ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ ਮਧ੍ਯੇ ਨਾਗਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨੈਕਦੇਸ਼ੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ। ਕੋਟਿਭ੍ਯਾਂ ਨਾਗਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਦਨਦੀ ਪਤਿਮ੍ ।। ੪੮.

ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯਮਦ੍ਵੀਪਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਕਰਾਚਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤੋ ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤਃ। ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਭਵਃ ਕਾਞ੍ਚਨਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੪੮.

ਇਸਨੂੰ ਯਮਦਵੀਪ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦਰਿਆ ਵੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੜ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਮਲਯਦ੍ਵੀਪਮੇਵਮੇਵ ਸੁਸਂਵृਤਮ੍। ਮਣਿਰਤ੍ਨਾਕਰਂ ਸ੍ਫੀਤਮਾਕਰਂ ਕਨਕਸ੍ਯ ਚ ।। ੪੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲਯਾ ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਆਕਰਂ ਚਨ੍ਦਨਾਨਾਞ੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤਥਾਕਰਮ੍। ਨਾਨਾਮ੍ਲੇਚ੍ਛਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਦੀਪਰ੍ਵਤਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤੁ ਮਲਯਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਰਜਤਾਕਰਃ। ਮਹਾਮਲਯ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਵਰਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਲਯਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਿਤਞ੍ਚ ਸਦਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਆਗਸ੍ਤ੍ਯਭਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸੁਰਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਦੂਜਾ ਪਹਾੜ ਮੰਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵਾਂ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚਨਪਾਦਸ੍ਯ ਮਲਯਸ੍ਯਾਪਰਸ੍ਯ ਹਿ। ਨਿਕੁਞ੍ਜੈਸ੍ਤृਣਸੋਮਾਙ੍ਗੈਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਹੈ।

ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਪਿ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਤਤ੍ਰਾਵਤਰਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਸੁ ਪਰ੍ਵਸੁ ।। ੪੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸੁਰਗ ਆਪ ਹੀ ਉਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਤ੍ਰਿਕੂਟਨਿਲਯੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਭੂषਿਤੇ । ਅਨੇਕਯੋਜਨੋਤ੍ਸੇਧੇ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਦਰੀਗृਹੇ ।। ੪੮.

ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਂ ਵਿਚ ਘਰ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਕੂਟਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹੇਮਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾ। ਨਿਰ੍ਯੂਹਵਲਭੀਚਿਤ੍ਰਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਲਿਨੀ ।। ੪੮.

ਉਸਦੇ ਸੁਹਣੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਾਯਾਮਯੋਜਨਾ। ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਸ੍ਫੀਤਾ ਲਙ੍ਕਾ ਨਾਮ ਮਹਾਪੁਰੀ ।। ੪੮.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੰਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਆਵਾਸੋ ਬਲਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵਵਿਦ੍ਵਿषਾਮ੍। ਮਾਨੁषਾਣਾਮਸਮ੍ਬਾਧਾ ਹ੍ਯਗਮ੍ਯਾ ਸਾ ਮਹਾਪੁਰੀ ।। ੪੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵੈ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੀਰੇ ਨਦਨਦੀਪਤੇਃ। ਗੋਕਰ੍ਣਨਾਮਧੇਯਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯਾਲਯਂ ਮਹਤ੍ ।। ੪੮.

ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ, ਗੋਕਰਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ।

ਤਥੈਕਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਙ੍ਖਦ੍ਵੀਪਸਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਮ੍ਲੇਚ੍ਛਗਣਾਲਯਮ੍ ।। ੪੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੰਖਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਖਗਿਰਿਰ੍ਨਾਮ ਧੌਤਸ਼ਙ੍ਖਦਲਪ੍ਰਭਃ। ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਕਰਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ ਸ਼ੰਖ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਧੁੱਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਙ੍ਖ ਨਾਗਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਵਤੇ ਨਦੀ। ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਖਮੁਖੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਃ ਕृਤਾਲਯਃ ।। ੪੮.

ਉਥੋਂ ਸ਼ੰਖ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ੰਖਮੁਖ ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਕੁਮੁਦਦ੍ਵੀਪਂ ਨਾਨਾਪੁਣ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਨਾਨਾਗ੍ਰਾਮਸਮਾ ਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਕਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।। ੪੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮੁਦ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਥਾਂ ਹੈ।

ਕੁਮੁਦਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤਨਿਬਰ੍ਹਣੀ। ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਭਗਿਨੀ ਪ੍ਰਭਾਭਿਸ੍ਤਾਭਿਰਿਜ੍ਯਤੇ ।। ੪੮.

ਕੁਮੁਦਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾ ਵਰਾਹਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਨਾਨਾਮ੍ਲੇਚ੍ਛਗਣਾਕੁਲੇ। ਨਾਨਾਜਾਲਿਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਾਨਾਧਿष੍ਠਾਨਪਤ੍ਤਨੇ ।। ੪੮.

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰਾਹਾ ਟਾਪੂ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ,

ਧਨਧਾਨ੍ਯਯੁਤੇ ਸ੍ਫੀਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠਜਨਸਙ੍ਕੁਲੇ। ਨਦੀਸ਼ੈਲਵਨੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਬਹੁਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗੈਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨੇਕ ਹਨ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰਾਹਪਰ੍ਵ੍ਵਤੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਃ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਃ। ਅਨੇਕਕਨ੍ਦਰਦਰੀਗੁਹਾਨਿਰ੍ਝਰਸ਼ੋਭਿਤਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ ਵਰਾਹਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਖੱਡਾਂ, ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਰਸਪਾਨੀਯਾ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਤਰਙ੍ਗਿਣੀ। ਵਾਰਾਹੀ ਨਾਮ ਵਰਦਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਯ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੮.

ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਰਾਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਦਾਤਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਚ ਰਸ ਵਰਗਾ ਸੁਆਦ ਹੈ।

ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣਵੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣਵੇ। ਅਨਨ੍ਯਦੇਵਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੪੮.

ਉਥੇ, ਵਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਏਵਂ षਡੇਤੇ ਕਥਿਤਾ ਅਨੁਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਭਾਰਤਦ੍ਵੀਪਦੇਸ਼ੋ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਃ ।।੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਏਵਮੇਕਮਿਦਂ ਵਰ੍षਂ ਬਹੁਦ੍ਵੀਪਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ। ਸਮੁਦ੍ਰਜਲਸਮ੍ਬਿਨ੍ਨਂ ਖਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡੀਕृਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਏਵਞ੍ਚਤੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਃ ਸਾਨ੍ਤਰਦ੍ਵੀਪਮਣ੍ਡਿਤਃ। ਸਾਨੁਦ੍ਵੀਪਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ ।। ੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ, ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫੈਲਾਵ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮਾष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋ ਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਪੁਰਾਣੇ 'ਚ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕਹੀ 'ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ' ਨਾਂ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕ ਗਿਆ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਵਦਿਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਸ਼੍ਰृਣੁਤੇਮਂ ਯਤਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।

ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ਰ੍ਰਿਗੁਣਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਤੇਨਾਵृਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੋऽਯਂ ਦ੍ਵੀਪੇਨ ਲਵਣੋਦਕਃ।। ੪੯.

ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਫੈਲਾਵ ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਨਾਲੋਂ ਦੱਗਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਘੇਰਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।