वायुपुराणम्

तत्र पितृभ्यः यः दत्तं तर्पणं, तत् अव्ययं सर्वकामफलप्रदं च, पितृभ्यः तुष्टिदायकम्। तत्र जातवेदाः शिला च शाश्वताग्नेः साक्षीति प्रसिद्धा। यः तत्र अग्निं प्रविशति, सः परमस्वर्गे न हर्षं प्राप्नोति; अग्निः शान्तः पुनः उत्पद्यते, यः तत्र दत्तं, तत् अव्ययं भवति। दशाश्वमेधतीर्थे च पञ्चाश्वमेधतीर्थे च, यथोक्तं फलम्, तत्र न संशयः। हयशिरा नाम तीर्थं प्रसिद्धं, तत् क्षणेन वरप्रदं; तत्र पितृभ्यः दत्तं तर्पणं अव्ययं, स्वर्गे च हर्षं लभ्यते। कुम्भे स्थापितं श्राद्धं पापनाशकं ज्ञेयम्; तत्र कृतं श्राद्धं अव्ययं, तथा जपः, होमः, तपः अपि। उन्नतं शुभं तीर्थं, तत्र सदा पितृभ्यः तर्पयेत्; पर्वदिने तत्र दिव्यानां छाया दृश्यते, यद् भूमौ दत्तं, तत् अव्ययं, पाण्डवाः अपि तत्र रोगरहिताः आसन्। योगविदः तत्र नित्यं सम्प्राप्ताः, सर्वपापविहीनाः; यः तत्र श्राद्धं करोति, तस्य फलं कथयामि। सः पितृभ्यः सत्कृत्य पूज्यते, अस्मिन् लोके बलवान् भवति, मृत्युः अनन्तरं स्वर्गे हर्षं प्राप्नोति। शिवसरोवरं उत्तमं पुण्यं, तथा व्यासस्य ब्रह्मणः तीर्थानि दिव्यानि। उज्जन्तः पर्वतः तत्र, वसिष्ठमहर्षेः; कापोतकः पुष्पसाह्वयः ऋग्यजुःसामवेदानां शिरः, ब्रह्मणा तत्र पञ्चमं वेदं सृष्टम्। द्विजः यः तत्र गच्छति, सः पापात् विमुक्तः, नित्याग्निवत्। पुण्डरीकतीर्थे, पुण्डरीकसमं फलम्; ब्रह्मतीर्थे अश्वमेधफलम्। सिन्धुसागरसंयोगे, पञ्चनदे च, अक्षयपुण्यं; मण्डवा पर्वते आत्मा विशुद्धः। सप्तसरोवरेषु श्राद्धं दातव्यं, विशेषतः मानससरोवरे; महाकूट, वन्दा, गिरौ, त्रिरौ, त्रिककुदपर्वतेषु अपि। सन्ध्यायां महान्विद्यायां, महायज्ञवेद्यां, अद्भुतं दृश्यते; श्रद्धाहीनाः न आगच्छन्ति, व्रतस्थाः आगच्छन्ति। जातवेदाः शिला तत्र, शाश्वताग्नेः स्वरूपम्; तत्र श्राद्धं होमः च नित्यं अक्षयम्। तत्र सायं सायं स्थित्वा, श्राद्धं सदा दातव्यं, अक्षयपुण्यार्थम्। सिद्धः वा असिद्धः वा, यः तत्र मानुषः विज्ञायते, तत् तीर्थं स्वर्गमार्गप्रदं, क्षणात् वरदं; तत्र द्वेषं त्यक्त्वा सप्तर्षयः स्वर्गं गताः। अद्यापि तत्र स्थानेषु दृश्यते, यत्र ते द्वेषं त्यक्त्वा गताः; यः तत्र स्नानं करोति, सः स्वर्गं प्राप्नोति। नन्दी सिद्धैः सेवितं, प्रसिद्धं तीर्थं; तत्र नन्दीश्वरस्य रूपं दुष्टैः न दृश्यते। सुवर्णयूपाः तत्र दृश्यन्ते, सूर्ये उदिते दीप्तिमन्तः; तान् प्रदक्षिणीकृत्य स्वर्गं गच्छन्ति, अदृश्याः भवन्ति। सर्वतः कुरुक्षेत्रं, विशेषतः परमपुण्यस्थानम्; तत्र महायोगी सनत्कुमारस्य तीर्थं; तत्र तिलदानात् पितृभ्यः नित्यं अक्षयपुण्यं लभन्ते। बलाय, धर्मराजनिकेतने श्राद्धं अव्ययं कर्तव्यम्; अमावास्यायां विधिवत् कृतं श्राद्धं अपि तथा। पुनः, विशेषतः कुरुक्षेत्रे, तत्र स्थितान् पितृभ्यः पूजयेत्; एवं सत्पुत्रः ऋणमुक्तः भवति। यत्र सरस्वती लीयते, प्लक्षप्रश्रवणे, व्यासतीर्थे सरस्वत्याः, विशेषतः ब्रह्मक्षेत्रे— यः अव्ययं श्राद्धं इच्छति, ओंकारेण दत्त्वा, गङ्गायां, मैनाकमहापर्वते अपि। यमुनास्रोतसे, सर्वपापविमुक्तिः; तत्र अतीवोष्णं अतीवशीतलं जलं तस्य चिन्हम्। सा धर्मिणी यमस्य भगिनी, मार्ताण्डस्य कन्या; तत्र श्राद्धं अव्ययं, पूर्वं पितृभिः स्तुतम्। ब्रह्मप्रियसरोवरे स्नानात् क्षणात् ब्राह्मणत्वं; तत्र श्राद्धं, जपः, दानं, तपः अनन्तम्। तत्र वसिष्ठः महातपस्वी स्थाणुवत् स्थितः; अद्यापि तत्र रत्नवृक्षाः दृश्यन्ते। तत्र तुला दृश्यते, धर्माधर्मविवेचनी; यया ब्राह्मणैः तौलितः पुण्यतीर्थस्य परमं फलम् ज्ञायते। पितृपुत्री योगा, गन्धकाली नाम्ना प्रसिद्धा; सा ब्रह्मणः चतुर्थांशः, पराशरवंशवैभवः। सः बुद्धिमान् महर्षिः एकं वेदं चत्वारः करिष्यति; सः महायोगी महात्मा व्यासं जनयिष्यति। अचोदकं नाम सरः, यत्र अचोदा उत्पन्ना; सा वारणाज्ञया मत्स्ययोनिरे जन्म लब्धा। यत्र तस्या आश्रमः, साधुभिः सेवितः; तत्र एकवारं दत्तं श्राद्धं अव्ययं; यद् योगेन दत्तं, तत् क्षणात् उद्भवति। कुबेरशिखरे, व्यामशिखरे, व्यासतीर्थे च, यः ब्राह्मणः श्राद्धं दत्ते, सः अनन्तं अक्षयपुण्यं प्राप्नोति। सिद्धैः नित्यं सेवितं, अशुद्धचित्तैः अदृश्यं; नन्दायां, पूर्वदिशिवेद्यां, न पुनरावृत्तिः। सिद्धक्षेत्रं तद्, प्राप्त्वा न पुनः आगच्छति; महालये महादेवः स्वस्थानं स्थापितवान्। देवीनिकेतने, भगवान् एकपादेन तपः कृतवान्; दिव्यं जलं तत्र, कुहसदृशं, उमाशिखरे स्थितम्। उमाशिखरे, भृगुशिखरे, ब्रह्मशिखरे, महालये, काद्रवती, शाण्डिल्ये, वामनगुहायाम् अपि। एवं तीर्थानि पुण्यानि, श्राद्धदानं, तपः, जपः, दानं च, तत्र सर्वं अक्षयम्; यः तत्र कृत्यं करोति, सः पितृभ्यः तुष्टिदायकः, स्वर्गं च प्राप्नोति, सर्वपापविमुक्तः भवति।