ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਰਾਹਪਰ੍ਵ੍ਵਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਃ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਃ। ਅਨੇਕਕਨ੍ਦਰਦਰੀਗੁਹਾਨਿਰ੍ਝਰਸ਼ੋਭਿਤਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ ਵਰਾਹਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਖੱਡਾਂ, ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਰਸਪਾਨੀਯਾ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਤਰਙ੍ਗਿਣੀ। ਵਾਰਾਹੀ ਨਾਮ ਵਰਦਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਯ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੮.

ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਰਾਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਦਾਤਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਚ ਰਸ ਵਰਗਾ ਸੁਆਦ ਹੈ।

ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣਵੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣਵੇ। ਅਨਨ੍ਯਦੇਵਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ, ਵਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਏਵਂ षਡੇਤੇ ਕਥਿਤਾ ਅਨੁਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਭਾਰਤਦ੍ਵੀਪਦੇਸ਼ੋ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਃ ।।੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਏਵਮੇਕਮਿਦਂ ਵਰ੍षਂ ਬਹੁਦ੍ਵੀਪਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ। ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਸਮ੍ਬਿਨ੍ਨਂ ਖਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡੀਕृਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਏਵਞ੍ਚਤੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਃ ਸਾਨ੍ਤਰਦ੍ਵੀਪਮਣ੍ਡਿਤਃ। ਸਾਨੁਦ੍ਵੀਪਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ ।। ੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ, ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫੈਲਾਵ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮਾष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋ ਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਪੁਰਾਣੇ 'ਚ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕਹੀ 'ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ' ਨਾਂ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕ ਗਿਆ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਵਦਿਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਸ਼੍ਰृਣੁਤੇਮਂ ਯਤਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।

ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ਰ੍ਰਿਗੁਣਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਤੇਨਾਵृਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੋऽਯਂ ਦ੍ਵੀਪੇਨ ਲਵਣੋਦਕਃ।। ੪੯.

ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਨਾਲੋਂ ਦੱਗਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਘੇਰਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਪ੍ਰਜਾ। ਕੁਤ ਏਵ ਹਿ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਭਯਂ ਕੁਤਃ ।। ੪੯.

ਉਥੇ ਲੋਕ ਚੰਗੇ ਹਨ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਬੁਢਾਪਾ ਜਾਂ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਃ ਸਪ੍ਤੈਵ ਮਣਿਭੂषਣਾਃ। ਰਤ੍ਨਾਕਰਾਸ੍ਤਥਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਾਸਾਨ੍ਨਾਮਾਨਿ ਵਚ੍ਮਿ ਭੋਃ ।। ੪੯.

ਉਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਦਿषੁ ਤੇषੁ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਸੁ ਸਪ੍ਤਸੁ। ऋਜ੍ਵਾਯਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼ਂ ਨਿਵਿष੍ਟਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸਦਾ ।। ੪੯.

ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਤੇ ਹੋਰ ਛੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਮਹਾਚਲਾਨ੍। ਗੋਮੇਦ ਕੋऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭਃ। ਖ੍ਯਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਵਰ੍षਂ ਗੋਮੇਦਕਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ ।। ੪੯.

ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗੋਮੇਦ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਮੇਦਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮਮृਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੯.

ਦੂਜਾ ਪਹਾੜ ਚੰਦਰ ਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਜੜੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ।

ਤृਤੀਯੋ ਨਾਰਦੋ ਨਾਮ ਦੁਰ੍ਗਸ਼ੈਲੋ ਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ। ਤਤ੍ਰਾਚਲੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਰਦਪਰ੍ਵਤੌ ।। ੪੯.

ਤੀਜਾ ਪਹਾੜ ਨਾਰਦ ਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਔਖਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨਾਰਦ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਸ਼ੈਲੋ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਰ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ। ਸ਼ਬ੍ਦਮृਤ੍ਯੁਃ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਤਾਡਿਤਃ ਸੁਰੈਃ । ਰਜ੍ਜੁਦਾਰੋ ਰਜ੍ਜੁਮਯਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਸ੍ਵਾਸੁਰਾਨ੍ਤਕृਤ੍ ।। ੪੯.

ਚੌਥਾ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਵੱਜਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਜੁਦਾਰਾ, ਜੋ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲਸਵਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਮਃ ਸੋਮਕੋ ਨਾਮ ਦੇਵੈ ਰ੍ਯਤ੍ਰਾਮृਤਂ ਪੁਰਾ। ਸਮ੍ਭृਤਞ੍ਚ ਹृਤਂ ਚੈਵ ਮਾਤੁਰਰ੍ਥੇ ਗਰੁਤ੍ਮਤਾ ।। ੪੯.

ਪੰਜਵਾਂ ਪਹਾੜ ਸੋਮਕਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਥੋਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।

षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਸ ਏਵਰ੍षਭ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਰਾਹੇਣ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੈਲੇ ਨਿषੂਦਿਤਃ ।। ੪੯.

ਛੇਵਾਂ ਪਹਾੜ ਸੁਮਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਭਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।

ਵੈਭ੍ਰਾਜਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਜਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕੋ ਮਹਾਨ੍। ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਭ੍ਰਾਜਤੇऽਰ੍ਚਿਰ੍ਭਿਰ੍ਵੈਭ੍ਰਾਜਸ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੪੯.

ਉਥੇ ਸੱਤਵਾਂ ਪਹਾੜ ਵੈਭਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਭਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਤਸ੍ਤੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਗੋਮੇਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍षਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਭਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਗੋਮੇਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰਂ ਨਾਮ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਸੁਖੋਦਯਮ੍। ਆਨਨ੍ਦਂ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਰ੍ਵਰ੍ष ਸੋਮਕਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂਸ੍ਮृਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਂ ऋषਭਸ੍ਯਾਪਿ ਵੈਭ੍ਰਾਜਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਥਾ ।। ੪੯.

ਚੰਦ੍ਰਾ ਦਾ ਚੋਟੀ 'ਸ਼ਿਖਰਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੁੰਦੁਭੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਸੋਮਕਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਿਵਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਭਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਭਰਾਜਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਧ੍ਰੁਵਾ ਹੈ।

ਏਤੇषੁ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸਹਚਾਰਣੈਃ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਰਮਨ੍ਤੇ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਤੈਃ ਸਹ ।। ੪੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ। ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਪ੍ਤਗਙ੍ਗਾ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੯.

ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੱਤ ਗੰਗਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ।

ਅਭਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਬਹੂਦਕਾਸ਼੍ਚੌਘਵਤ੍ਯੋ ਯਤੋ ਵਰ੍षਤਿ ਵਾਸਵਃ ।। ੪੯.

ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਹृष੍ਟਾ ਨਦੀਰ੍ਜਨਪਦਾਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਸ਼ੁਭਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਹਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਮੋਦਾ ਯੇ ਚ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਃ ।। ੪੯.

ਉਹ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ੁਭ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ।

ਆਨਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਧ੍ਰੁਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵੈ ਸਹ। ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੇष੍ਵਥ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੪੯.

ਆਨੰਦ, ਧ੍ਰੁਵਾ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਉਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਰੋਗਾਃ ਸੁਬਲਾ- ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਯਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਅਧਃਸਰ੍ਪਿਣੀ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਤਥੈਵੋਤ੍ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਨ ਚ ।। ੪੯.

ਉਥੇ ਸਭ ਲੋਕ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘਟਾਅ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਵਧਾਅ।

ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਾ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਕृਤਾ ਵ੍ਕਚਿਤ੍। ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸਮਃ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੪੯.

ਉਥੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਦਿषੁ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਞ੍ਚਸ੍ਵੇਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਦੇਸ਼ਸ੍ਯਾਨੁਵਿਧਾਨੇਨ ਕਾਲਸ੍ਯਾਨੁਵਿਧਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੯.

ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਉਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।