वेङ्गविद्भिः केवलं पृथुः नमनीयः। भाग्यशाली राज्ञः, महाकीर्तिं इच्छन्तः, प्रथमं नृपं पृथुं वेन्यं तेजस्विनं अवमानयितुं न अर्हन्ति। युद्धे विजयं इच्छन्तः क्षत्रियैः अपि पृथुः, पुरुषेषु प्रथमकर्मा, नमनीयः। यः क्षत्रियः युद्धे पृथुं स्तुत्वा प्रवेशयति, स तीक्ष्णं संग्रामं सुरक्षितः अतिक्राम्य कीर्तिं लभते। वैश्येषु अपि, स राजा ऋषिः पृथुः, वैश्यवृत्तिं पालयन्, पूजनीयः, जीविकादाता महाकीर्तिमान्। यथाक्रमं, विशेषाः वत्साः, दूग्धदायकाः, दूग्धं, पात्राणि—एतानि मया वर्णितानि। आदौ, महात्मा ब्रह्मा भूमिं दुग्धवान्, वायुः वत्सः, भूम्यां बीजानि दूग्धरूपेण। ततः पूर्वे स्वायम्भुवे मन्वन्तरे, भूमिः पुनः दुग्धा, स्वायम्भुवः मनुः वत्सः, ग्रीष्मः दुग्धदायकः। स्वारोचिषे मन्वन्तरे, बुद्धिमान् मनुः स्वारोचिषः स्वं वत्सं कृत्वा भूमिं दुग्धवान्, धान्यं दूग्धरूपेण। उत्तममन्वन्तरे, देवभुजः देवः, उत्तमं मनुं वत्सं कृत्वा, अनुत्तमं दुग्धदायकं कृत्वा, भूमिं धान्यैः दुग्धवान्। पुनः, पञ्चमे तामसे मन्वन्तरे, बलबन्धुः तामसं वत्सं कृत्वा भूमिं दुग्धवान्। चारिष्णवदेवमन्वन्तरे, प्राचीनः भूमिं दुग्धवान्, चारिष्णवः वत्सः अभवत्। चाक्षुषे मन्वन्तरे, प्राचीनः भूमिं दुग्धवान्, चाक्षुषः वत्सः अभवत्। चाक्षुषमन्वन्तरान्ते, वैवस्वतमन्वन्तरागमे, वेन्यः भूमिं दुग्धवान्, यथा मया वर्णितम्। पूर्वेषु अन्तरालेषु, भूमिः देवैः, अन्यैः, मनुष्यैः, एवं दुग्धा। अतः, सर्वेषु अतीतेषु भविष्यद्वा मन्वन्तरेषु, देवाः सन्ति इति ज्ञातव्यम्; पृथोः संततिं शृणु। पृथुः द्वौ बलिनौ पुत्रौ आसत्—अन्तर्धानः पालयः च। अन्तर्धानात् शिखण्डिनी, हविर्धानः च जातौ। हविर्धानस्य धिषणायाः सह षट् पुत्राः अभवन्—प्राचीनबर्हिः, शुक्रः, गयः, कृष्णः, व्रजः, अजिनः। प्राचीनबर्हिः, पुण्यः, प्रजापतिः, पृथिव्यां अधिपः, बल, तप, ज्ञानसम्पन्नः; तस्य कुशः पूर्वाभिमुखः, अतः प्राचीनबर्हिः इति प्रसिद्धः। स प्रभुः समुद्रकन्यां सावर्णां पत्नीत्वे स्वीकृतवान्, या महातमःपार्श्वे जाता। सावर्णायाः प्राचीनबर्हिः दश पुत्रान् प्राप्तवान्, ते प्रचेता इति प्रसिद्धाः। सर्वे प्रचेता इति विख्याताः, धनुर्वेदविशारदाः, धर्मे एकीकृताः; महातपः दशसहस्रवर्षं समुद्रजलशायिनः। तेषां तपस्याम्, भूमौ वृक्षाः अनियन्त्रिताः अभवन्, जीवेषु क्षयः उत्पन्नः। तस्मिन अन्तराले, चाक्षुषमनुं परित्यज्य, वातः वृक्षैः आकाशं आवृत्य न वहति स्म; दशसहस्रवर्षं जीवाः गतिशून्याः अभवन्। ततः सर्वे प्रचेता तपसि स्थिताः, क्रोधपूर्णाः, मुखेभ्यः वातं अग्निं च विसृज्युः। वातः वृक्षान् उपट्य शोषितवान्, अग्निः अपि तान् दग्धवान्—एवं वृक्षविनाशः अभवत्। वृक्षनाशे ज्ञाते, शेषेषु शाखासु, सोमराजः प्रचेतांस् उपगम्य अभाषत। लोकस्थैर्याय परिणामं दृष्ट्वा, प्राचीनबर्हिः सर्वैः नृपैः सह क्रोधं त्यक्त्वा। वृक्षाः पुनः भूमौ जायन्ते; अग्निः वातः च उपशम्यताम्। एषा कन्या, वृक्षेषु दीप्तिः, तेषां रत्नम्। भविष्यं ज्ञात्वा, गवां पोषणेन ताम् अहम् पोषितवान्; सा मारिषा, वृक्षजाः। सोमेन पालिता, पत्नी भवतु। यूयम्, अर्धेन स्वशक्त्या अर्धेन मम शक्त्या, तस्यां पुत्रं उत्पादयिष्यथः—दक्षः प्रजापतिः। स, तेजसा युक्तः, अग्निवत् भूमौ दग्धे जीवाः पुनः सृज्यते, वृद्धिं करिष्यति। सोमवाक्येन, प्रचेता वृक्षेषु क्रोधं निगृह्य, मारिषां धर्मपत्नीं स्वीकरोत्। तस्याम् इच्छया गर्भं धारयन्ति; दश प्रचेतानां मारिषायाः च, प्रजापतिः अभवत्। दक्षः, महातेजाः, वीर्यवान्, सोमांशसम्भूतः, आदौ मनसः सृष्टिं अकरोत्, पश्चात् संयोगेन। दक्षः स्थावरजङ्गमं, द्विपदचतुष्पदं मनसा सृजितवान्; ततः स्त्रियः अपि सृजिताः। स धर्माय दश कन्याः, कश्यपाय त्रयोदश, सोमाय कालविनियन्त्रणाय सप्तविंशतिः कन्याः दत्तवान्।