ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰ੍ਯਾਯੁਤਾਨਾਮਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਚ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਗੋਚਰ। ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪਰ੍ਵਤਰੂਪਧਾਰਿਣੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਕਰਾਯ ।। ੫੫.

ਤੁਸੀਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਬਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ਰੂਪਧਾਰਿਣੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਚਰ੍ਮਵਿਭੂਤਿਧਾਰਿਣੇ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਪਿਨਾਕਪਾਣਯੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਾਯਕਚਕ੍ਰਧਾਰਿਣੇ ।। ੫੫.

ਤੁਸੀਂ ਭਾਲਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਵਚ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਭਸ੍ਮਵਿਭੂषਿਤਾਙ੍ਗ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਕਾਮਸ਼ਰੀਰਨਾਸ਼ਨ। ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਵਾਸਸੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਬਾਹਵੇ ।। ੫੫.

ਤੁਸੀਂ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਰੂਪ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ। ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਚਿਤ੍ਰ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਃ ।। ੫੫.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਹਜ਼ਾਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਹੋ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭ। ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਚੀਰ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਯਿਨੇ ।। ੫੫.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਰਭ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਸੋਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਮਾਲਿਨੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਵਾਹਿਨੇ। ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵ ਹਿਰਣ੍ਯਚੀਰ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਭੈਰਵਨਾਦਨਾਦਿਨੇ ।। ੫੫.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹੋ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਭੈਰਵ ਨਾਦ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਭੈਰਵਵੇਗਵੇਗ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਨੀਲਕਣ੍ਠ। ਮਨੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਸਹਸ੍ਰਬਾਹੋ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਨਰ੍ਤ੍ਤਨਵਾਦਨਪ੍ਰਿਯ ।। ੫੫.

ਭੈਰਵ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਤਿਃ। ਭਾਤਿ ਦੇਵੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਃ ।। ੫੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਅਭਿਭਾष੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਹृष੍ਟੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਵਕ੍ਰਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਸਮਾਨ ਇਵਾਪਰਮ੍ ।। ੫੫.

ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਕਰੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

ਏਕਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਵੇਕਜਟੋ ਨਾਨਾਭੂषਣ੍ਭੂषਿਤਃ। ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗੋ ਨਾਨਾਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਃ ।। ੫੫.

ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗਰਦਨ ਤੇ ਇੱਕ ਜਟਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਾਨਾ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਅਜੀਬ ਨਕਸ਼ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਿਨਾਕਪਾਣਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਵृषਭਾਸਨਸ਼ੂਲਧृਕ੍ । ਦਣ੍ਡਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰਃ ਕਪਾਲੀ ਘੋਰਰੂਪਧृਕ੍ ।। ੫੫.

ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੰਡ ਤੇ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿਨਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਪਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਵ੍ਯਾਲਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੀ ਚ ਸੁਰਾਣਾਮਭਯਙ੍ਕਰਃ। ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਨਿਰ੍ਘੋषਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦੋਪਮਃ। ਮੁਕ੍ਤੋ ਹਾਸਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਨਭਃ ਸਰ੍ਵਮਪੂਰਯਤ੍ ।। ੫੫.

ਉਸ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਡੰਬੂ ਦੀ ਧੁਨ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਹਤਾ ਵਯਂ ਭੀਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਦੋਵਾਚ ਮਹਾਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਤੋऽਹਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੌ ।। ੫੫.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਡਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾ ਯੋਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ।'

ਪਸ਼੍ਯੇਤਾਞ੍ਚ ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਭਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯੁਵਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤੌ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਸਨਾਤਨੌ ।। ੫੫.

'ਇਹ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵੇਖੋ; ਸਾਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋ।'

ਅਯਂ ਮੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਬਾਹੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਵਾਮੋ ਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਮੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਪ੍ਰੀਤੋऽਹਂ ਯੁਵਯੋਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਰਂ ਦਝਿ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੫੫.

'ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ।'

ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸੌ ਪ੍ਰਣਤੌ ਪਾਦਯੋਃ ਪੁਨਃ । ਊਚਤੁਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਪੁਨਰੇਵ ਤਦਾਨਘੌ ।। ੫੫.

ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।

ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਦਿ ਦੇਯੋ ਵਰਸ਼੍ਚ ਨੌ। ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤੁ ਨੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਦੇਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੫੫.

'ਜੇਕਰ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।'

ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗੌ ਸृਜਤਾਂ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੫੫.

'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਵਮੇष ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਵਃ ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ। ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਸृष੍ਟਂ ਹੇਤੁਮਾਤ੍ਰਾ ਵਯਨ੍ਤ੍ਵਿਹ ।। ੫੫.

'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਚਿਆ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।'

ਏਤਦ੍ਧਿ ਰੂਪਮਜ੍ਞਾਤਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਤਦਦृਸ਼੍ਯਞ੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ ।। ੫੫.

ਇਹ ਰੂਪ ਅਣਜਾਣ, ਅਪਰਕਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਧਿਪਤ੍ਯਾਯ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਪ੍ਰਯੁਙ੍ਕ੍ਤ ਹ। ਯੇਨ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਞ੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ ।। ੫੫.

ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨਤਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਚਿੰਤ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਮਹਾਦੇਵ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਸੁਰਾਸੁਰਵਰ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਨੋਹਂਸ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੫੫.

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਮਨ ਦੇ ਹੰਸ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍। ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨਾਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੫੫.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-अपने ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।

ਇਮਂ ਸ੍ਤਵਂ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਾਪੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੫੫.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦਾ ਤੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ। ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਉਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍। ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਯਾ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਬਲਮ੍ ।। ੫੫.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਬਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਗਾਤ੍ਕਥਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਦਿਵਂ ਨृਪਃ। ਐਲਃ ਪੁਰੂਰਵਾਃ ਸੂਤ ਕਥਂ ਵਾऽਤਰ੍ਪਯਤ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੫੬.

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਇਲਾ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ 'ਚ ਗਿਆ? ਹੇ ਸੂਤ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ?

ਤਸ੍ਯ ਚਾਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ। ਐਲਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਸਂਯੋਗਂ ਸੋਮਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੫੬.

ਹੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਇਲਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਤੇ ਸੋਮਾ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਪਾਂਸਾਰਮਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦੋਃ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ। ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਪਿਤृਮਤਃ ਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ ।। ੫੬.

ਚੰਨਣ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤੇ ਘਾਟ ਕਾਲੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਪੱਖ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਖ ਦੀ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਦੀ ਨਿਯਮਤਾ ਪਿਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੋਮਾਚ੍ਚੈਵਾਮृਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਤਥਾ। ਕਵ੍ਯਾਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਸੋਮਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਞ੍ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੫੬.

ਸੋਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਵ੍ਯ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।