ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ। ਸ੍ਤੁਤੋऽਹਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈ ਰ੍ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਸਮ੍ਭਵੈਃ ।। ੫੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਸਲਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਹ੍ਯਹਂ ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੇ। ਤਤੋऽਹਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਵਾਚਾ ਪਿਤਾਮਹਮਥਾਬ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੫੪.

ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੱਖਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਭਗਵਨ੍ ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਲੋਕਨਾਥ ਜਗਤ੍ਪਤੇ। ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯੇ ਤੇ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਦ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੫੪.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਆਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਨ੍ਨਾਥ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਕਾਰਣੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੫੪.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੇ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੁਣੋ।'

ਸੁਰਾਸੁਰੈਰ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਪਯੋਧਾਵਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣ। ਭਗਵਨ੍ਮੇਘ ਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਨੀਲਜੀਮੂਤਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੫੪.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਤਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ, ਨੀਲੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜੀਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਂ ਵਿषਙ੍ਘੋਰਂ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍। ਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਰਿਵੋਦ੍ਭੂਤਂ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚ੍ਚਸਮ੍ ।। ੫੪.

ਉਥੇ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਜ਼ਹਿਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਲ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਤ੍ਸਾਦਿ ਸੂਰ੍ਯਾਭਂ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਗ੍ਰੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿषਙ੍ਕਾਲਾਨਲਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੫੪.

ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ; ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਂ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਭੀਤਾਃ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਃ। ਤਤ੍ ਪਿਬਸ੍ਵ ਮਹਾਦੇਵ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਭਵਾਨਗ੍ਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭੋਕ੍ਤਾ ਵੈ ਭਵਾਂਸ਼੍ਵੈਵ ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੫੪.

ਉਹ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਡਰ ਗਏ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਘਬਰਾ ਗਏ; 'ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।'

ਤ੍ਵਾਮृਤੇऽਨ੍ਯੋ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿषਂ ਸੋਢੁਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇषੁ ਚ ਗੀਯਤੇ ।। ੫੪.

'ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਖ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।'

ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ। ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਵਰਾਨਨੇ ।। ੫੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ,' ਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਮਨ ਲੈ ਲਈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।

ਤਤੋऽਹਂ ਪਾਤੁਮਾਰਬ੍ਧੋ ਵਿषਮਨ੍ਤਕਸਨ੍ਨਿਭਮ੍। ਪਿਬਤੋ ਮੇ ਮਹਾਘੋਰਂ ਵਿषਂ ਸੁਰਭਯਙ੍ਕਰਮ੍। ਕਣ੍ਠਃ ਸਮਭਵਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕृष੍ਣੋ ਮੇ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ ।। ੫੪.

ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਜਦ ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਤੁਰੰਤ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।

ਤਂਦृष੍ਟ੍ਵੋ ਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾਭਂ ਕਣ੍ਠੇ ਸਕ੍ਤਮਿਵੋਰਗਮ੍ । ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਲੇਲਿਹਾਨਮਿਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੫੪.

ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਰਾਜਾ ਤੱਖਕਾ ਲਪਲਪਾ ਕੇ ਓਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਅਥੋਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਸ਼ੋਭਸੇ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵ ਕਣ੍ਠੇਨਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੫੪.

ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਤੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲੇ।'

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਗਿਰਿਵਰਾਤ੍ਮਜੇ। ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਦੇਵਸਙ੍ਗਾਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਞ੍ਚ ਵਰਾਨਨੇ ।। ੫੪.

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ...

ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਧृਤਂ ਕਣ੍ਠੇ ਵਿषਂ ਘੋਰਂ ਨੀਲਕਣ੍ਟਸ੍ਤਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੫੪.

ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨੀਲਕੰਠ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।

ਤਤ੍ ਕਾਲਕੂਟਂ ਵਿषਮੁਗ੍ਰਤੇਜਃ ਕਣ੍ਠੇ ਮਯਾ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਪੁਤ੍ਰਿ। ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਸੁਰਦੈਤ੍ਯਸਙ੍ਘੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਜਗਾਮ ।। ੫੪.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ।

ਤਤਃ ਸੁਰਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਦੈਤ੍ਯੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚਲਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਗਾਮਿਨਿ ।। ੫੪.

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲੀ।

ਅਹੋ ਬਲਂ ਵੀਰ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਸ੍ਤੇ ਅਹੋ ਪੁਨਰ੍ਯੋਗਬਲਂ ਤਵੈਵ। ਅਹੋ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਤਵ ਦੇਵਦੇਵ ਗਙ੍ਗਾਜਲਾਸ੍ਫਾਲਿਤਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ ।। ੫੪.

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਰਾ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ! ਤੇਰਾ ਜੋਗ ਦਾ ਬਲ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਸਰਦਾਰੀ ਵੀ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ।

ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚਤੁਰਾਨਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਮृਤ੍ਯੁ ਰ੍ਵਰਦਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਸੂਰ੍ਯੋ ਰਜਨੀਕਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਮੇਵ ਭੂਮਿਃ ਸਲਿਲਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ।। ੫੪.

ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਮੌਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਮੇਵ ਯਜ੍ਞੋ ਨਿਯਮਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਤ੍ਵਮੇਵ ਭੂਤਂ ਭਵਿਤਾ ਤ੍ਵਮੇਵ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਚਾਦਿ ਰ੍ਨਿਧਨਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਥੂਲਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ।। ੫੪.

ਤੂੰ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਆਰੰਭ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਅੰਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਥੂਲ ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸੁੱਖਮ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਹੈਂ।

ਤ੍ਵਮੇਵ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਯ ਪਰਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪਵਨਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਲਯੇ ਚ ਗੋਪ੍ਤਾ ।। ੫੪.

ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਖਮ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁੱਖਮ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਹਵਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

ਇਤੀਦਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸੋਮਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਨਾ। ਗਤਾ ਵਿਮਾਨੈਰਨਿਗृਹ੍ਯ ਵੇਗੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨੋ ਮੇਰੁਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ।। ੫੪.

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੋਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਰਥਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਹਤ੍ਤਰਮ੍। ਨੀਲਕਣ੍ਠੇਤਿ ਯਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੫੪.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। 'ਨੀਲਕੰਠ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀਮ੍। ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਰਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦ੍ਭਵਾਂ ਕਥਾਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਫਲਂ ਵੈ ਵਿਪੁਲਂ ਮਹਤ੍ ।। ੫੪.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਕਹੀ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਹਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਵਿषਂ ਤਸ੍ਯ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਨ੍ਤਥਾ। ਗਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ ।। ੫੪.

ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਮਯਤ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਘੋਰਂ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਞ੍ਚਾਪਕਰ੍षਤਿ। ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਵਲ੍ਲਭਤਾਂ ਯਾਤਿ ਸਭਾਯਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਚ ।। ੫੪.

ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਾਦੇ ਜਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੂਰਤ੍ਵਮੇਵ ਚ। ਗਚ੍ਛਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਧ੍ਵਾਨਂ ਗृਹੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸਮ੍ਪਦਃ ।। ੫੪.

ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਰੀਰਭੇਦੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਵਰਾਨਨੇ। ਨੀਲਕਣ੍ਠੋ ਹਰਿਚ੍ਛਮਸ਼੍ਰੁਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ ।। ੫੪.

ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਉਹ ਨੀਲਕੰਠ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਲਈ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਤੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜੇ ਵਾਲ।

ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਵृषਯਾਨਃ ਪਿਨਾਕਧृਕ੍। ਨਨ੍ਧਿਤੁਲ੍ਯਬਲਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਨ੍ਦਿਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।। ੫੪.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਨੰਦੀ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਨੰਦੀ ਵਰਗਾ ਬਹਾਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।