ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਮ ਭਕ੍ਤਾ ਵਰਾਰੋਹੇ ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ। ਤੇषਾਂ ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ।। ੫੪.

ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਜਯਤੇ ਮਹੀਮ੍। ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਲਭਤੇ ਲਾਭਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੫੪.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗਾਦ੍ਬਦ੍ਧੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍। ਗੁਰ੍ਵਿਣੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਤ੍ਪਤਿਮ੍। ਨष੍ਟਞ੍ਚ ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਮਿਹਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ।। ੫੪.

ਬੀਮਾਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੜੇ ਹੋਏ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਰਭਵਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਫਲਮ੍। ਤਤ੍ ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਭੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਕਥਾਮ੍ ।। ੫੪.

ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਦਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਪ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਦ੍ਧਮੇਵ ਵਾ। ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਰਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੫੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ, ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਥਾਮਿਮਾਂ ਪੁਣ੍ਯਫਲਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਬਦ੍ਧ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ। ਵृषਸ੍ਯ ਪृष੍ਠੇਨ ਸਹੋਮਯਾ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਜਗਾਮ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਗੁਹਾਂ ਗੁਹਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੫੪.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮਯਾ ਪਾਪਹਰਂ ਮਹਾਪਦਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਃ। ਅਧੀਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਖਿਲਂ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜਗਾਮ ਆਦਿਤ੍ਯਪਥਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੫੪.

ਮੈਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਗੁਣਕਰ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵੈਸ਼੍ਚ ਕੋऽਧਿਕੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਮ੍ਯਗਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ।। ੫੫.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ, ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ? ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਵੇਂ।

ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿ ਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਭੁਤ੍ਵਞ੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੫੫.

ਇੱਥੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍। ਬਲਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਹੌਜਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧਿ ਪਤਿਃ ਪੁਰਾ ।। ੫੫.

ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਣष੍ਟੇषੁ ਚ ਦੈਤ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇ ਚ ਸ਼ਚੀਪਤੌ। ਅਥਾਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਭੁਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ ।। ੫੫.

ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ।

ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸ੍ਯ ਸਮੀ ਪਤਃ। ਸਿਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯੋ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਗਣਾਃ ।। ੫੫.

ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਿੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ।

ਨਾਗਾ ਦੇਵਰ੍षਯਸ਼੍ਚੈਵ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ। ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੫੫.

ਨਾਗ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਪੁਰਖ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਵਂ ਧਾਤਾ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾऽਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਾਨ੍ ਸृਜਸਿ ਪ੍ਰਭੋ। ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਅਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਲਿਰ੍ਬਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾ ।। ੫੫.

ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਭਲਾਈ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ।

ਏਵ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੫੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਾਰਣਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਯਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਲਃ ਕਾਲਕਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੫੫.

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

ਯੇਨ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸृष੍ਟਾ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਮਾਯਯਾ। ਤਸ੍ਯੈਵ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਆਦੌ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਮਾਗਤਮ੍ ।। ੫੫.

ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।

ਪੁਰਾ ਤਮਸਿ ਚਾਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਸਿਤੇ ਮਯਾ। ਉਦਰਸ੍ਥੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਲੋਕੇऽਹਂ ਸ਼ਯਿਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੫੫.

ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍। ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾ ਪਾਣਿਃ ਸ਼ਯਿਤੋ ਵਿਮਲੇऽਮ੍ਭਸਿ ।। ੫੫.

ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੂਰਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹ੍ਯਮਿਤਪ੍ਰਭਮ੍। ਸ਼ਤਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ।। ੫੫.

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੂਰੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੂਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤਪਕਦਾ ਹੋਇਆ।

ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਰਂ ਮਹਾ ਯੋਗਂ ਪੁਰੁषਂ ਕਾਞ੍ਚਨਪ੍ਰਭਮ੍। ਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰਂ ਦੇਵਂ ਕਮਣ੍ਡਲੁਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸੌ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੫੫.

ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਜੋਗੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਿਆ, ਕਮੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਮਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ। ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤੋ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚੇਹ ਤਿष੍ਠਸੇ ਵਦ ਮੇ ਵਿਭੋ ।। ੫੫.

ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'

ਅਹਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਬੂਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਹਮੁਵਾਚ ਤਮ੍ ।। ੫੫.

'ਮੈਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਆਪੋਂ-ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।' ਐਂਜ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਅਹਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਏਵਂ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਜਯੈषਿਣਾਮ੍। ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ੍ਥਾਯ ਜ੍ਵਾਲਾ ਦृष੍ਟਾਪ੍ਯਧਿष੍ਠਿਤਾ ।। ੫੫.

ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ। ਜਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਅਚਾਨਕ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਜ੍ਵਾਲਾਨ੍ਤਤਸ੍ਤਾਮਾਲੋਕ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤ੍ਤੌ ਚ ਤਦਾਨਯੋਃ । ਤੇਜਸਾ ਚੈਵ ਤੇਨਾਥ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃਕृਤਂ ਜਲਮ੍ ।। ੫੫.

ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨਾਵਤ੍ਯਨ੍ਤਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤੇ। ਅਤਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਤਾਂ ਜ੍ਵਾਲਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਾਹਞ੍ਚ ਸਤ੍ਵਰਃ ।। ੫੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਧਣ ਲੱਗੀ, ਬੜੀ ਅਚਰਜ ਭਰੀ ਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਲਪਟ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

ਦਿਵਂ ਭੂਮਿਞ੍ਚ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਜ੍ਵਾਲਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਵਾਲਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਾਵੋ ਵਿਪੁਲਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੫੫.

ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਗੋਲ ਲਪਟ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਲਪਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸੀਂ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵੇਖੀ।

ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਮਦੀਪਿਤਮ੍। ਨ ਚ ਤਤ੍ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਮਧ੍ਯੇ ਨ ਸ਼ੈਲਂ ਨ ਚ ਰਾਜਤਮ੍ ।। ੫੫.

ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਿੰਨਾ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲਾ। ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਸੋਨਾ ਸੀ, ਨਾ ਪਹਾੜ, ਨਾ ਚਾਂਦੀ।

ਅਨਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼੍ਯਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਞ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਮਹੌਜਸਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਂ ਭृਸ਼ਂ ਤਦਾ। ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਯਤਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਯਙ੍ਕਰਮ੍ ।। ੫੫.

ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ, ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ।