ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਚ ਨੀਲਾਯਾ ਵਿਕਚਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ। ਦੁਹਿਤਾ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਕਚਾ ਮਨ੍ਦਸਤ੍ਤ੍ਵਪਰਾਕ੍ਰਮਾ ॥ ੮.

ਨੀਲਾ ਤੋਂ, ਵਿਕਚਾ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਜਨਮ ਲਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੂਲੀ ਹੋਈ, ਮੰਦ ਮਨ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ।

ਤਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਵਿਰੂਪੇਣ ਨੈऋਤੇਨੇਹ ਚ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਾਃ ਸੁਰਾ ਘੋਰਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ ੮.

ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ, ਵਿਰੂਪਾ ਨੈਰਿਤਾ ਰਾਹੀਂ, ਭਿਆਨਕ ਦੇਵਤਮ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੋ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਿਕृਤਾ ਮਹਾਕਰ੍ਣਾ ਮਹੋਦਰਾਃ। ਹਾਰਕਾ ਭੀषਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਕ੍ਰਾਮਕਾਃ ਪਰੇ ॥ ੮.

ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ, ਵੱਡੇ ਪੇਟ, ਹਾਰਕਾ, ਭੀਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕ੍ਰਾਮਕਾ—ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ।

ਵੈਨਕਾਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਵਾਹਕਾਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ਕਾਃ ਪਰੇ। ਭੂਮਿਰਾਕ੍ਸ਼ਸਕਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਮਨ੍ਦਾਃ ਪੁਰੁषਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ॥ ੮.

ਵੈਨਕਾ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਵਾਹਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਕਾ—ਇਹ ਭੂਮਿ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ, ਮੰਦ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ।

ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਕਾਰਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ। ਉਤ੍ਕृष੍ਟ ਬਲਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇ ਤੇ ਚ ਵੈ ਖੇਚਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਚਰ (ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਚਾਕਾਸ਼ਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਏਤੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਮਂ ਲੋਕਂ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੮.

ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਹਿਸੇ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭੂਮੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਕੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਨੇਕੈਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ। ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰੈਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ ੮.

ਧਰਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਮਾਸਾਭਿਹਤਾਸ਼੍ਵੈਵ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮਾਤਰਃ। ਅष੍ਟੌ ਵਿਭਾਗਾ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਹਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਅਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ ੮.

ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਮਾਵਾਂ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਵੰਡ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ।

ਭਦ੍ਰਕਾ ਨਿਕਰਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਯਜ੍ਞਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾਃ। ਸਹਸ੍ਰਸਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਲੋਕਵਿਚਾਰਿਣਃ ॥ ੮.

ਕੁਝ ਭਦਰਕਾ ਨਾਮ ਦੇ ਟੋਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

ਪੂਤਨਾ ਮਾਤृਸਾਮਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤਭਯਙ੍ਕਰਾਃ। ਬਾਲਾਨਾਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਗ੍ਰਹਾ ਵੈਮਾਨਹੇਤੁਕਾਃ ॥ ੮.

ਪੂਤਨਾ ਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ; ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹ ਹਨ।

ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹਾਦਯਸ਼੍ਚੈਵ ਆਪਕਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸਕਾਦਯਃ। ਕੌਮਾਰਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਬਾਲਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਵृਤ੍ਤਯਃ ॥ ੮.

ਸਕੰਦਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਆਪਕਾ ਤੇ ਤ੍ਰਾਸਕਾ, ਇਹ ਸਭ ਬਚਪਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ; ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹ ਹਨ।

ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹਵਿਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਮਾਯਿਕਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਪੂਤਨਾਨਾਮਭੂਤਾਨਾਂ ਯੇ ਚ ਲੋਕਵਿਨਾਯਕਾਃ ॥ ੮.

ਸਕੰਦਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ, ਪੂਤਨਾ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਆਗੂ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਵਿਚਾਰਿਣਾਮ੍। ਏਵਂ ਗਣਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍ ॥ ੮.

ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਟੋਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾ ਨਾਮ ਤਥਾ ਯੇ ਕੇऽਪਿ ਗੁਹ੍ਯਕਾਃ। ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇਵਜਨਾ ਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੮.

ਯਕਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਵੀ; ਯਕਸ਼, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ।

ਗੁਹ੍ਯਕਾਨਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਗਸ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੮.

ਸਾਰੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵਿਚ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਞ੍ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤ੍ਯਯਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇषਾਂ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਃ ਕੁਬੇਰੋ ਹ੍ਯਲਕਾਧਿਪਃ ॥ ੮.

ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਂਰਾਜਾ, ਕੁਬੇਰ ਹੈ ਜੋ ਅਲਕਾ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।

ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਬਨ੍ਤੀਹ ਨृਣਾਂ ਮਾਂਸਮਸृਗ੍ਵਸਾਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਪਰਿਪੀਡਨੈਃ ॥ ੮.

ਯਕਸ਼, ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੰਗ ਕਰ ਕੇ।

ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੈਵਤੈਃ। ਭਾਸ੍ਵਰਾ ਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਈਸ਼੍ਵਰਾਃ ਕਰਾਮਰੂਪਿਣਃ ॥ ੮.

ਸਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਅਨਾਭਿਭਕ੍ਸ਼ਾ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਾਃ। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਚੌਜਸ੍ਵਿਨੋ ਮੇਧ੍ਯਾ ਵਰਦਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੮.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਬਹਾਦਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਸੁਖਮ, ਤਗੜੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੁਲ੍ਯਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਹ੍ਯਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਾਧੈਸ੍ਤੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਦੇਵੈ ਰ੍ਹੀਨਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ ॥ ੮.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਾਦੈਰ੍ਹੀਨਾ ਵੈ ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਕਾਃ। ਪ੍ਰਭਾਵਤੁਲ੍ਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਹੀਨਾ ਯਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤ੍ਰਿ ਗੁਣਂ ਪੁਨਃ ॥ ੮.

ਸਾਰੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹਨ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪਿਸ਼ਾਚ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਘੱਟ ਹਨ।

ਏਵਂ ਧਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਆਯੁषਾ ਚ ਬਲੇਨ ਚ। ਧਰ੍ਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ ॥ ੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਮਰ, ਤਾਕਤ, ਨੇਕੀਆਂ, ਰਾਜ, ਸਮਝ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ।

ਦੇਵਾਸੁਰੇਭ੍ਯੋ ਹੀਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਾਦਾਨ੍ ਵੈ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਦੇਵਯੋਨਯਃ ॥ ੮.

ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੱਕ ਚਾਰ ਦੇਵ ਯੋਨੀਆਂ ਹਨ।

ਅਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਤ੍ਮਕਾਃ । ਕ੍ਰੋਧਾਯਾਂ ਕਨ੍ਯਕਾ ਜਜ੍ਞੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾਃ। ਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਲਹਸ੍ਯਾਸਨ੍ਨਾਮਤਸ੍ਤਾ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾਵ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਪੁਲਹਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਮृਗੀ ਚ ਮृਗਮਨ੍ਦਾ ਚ ਹਰਿਭਦ੍ਰਾ ਇਰਾਵਤੀ। ਭੂਤਾ ਚ ਕਪਿਸ਼ਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਨਿਸ਼ਾ ਤਿਰ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚੈਵ ਸ੍ਵਰਾ ਚੈਵ ਸੁਰਸਾ ਚੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀਭਦਰਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਭੂਤਾ, ਕਪੀਸ਼ਾ, ਦੰਸ਼ਟਰਾ, ਨਿਸ਼ਾ, ਤਿਰਿਆ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਸ੍ਵਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮृਗ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਹਰਿਣਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮृਗਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸ਼ਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ। ਨ੍ਯਙ੍ਕਵਃ ਸ਼ਰਭਾ ਯੇ ਚ ਰੁਰਵਃ ਪृषਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗੀ ਤੋਂ ਹਿਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੋਏ; ਨਿਆਂਕਵ, ਸ਼ਰਭ, ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਮृਗਰਾਜਾ ਮृਗਮਨ੍ਦਾਯਾ ਗਵਯਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ ਤਥਾ। ਮਹਿषੋष੍ਟ੍ਰਵਰਾਹਾਸ਼੍ਚ ਖਡ੍ਗਗੌਰਮੁਖਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੮.

ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਗਵਯਾ ਵੀ ਹੋਏ। ਮਹਿਸ, ਉਠ, ਸੂਰ, ਗੇਂਡਾ ਅਤੇ ਗੌਰ-ਮੁਖੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਹਰੇਸ੍ਤੁ ਹਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਗੋਲਾਙ੍ਗੁਲਤਰਕ੍ਸ਼ਵਃ । ਵਾਨਰਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਃ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਥਾ। ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋऽਨ੍ਯੇऽਪਿ ਇਰਾਵਤ੍ਯਾ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਹਰੀ ਤੋਂ ਹਰੀ, ਗੋਲਾਂਗੁਲ, ਤਰਕਸ਼, ਵਾਨਰ, ਕਿਨਨਰ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਇਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਣ੍ਡਕਪਾਲੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮਾਨੀਯ ਤੁ ਭੌਵਨਃ। ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯਾਥ ਰਥਨ੍ਤਰਮਗਾਯਤ ॥ ੮.

ਭੌਵਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਰਥੰਤਰਾ ਸਾਮ ਗਾਇਆ।