वायुपुराणम्

शांशपायनः उवाच - "मम ज्ञातुं इच्छामि, मन्वंतराणां क्रमं च सत्यं च, यः सर्वे देवाः यः च मनु: कालानाम् अन्तर्गताः सन्ति।" सूतः प्रत्युवाच - "श्रुणुत, यथा अहं मन्वंतराणां कथां संक्षेपेण च विस्तारतः च वदामि, याः गताः च भविष्यन्ति च।" "पूर्वाणि मनवः, स्वायम्भुवः, स्वरोचिषः, औत्तमः, तामसः, रैवतः, चाक्षुषः च, एते सहस्तः मनवः गताः; अहं अद्य आठ मनवः भविष्यन्ति वदिष्यामि।" "पञ्च सावर्याणि, रौच्यः, भौत्यः, वैवस्वतः च, एतेषां वर्णनं आरभे, वैवस्वत मनु: आरभ्य।" "यथाऽवगच्छत, पञ्च मनवः यः गताः, अहं स्वायम्भुव मन्वंतरं प्रकटितवान्।" "अधुना अहं संक्षेपेण स्वरोचिष मनु: कालस्य सृष्टिं वदामि, द्वितीयस्य महान्ति मनोः।" "स्वरोचिष मनु: कालस्य, तुषित देवाः सन्ति, च पारावत देवाः च विदिताः; एते द्वे समूहाः केवलं स्मृताः।" "क्रतुः पुत्राः, तुषिताः, च शेषाः पारावताः, प्रत्येकसमूहस्य द्वादश स्मृताः; च चन्द्रजाः, चतुर्विंशतिः देवाः अपि तस्मिन् कालः स्मृताः।" "धैवस्य, वामान्यः, गोपा, अजः दिव्यः, भगवान्, दुरोणः शक्तिमान् च देवाः।" "आपः बलवान्, महौजाः शक्तिमान्, चिकीर्वान्, निभृतः, यशः, अंशः च नामानि; एते क्रतुः पुत्राः सोमपानं कर्तुम् अतीताः।" "प्रचेतः देवः, विश्वेदेवाः; समञ्जः, विश्वरुता, यशः, अजिह्मः, अरिमर्दनः च।" "अजोषः महाभागः, यवीयः शक्तिमान् च।" "होतः यज्वा च - एते वीर्यशाली पारावताः; एते स्वरोचिष मनु: कालस्य देवाः सन्ति।" "तस्मिन् कालः, एते चतुर्विंशतिः देवाः सोमपानाः; तेषां मध्ये इन्द्रः वैधः, लोकानां प्रसिद्धः।" "ऊर्जः वसिष्ठस्य पुत्रः, स्तम्भः, कश्यपः, भार्गवः, द्रोणः, ऋषभः, अङ्गिराः च।" "पौलस्त्यः, दत्तात्रेयः, आत्रेयः, निष्चलः, धावान् पौलस्त्यः च - एते सप्तर्षयः स्मृताः।" "बृहद्गुहा च नवः, तेषां नवपुत्राः - एते नव स्मृताः।" "एते स्वरोचिष मनु: पुत्राः, जनकाः इति स्मृताः; एते द्वितीय मन्वंतरस्य पुराणे गणिताः।" "सप्तर्षयः, मनुः, देवाः, च चतुर्वर्गाः पितरः - एते मन्वंतरस्य मूलानि, यत्र च जीवाः क्रमशः उद्भवन्ति।" "ऋषीणां पुत्राः देवाः, पितरः देवाणां पुत्राः; एषः शास्त्राणां उपसंहारः।" "क्षत्रियाः च जनाः मनोः सन्ति, च द्विजाः सप्तर्षीणां; एषः मन्वंतरः संक्षेपेण, न विस्तारतः।" "स्वायम्भुवस्य विस्तारं अवगन्तव्यं, तथा स्वरोचिषस्य; किन्तु तस्य पूर्णं विस्तारं शतवाराणां अपि कथितुं अशक्तं, यः प्रत्येकवंशे जीवाः पुनः पुनः प्रकटन्ति।" "अधुना, तृतीय चक्रे, उत्तम मनु: कालस्य, पञ्च समूहाः उल्लेखिताः; अहं तान् उद्घोषयिष्यामि, श्रुणुत ध्यानपूर्वक।" "सुधामानः च देवाः, च अन्याः यः श्रद्धालवः; प्रत्यर्दनाः, शिवाः, सत्याः च - एते द्वादश समूहाः स्मृताः।" "सत्यः, धृतिः, दमः, दान्तः, क्षमा, क्षामः, धृतिः, शुचिः, ईषोरजः, ज्येष्ठः, वपुश्मान् - एते द्वादशः सुधामानः इति ज्ञाताः।" "सहस्रधारः, विश्वात्मा, शमितारः, बृहद्वसु, विश्वधाः, विश्वकर्मा, मनस्वन्तः, विराट्यशः च।" "ज्योति, विभाव्यः, कीर्तिमान्, वंशकारिणः; देवः वसुधिष्णुः, विवस्वसु, च अन्याः यः पूज्यन्ते।" "दिनक्रतु, सुधर्मा, धृतवर्मा, तेजस्वी; केतुमान् - एते प्रमार्दनाः स्मृताः।" "हंसस्वरः, अहिहा, प्रत्यर्दनः, यशस्करः, सुदानः, वसुदानः, सुमञ्जसः, च विषावा - एते द्वौ अपि।" "जन्तुवाहः, यति, सुवित्तः, सुनयः - एते शिवाः, यः यज्ञाय योग्याः द्वादश अन्याः।" "अधुना सत्यानां नामानि श्रुणुत, यथा ज्ञातानि: दिक्पति, वाक्पति, विश्वः, शम्भुः च।" "स्वमृडिका, अधिपः, वर्चोधा, मुह्यसर्वशः, वासवः, सदाश्वः, क्षेमानन्दः च।" "एते सत्याः, द्वादश संख्या, यज्ञाय योग्याः; एते देवाः उत्तम मनु: कालस्य सन्ति।" "अजः, परशुः, दिव्यः, दिव्यौषधिः, नयः, देवानुजः, अप्रतिमा, महोत्साहः, उशिजः च।" "विनीतः, सुकेतुः, सुमित्रः, सुभला, शुचिः - एते तेरह महात्मन् उत्तम मनोः पुत्राः; एते क्षत्रियाणां नेता एषः तृतीयं कालं।" "उत्तम मन्वंतरस्य सृष्टिः गणिता, तथा स्वरोचिषस्य; अधुना श्रुणुत क्रमशः तामसस्य विवरणं।" "ततः चतुर्थ चक्रे, तामस मनु: कालस्य, सत्याः, स्वरूपाः, सुधयः, च चतुर्वर्गाः हरयः प्रकटिताः।" "पौलस्त्यस्य पुत्रः शीर्ष्यण्यः, तथा तामः अष्टमः; तस्मिन् कालः, ज्ञाताः देवाः ज्ञानेन ज्ञाताः।" "ऋषयः वदन्ति, शतदृष्टयः सन्ति; सत्यप्राणाः शीर्ष्यण्यस्य; तथा तामः अष्टमः; तस्मिन् कालः, ज्ञाताः देवाः ज्ञानेन ज्ञाताः।" "तेषां स्वामिनः देवः, शिविः शक्तिमान् इन्द्रः; तस्मिन् कालः सप्तर्षयः - तान् ज्ञातुं कुरुते, हे आर्याः।" एवं च मन्वंतराणां कथा पूर्णा।