ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਸੇਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍। ਉਮਾਮਨਃਪ੍ਰਹਰ੍षੇਣ ਬਾਲਕਂ ਛਝਰੂਪਿਣਮ੍ ।। ੫੪.

ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਸੇਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਜੀਵਿਤਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਹृਦਿ ਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਃ ਪृਚ੍ਛਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।। ੫੪.

ਕਰੌਂਚ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਹਾਬਲੀ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਹਰਨਨ੍ਦਾਯ ਉਮਾਗਰ੍ਭ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਨਮਸ੍ਤੇ ਅਗ੍ਨਿਗਰ੍ਭਾਯ ਗਙ੍ਗਾਗਰ੍ਭ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੫੪.

ਹੇ ਹਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਮਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ਰਗਰ੍ਭਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁਤ। ਨਮੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਨੇਤ੍ਰਾਯ षਣ੍ਮੁਖਾਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੫੪.

ਤੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਹਸ੍ਤਾਯ ਦਿਵ੍ਯਘਣ੍ਟਾਪਤਾਕਿਨੇ। ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੇਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨਮ੍ ।। ੫੪.

ਹਥ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਘੰਟੀ ਤੇ ਝੰਡਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਸੇਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਯੂਰ ਤੇ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਯਦੇਤਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਮ੍। ਤਤ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਣ੍ਠੇ ਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਸਂਪ੍ਰਭੇ ।। ੫੪.

ਜੋ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ, ਸਫੈਦ ਸੁੰਦਰ ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ, ਗਲ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ?

ਏਤਦਾਪ੍ਤਾਯ ਭਕ੍ਤਾਯ ਦਾਨ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤੇ। ਕਥਾਂ ਮਙ੍ਗਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਭਾਗ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ।। ੫੪.

ਇਸ ਸੱਚੇ, ਭਗਤਿ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੁਰਾਰਿਬਲਸੂਦਨਃ ।। ੫੪.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾ ਤੇਜੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਵਚੋ ਮਮ। ਉਮੋਤ੍ਸਙ੍ਗਨਿਵਿष੍ਟੇਨ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੫੪.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਵਾਦਃ ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤਦਹਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੫੪.

ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ਰਵ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।

ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ। ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੫੪.

ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੈ,

षਟ੍‌ਪਦੋਦ੍ਗੀਤਬਹੁਲੇ ਧਾਰਾਸਮ੍ਪਾਤਨਾਦਿਤੇ। ਮਤ੍ਤਕ੍ਰੌਞ੍ਚਮਯੂਰਾਣਾਂ ਨਾਦੈਰੁਦ੍ਘੁष੍ਟਕਨ੍ਦਰੇ ।। ੫੪.

ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਮਸਤ ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੁਫਾਵਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,

ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੇ ਕਿਨ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ । ਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕਜਾਤੀਨਾਂ ਵੀਰੁਦ੍ਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੫੪.

ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਹਨ, ਕਿਨਰਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵੰਜੀਵਕ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੈ,

ਕੋਕਿਲਾਰਾਵਮਧੁਰੇ ਸਿਦ੍ਧ ਚਾਰਣਸੇਵਿਤੇ। ਸੌਰਭੈਯੀਨਿਨਾਦਾਢ੍ਯੇ ਅਧਸ੍ਤਨਿਤਨਿਃਸ੍ਵਨੇ ।। ੫੪.

ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸੌਰਭੇਯ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਹੈ,

ਵਿਨਾਯਕਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੇ ਕੁਞ੍ਜਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਕਨ੍ਦਰੇ। ਵੀਣਾਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਘੋषੈਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਰਮੈਃ ।। ੫੪.

ਜਿੱਥੇ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀਣਾ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ,

ਦੋਲਾਲਮ੍ਬਿਤਸਮ੍ਪਾਤੇ ਵਨਿਤਾਸਙ੍ਘਸੇਵਿਤੇ। ਧ੍ਵਜੈਰ੍ਲਮ੍ਬਿਤਦੋਲਾਨਾਂ ਘਣ੍ਠਾਨਾਂ ਨਿਨਦਾਕੁਲੇ ।। ੫੪.

ਝੂਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਝੂਲਿਆਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਮਹਿਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ,

ਮੁਖਮਰ੍ਦਲਵਾਦਿਤ੍ਰੈਰ੍ਬਲਿਨਾਂ ਸ੍ਫੋਟਿਤੈਸ੍ਤਥਾ। ਕ੍ਰੀਡਾਰਵਵਿਚਾਰਾਣਾਂ ਨਿਰ੍ਘੋषੈਃ ਪੂਰ੍ਣਮਨ੍ਦਿਰੇ ।। ੫੪.

ਮੁਖ ਮਰਦਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧੁਨਾਂ, ਤੇ ਖੇਡ ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਾਸੈਃ ਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਜਨਨੈਰ੍ਵਿਕਰਾਲਮੁਖੈਸ੍ਤਥਾ। ਦੇਹਗਨ੍ਧੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਡਿਤਗਣੇਸ਼੍ਚਰੈਃ ।। ੫੪.

ਹਾਸੇ, ਡਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ, ਜਦੋਂ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਥੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ,

ਵਜ੍ਰਸ੍ਫਟਿਕਸੋਪਾਨ ਚਿਤ੍ਰਪਟ੍ਟਿਸ਼ਿਲਾਤਲੈਃ। ਵ੍ਯਾਧ੍ਰਸਿਂਹਮੁਖੈਸ਼ਚਵਾਨ੍ਯੈਰ੍ਗਜਵਾਜਿਮੁਖੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੫੪.

ਵਜਰ ਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਿੜੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼, ਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ, ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ,

ਬਿਡਾਲਵਦਨੈਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰੈਃ ਕ੍ਰੋष੍ਟੁਕਾਕਾਰਮੂਰ੍ਤਿਭਿਃ । ਹ੍ਰਸ੍ਵੈਰ੍ਦੀਰ੍ਘੈਃ ਕृਸ਼ੈਃ ਸ੍ਥੂਲੈਰ੍ਲਮ੍ਬੋਦਰ ਮਹੋਦਰੈਃ ।। ੫੪.

ਡਰਾਉਣੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਗਿੱਟ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ, ਕੁਝ ਛੋਟੇ, ਕੁਝ ਲੰਮੇ, ਕੁਝ ਪਤਲੇ, ਕੁਝ ਮੋਟੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ,

ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਲਮ੍ਬੋष੍ਠੈਸ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘੈਸ੍ਤਥਾਪਰੈਃ। ਗੌਕਰ੍ਣੈਰੇਕਕਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਰ੍ਣੈਰਕਰ੍ਣਕੈਃ ।। ੫੪.

ਕੁਝ ਛੋਟੀ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਮੋਟੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਤਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨ, ਇਕ ਕੰਨ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ,

ਬਹੁਪਾਦੈਰ੍ਮਹਾਪਾਦੈਰੇਕਪਾਦੈਰਪਾਦਕੈਃ। ਬਹੁਸ਼ੀਰ੍षੈਰ੍ਮਹਾਸ਼ੀਰ੍षੈਰੇਕਸ਼ੀਰ੍षੈਰਸ਼ੀਰ੍षਕੈਃ ।। ੫੪.

ਕਈ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ,

ਬਹੁਨੇਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਨੇਤ੍ਰੈਰੇਕਨੈਤ੍ਰੈਰਨੈਤ੍ਰਕੈਃ । ਏਵਂਵਿਧੈਰ੍ਮਹਾਯੋਗਿਭੂਤੈਰ੍ਭੂਤਪਤਿਰ੍ਵृਤਃ ।। ੫੪.

ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ— ਐਸੇ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀਆਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਰਤ੍ਨਭੂषਿਤੇ ਸ਼ਿਲਾਤਲੇ ਹੇਮਮਯੇ ਮਨੋਰਮੇ। ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਮਦਨਾਙ੍ਗਨਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਂ ਗਿਰਿਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ।। ੫੪.

ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੌਕੀ, ਜੋ ਸਾਫ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।

ਭਗਵਨ੍ ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਗੋਵृषਾਙ੍ਕਿਤਸ਼ਾਸਨ। ਤਵ ਕਣ੍ਠੇ ਮਹਾਦੇਵ ਭ੍ਰਾਜਤੇऽਮ੍ਬੁਦਸ਼ਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੫੪.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਭੂਤ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੰਡਾ ਉੱਤੇ ਬੈਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਾਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣਂ ਨਾਤਿਸ਼ੁਬ੍ਰਂ ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਮ੍। ਕਿਮਿਦਂ ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਦੇਵ ਕਣ੍ਠੇ ਕਾਮਾਙ੍ਗ ਨਾਸ਼ਨ ।। ੫੪.

ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਫਿੱਕਾ। ਇਹ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਦੀ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਕਾਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਕੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ?

ਕੋ ਹੇਤੁਃ ਕਾਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚ ਕਣ੍ਠੇ ਨੀਲਤ੍ਵਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿਮੇ ।। ੫੪.

ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਨੀਲਾਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਿਮਾ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯਃ । ਕਥਾਂ ਮਙ੍ਗਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ।। ੫੪.

ਪਾਰਵਤੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਮਥ੍ਯਮਾਨੇऽਮृਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੇ ਸੁਰਦਾਨਵੈਃ। ਅਗ੍ਰੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿषਂ ਕਾਲਾਨਲਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੫੪.

ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਵਿਸ਼ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।