ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਰੂਰਸ੍ਯ ਪੁਰਮੁਲ੍ਕਾਮੁਖਸ੍ਯ ਚ। ਹੇਮਕਸ੍ਯ ਚ ਨਾਗਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਕਸ੍ਯ ਚ ॥ ੫੦.
ਕਰੂਰ ਵਿਰਾਧ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਲਕਾਮੁਖ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਾਗ ਹੇਮਕਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡੁਰਕ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।
ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਚੋਰਗਪਤੇਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ ॥ ੫੦.
ਮਣਿਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਪਿਲ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਵੀ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਤृਤੀਯੇऽਸ੍ਮਿਸ੍ਤਲੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੀਤਭੌਮੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੫੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਦੈਤ੍ਯਸਿਂਹਸ੍ਯ ਕਾਲਨੇਮੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਗਜਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਨਗਰਂ ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯ ਚ ॥ ੫੦.
ਚੌਥੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਗਜਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕੁੰਜਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਸੁਮਾਲੇਰ੍ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਮੁਞ੍ਜਸ੍ਯ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਵृਕਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍ ॥ ੫੦.
ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਸੁਮਾਲੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁੰਜਾ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਵਕਤ੍ਰ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਵੀ ਹਨ।
ਬਹੁਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਂ ਬਹੁਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਨਗਰਂ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਸਾਤਲੇ ॥ ੫੦.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਬਹੁਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਵੈਨਤੇਯ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਥੇ ਪਾਤਾਲ 'ਤੇ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭੌਮੇ ਬਹੁਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤृਤੇ। ਵਿਰੋਚਨਸ੍ਯ ਨਗਰਂ ਦੈਤ੍ਯਸਿਂਹਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥ ੫੦.
ਪੰਜਵੇਂ, ਜੋ ਕੰਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਵਿਰੋਚਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਵੈਢੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਸ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍। ਪੁਰਞ੍ਚ ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ॥ ੫੦.
ਵੈਡੂਰਿਆ, ਅਗਨਿਜਿਹਵਾ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼, ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਜਿਹਵਾ ਬੁਧਿਮਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।
ਮਹਾਮੇਘਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਲਿਨਃ। ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਨਾਗਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਜਯਸ੍ਯ ਚ ॥ ੫੦.
ਮਹਾਮੇਘ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਲੀ, ਨਾਗ ਕਰਮਾਰਾ, ਅਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਤੇ ਜਯਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਪਞ੍ਚਮੇऽਪਿ ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨਿਲਯੇ ਸਦਾ ॥ ੫੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕੰਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਨ।
षष੍ਠੇ ਤਲੇ ਦੈਤ੍ਯਪਤੇਃ ਕੇਸਰੇਰ੍ਨਗਰੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਸੁਪਰ੍ਵ੍ਵਣਃ ਸੁਲੋਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਨਗਰਂ ਮਹਿषਸ੍ਯ ਚ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਮੁਤ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੫੦.
ਛੇਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਕੇਸਰਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੁਪਰਵਣ, ਸੁਲੋਮਨ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਉਤਕ੍ਰੋਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸੁਰਸਾਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਤਸ਼ੀਰ੍षੋ ਮੁਦਾ ਯੁਤਃ। ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਟ੍ ॥ ੫੦.
ਉਥੇ ਸੁਰਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ਤਸ਼ੀਰਸ਼, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਮਹਾਨ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । षष੍ਠੇ ਤਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਖ੍ਯਾਤੇ ਸ਼ਿਲਾਭੌਮੇ ਰਸਾਤਲੇ ॥ ੫੦.
ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛੇਵੇਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਪੱਥਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਮੇ ਤੁ ਤਲੇ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਾਤਾਲੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੇ । ਪੁਰਂ ਬਲੇਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਨਰਨਾਰੀਸਮਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੫੦.
ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਤਾਲ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਲੀ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਸੁਰਾਸ਼ੀਵਿषੈਃ ਪੂਰ੍ਣਮੁਦ੍ਧृਤੈਰ੍ਦ੍ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ। ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਨਗਰਂ ਮਹਤ੍ ॥ ੫੦.
ਉਥੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਅਨੇਕੈਰ੍ਦਿਤਿਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣੈਰ੍ਮਹਾਪੁਰੈਃ। ਤਥੈਵ ਨਾਗਨਗਰੈऋਦ੍ਧਿਮਦ੍ਭਿਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੫੦.
ਇਹ ਥਾਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।
ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣੈ ਰ੍ਮਹਾਪੁਰੈਃ। ਉਦੀਰ੍ਣੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਾਸੈਰਨੇਕੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੫੦.
ਇਹ ਥਾਂ ਦੈਤਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਤੇ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਬਹੁਯੋਜਨੇ। ਆਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਾਰਵਿਨ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹ੍ਯਜਰਾਮਰਃ ॥ ੫੦.
ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਧੌਤਸ਼ਙ੍ਖੋਦਰਵਪੁਰ੍ਨੀਲਵਾਸਾ ਮਹਾਭੁਜਃ। ਵਿਸ਼ਾਲਭੋਗੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਾਲਾਧਰੋ ਬਲੀ ॥ ੫੦.
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧੋਏ ਹੋਏ ਸਾਂਪ ਦੇ ਖੋਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਣ, ਚਮਕਦਾਰ, ਅਜੀਬ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।
ਰੁਕ੍ਮਸ਼੍ਰृਙਗਾਵਦਾਤੇਨ ਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ। ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਮੁਖਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਭਤੇ ਵੈ ਸ ਕੁਣ੍ਡਲੀ ॥ ੫੦.
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਣ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸ ਜਿਹ੍ਵਾਮਾਲਯਾ ਦੇਵੋ ਲੋਲਜ੍ਵਾਲਾਨਲਾਰ੍ਚਿषਾ। ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਕੈਲਾਸ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੫੦.
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੀਭਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਨੇਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ। ਬਾਲਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਭਿਤਾਮ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਭਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਣ੍ਡਲਃ ॥ ੫੦.
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਲਾਲ ਰੰਗ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਮਾਲੇਵ ਸ਼੍ਵੇਤਪਰ੍ਵ੍ਵਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ॥ ੫੦.
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ, ਚੰਨ ਤੇ ਚੰਬੇ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ।
ਜਟਾਕਰਾਲੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਯਨਾਸਨੇ। ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣ ਇਵ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰੋ ਗਿਰਿਃ ॥ ੫੦.
ਜਟਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਭੋਗੈਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਮਹਾਨਾਗੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ। ਉਪਾਸ੍ਯਤੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਹਾਨਾਗਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੫੦.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਨਾਗਾਨਾਂ ਸ਼ੇषੋ ਨਾਮ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਸਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਹ੍ਯਹਿਤਨੁਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ॥ ੫੦.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਵਾਸਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਦ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤੈਵਮੇਤੇ ਕਥਿਤਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰ੍ਯਾ ਰਸਾਤਲਾਃ । ਦੇਵਾਸੁਰਮਹਾਨਾਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧ੍ਯੁषਿਤਾਃ ਸਦਾ ॥ ੫੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਤ ਰਸਾਤਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃਪਰਮਨਾਲੋਕ੍ਯਮਗਮ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਸਾਧੁਭਿਃ। ਦੇਵਾ ਮਾਨਪ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ ੫੦.
ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਐਸੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਦਿੱਖਦੀ, ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਾਧੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਗ੍ਨ੍ਯਮ੍ਬੁਵਾਯੂਨਾਂ ਨਭਸਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵਮृषਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੫੦.
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰ੍ਗਤਿਮ੍। ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਾਵੇਤੌ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੌ ਯਾਵਦੇਵ ਤੁ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਃ ਸ੍ਵਭਾਭਿਸ੍ਤੌ ਮਣ੍ਡਲਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤੌ ॥ ੫੦.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।