ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਾਦੈਰ੍ਹੀਨਾ ਵੈ ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਕਾਃ। ਪ੍ਰਭਾਵਤੁਲ੍ਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਹੀਨਾ ਯਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤ੍ਰਿ ਗੁਣਂ ਪੁਨਃ ॥ ੮.

ਸਾਰੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹਨ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪਿਸ਼ਾਚ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਘੱਟ ਹਨ।

ਏਵਂ ਧਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਆਯੁषਾ ਚ ਬਲੇਨ ਚ। ਧਰ੍ਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਮਰ, ਤਾਕਤ, ਨੇਕੀਆਂ, ਰਾਜ, ਸਮਝ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ।

ਦੇਵਾਸੁਰੇਭ੍ਯੋ ਹੀਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਾਦਾਨ੍ ਵੈ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਦੇਵਯੋਨਯਃ ॥ ੮.

ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੱਕ ਚਾਰ ਦੇਵ ਯੋਨੀਆਂ ਹਨ।

ਅਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਤ੍ਮਕਾਃ । ਕ੍ਰੋਧਾਯਾਂ ਕਨ੍ਯਕਾ ਜਜ੍ਞੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾਃ। ਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਲਹਸ੍ਯਾਸਨ੍ਨਾਮਤਸ੍ਤਾ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾਵ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਪੁਲਹਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਮृਗੀ ਚ ਮृਗਮਨ੍ਦਾ ਚ ਹਰਿਭਦ੍ਰਾ ਇਰਾਵਤੀ। ਭੂਤਾ ਚ ਕਪਿਸ਼ਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਨਿਸ਼ਾ ਤਿਰ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚੈਵ ਸ੍ਵਰਾ ਚੈਵ ਸੁਰਸਾ ਚੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀਭਦਰਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਭੂਤਾ, ਕਪੀਸ਼ਾ, ਦੰਸ਼ਟਰਾ, ਨਿਸ਼ਾ, ਤਿਰਿਆ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸ੍ਵਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮृਗ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਹਰਿਣਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮृਗਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ਼ਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ। ਨ੍ਯਙ੍ਕਵਃ ਸ਼ਰਭਾ ਯੇ ਚ ਰੁਰਵਃ ਪृषਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਹਿਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੋਏ; ਨਿਆਂਕਵ, ਸ਼ਰਭ, ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਮृਗਰਾਜਾ ਮृਗਮਨ੍ਦਾਯਾ ਗਵਯਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ ਤਥਾ। ਮਹਿषੋष੍ਟ੍ਰਵਰਾਹਾਸ਼੍ਚ ਖਡ੍ਗਗੌਰਮੁਖਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਗਵਯਾ ਵੀ ਹੋਏ। ਮਹਿਸ, ਉਠ, ਸੂਰ, ਗੇਂਡਾ ਅਤੇ ਗੌਰ-ਮੁਖੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਹਰੇਸ੍ਤੁ ਹਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਗੋਲਾਙ੍ਗੁਲਤਰਕ੍ਸ਼ਵਃ । ਵਾਨਰਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਃ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਥਾ। ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋऽਨ੍ਯੇऽਪਿ ਇਰਾਵਤ੍ਯਾ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਹਰੀ ਤੋਂ ਹਰੀ, ਗੋਲਾਂਗੁਲ, ਤਰਕਸ਼, ਵਾਨਰ, ਕਿਨਨਰ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਇਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਣ੍ਡਕਪਾਲੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮਾਨੀਯ ਤੁ ਭੌਵਨਃ। ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯਾਥ ਰਥਨ੍ਤਰਮਗਾਯਤ ॥ ੮.

ਭੌਵਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਰਥੰਤਰਾ ਸਾਮ ਗਾਇਆ।

ਸਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸੂਯਮਾਨੇਨ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਗਜੋऽਭਵਤ੍। ਸ ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਦਿਰਾਵਤ੍ਯੈ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸ ਤੁ ਭੌਵਨਃ ॥ ੮.

ਜਦੋਂ ਸਾਮ ਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਭੌਵਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ।

ਇਰਾਵਤ੍ਯਾਃ ਸੁਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦੈਰਾਵਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਦੇਵਰਾਜੋਪਵਾਹ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸ ਮਤਙ੍ਗਰਾਟ੍। ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਭ੍ਰਭਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੈਰਾਵਤੋ ਗਜਃ ॥ ੮.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਰਾਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਰਾਵਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ — ਐਰਾਵਤ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਮਾਨ।

ਅਪ੍ਸੁਜਸ੍ਯੈਕਮੂਲਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਾਭਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਿਨਃ । षਡ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਔਪਾਵਾਹ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੈ ਬਲਃ ॥ ੮.

ਸੁਵਰਨ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਅਪਸੁਜਾ ਦੀ ਇਕੋ ਜੜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਛੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਦਰ, ਉਹ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਲ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਞ੍ਜਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋऽਥ ਵਾਮਨਃ। ਪਦ੍ਮਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਭੂਦ੍ਧਸ੍ਤਿਨੀ ਚਾਭ੍ਰਮੁਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਜਨ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਪਦਮਾ ਹਨ; ਚੌਥਾ ਪਦਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਸਤਿਨੀ ਤੇ ਆਭ੍ਰਮੂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

thumb|400px|ਦਿਗ੍ਗਜ1 ਦਿਗ੍ਗਜਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾऽਜਨਯਤਾਸ਼ੁਗਾਨ੍ । ਭਦ੍ਰਂ ਮृਗਞ੍ਚ ਮਨ੍ਦਂ ਚ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਚਤੁਰਃ ਸੁਤਾਨ੍ ॥ ੮.

ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਤੇਜ਼ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਭਦਰ, ਮ੍ਰਿਗ, ਮੰਦਾ ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਣ — ਇਹ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੋऽਪ੍ਯਞ੍ਜਨੋ ਯਸ੍ਤੁ ਉਪਵਾਹ੍ਯੋ ਯਮਸ੍ਯ ਤੁ। ਭਦ੍ਰੋ ਯਃ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਸ੍ਤੁ ਹਰਿਤਃ ਸ ਹ੍ਯਪਾਮ੍ਪਤੇਃ ॥ ੮.

ਸੰਕੀਰਣ, ਜੋ ਅੰਜਨ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ; ਭਦਰ, ਜੋ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਹਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ।

ਪਦ੍ਮੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਯੋ ਗੌਰੋ ਦ੍ਵਿਪੋ ਹ੍ਯੈਲਵਿਲਸ੍ਯ ਸਃ। ਮृਗਃ ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤੁ ਯੋ ਹਸ੍ਤੀ ਉਪਵਾਹ੍ਯਃ ਸ ਪਾਵਕੈਃ ॥ ੮.

ਪਦਮਾ, ਜੋ ਮੰਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਾਵਿਲਾ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਮ੍ਰਿਗ, ਜੋ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਥੀ ਹੈ।

ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪਦ੍ਮੌ ਗਜੋ ਵੈ ਵਰੁਣੋ ਗਣਃ। ਉਪਲੇਪਨਮੇषਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾष੍ਟੌ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਤਾਃ ॥ ੮.

ਪਦਮੋਤਰਾ, ਜੋ ਪਦਮਾ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਗਣ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਉਪਲੇਪਨ, ਮੇਢ, ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਉਦਗ੍ਰਭਾਵੇਨੋਪੇਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਵਯੇ। ਸ਼੍ਵੇਤਬਾਲਨਖਾਃ ਪਿਙ੍ਗਾ ਵਰ੍ष੍ਮਵਨ੍ਤੋ ਮਤਙ੍ਗਜਾਃ। ਮਤਙ੍ਗਜਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਗਾਨਨ੍ਯਾਨਪਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਖਾਂ, ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਕਪਿਲਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸ਼੍ਚ ਸੁਮਨਾਭੋ ਰਥਾਨ੍ਤਰਃ। ਜਾਤੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਤੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨੌ ॥ ੮.

ਕਪਿਲ, ਪੁੰਡਰੀਕ, ਸੁਮਨਾਭਾ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰਾ — ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ।

ਸ਼ੂਲਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਸ਼ਿਰੋਦਾਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬਾਲਨਖਾਸ੍ਤਥਾ। ਬਲਿਨਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਕੁਲਿਕਾ ਗਜਾਃ ॥ ੮.

ਸ਼ੂਲਾ, ਸਥੂਲਾ, ਸ਼ਿਰੋਦੰਤ, ਚਿੱਟੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ — ਇਹ ਹਾਥੀ ਆਕੁਲਿਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤੋ ਬृਹਤ੍ਸਾਮਾ षਡ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦਨ੍ਤ ਪੁष੍ਪਵਾਨ੍। ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਹਚਾਰਿਵਿषਾਣਿਤਃ ॥ ੮.

ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮਾ, ਛੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੰਤਪੁਸ਼ਪਵਾਨ, ਅਤੇ ਤਾਮਰਵਰਣ — ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।

ਅਨ੍ਵਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਮ੍ਬੋष੍ਠਾਸ਼੍ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾ ਨਾਨਾਪੀਡਾਯਤਾਨਨਾਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਂਠ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਿਹਰੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ ਕਾਲਾ, ਸਰੂਤ, ਤੇਜ਼ ਮਿਜਾਜ਼, ਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਮਦੇਵੋऽਞ੍ਜਨਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸਾਮ੍ਨੋ ਜਜ੍ਞੇऽਥ ਵਾਮਨਃ। ਭਾਰ੍ਯਾ ਚੈਵਾਙ੍ਗਦਾ ਤਸ੍ਯ ਨੀਲਵਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੌ ਸੁਤੌ ॥ ੮.

ਵਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਆਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਂਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲੇ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਚਣ੍ਡਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋ ਗ੍ਰੀਵਾ ਵ੍ਯੂਢੋਰਸ੍ਕਾਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਃ। ਨਰੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਃ ਕੁਲੇ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਕृਤਾ ਗਜਾਃ ॥ ੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾ ਦੀ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਖੰਭੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਤੇਜ਼-ਚਲਾਕ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਵਿਅੰਗ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਸ੍ਤੁ ਰੂਪੇਣ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੋ ਗਜਃ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹਾਰੀ ਸਮ੍ਪਾਤੀ ਪृਥੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਿਸੁਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ॥ ੮.

ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਾਰੀ, ਸੰਪਾਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਥੁਚਿੱਤਿ ਹਨ।

ਪਸ਼ਵੋ ਦੀਰ੍ਘਤਾਲ੍ਵੌष੍ਠਾਃ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਸ਼ਿਰੋਦਰਾਃ। ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮृਦੁਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਂਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਮਤਙ੍ਗਜਾਃ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਹੋਂਠ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਪੇਟ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸਹੀ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਮਤੰਗ ਹਾਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਅਞ੍ਜਨਾਦਞ੍ਜਨਾ ਸਾਮ੍ਨੋ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਚਾਞ੍ਜਨਾਵਤੀ। ਏਵਂ ਮਾਤਾ ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਥਿਤਾਯੁਰਜਃਸੁਤੌ ॥ ੮.

ਅੰਜਨਾ ਤੋਂ ਅੰਜਨਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਅੰਜਨਾਵਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਤੇ ਆਯੁਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਮਹਾਵਿਭਕ੍ਤਸ਼ਿਰਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਜੀਮੂਤਸਨ੍ਨਿਭਾਃ। ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ਸੁਵਰ੍ष੍ਮਾਣਃ ਪਦ੍ਮਾਭਾਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਃ। ਸ਼ੂਨਾਃ ਪੀਤਾਯਤਮੁਖਾ ਗਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯੇऽਭਵਨ੍ ॥ ੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਸੋਹਣੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਗੋਲ-ਗੋਲ, ਦੰਦ-ਰਹਿਤ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਲੰਬੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਜਜ੍ਞੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਃ ਸਾਮ੍ਨਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਕੁਮੁਦਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਪਿਙ੍ਗਲਾਯਾਃ ਸੁਤੌ ਤਸ੍ਯਾ ਮਹਾਪਦ੍ਮੋਰ੍ਮਿਮਾਲਿਨੌ ॥ ੮.

ਚੰਦਰਮਸ ਤੇ ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਪਿੰਗਲਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਪਦਮ ਤੇ ਉਰਮੀਮਾਲੀ ਸਨ।