ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੋਯਾ ਚੈਵ ਮਹਾਗੌਰੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਚਾਨ੍ਤਸ਼ਿਲਾ ਤਥਾ। ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾਸ਼੍ਚ ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੪੫.

ਤੋਯਾ, ਮਹਾਗੌਰੀ, ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਅੰਤਸ਼ਿਲਾ; ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ — ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।

ਗੋਦਾਵਰੀ ਭੀਮਰਥੀ ਕृष੍ਣਾ ਵੈਣ੍ਯਥ ਵਞ੍ਜੁਲਾ। ਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਕਾਵੇਰੀ ਚ ਤਥਾਪਗਾ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਨਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਹ੍ਯਪਾਦਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ ।। ੪੫.

ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੈਣਿਆ, ਵੰਜੁਲਾ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ — ਇਹ ਦੱਖਣ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਹਿਆ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕृਤਮਾਲਾ ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਪੁष੍ਪਜਾਤ੍ਯੁਤ੍ਪਲਾਵਤੀ। ਮਲਯਾਭਿਜਾਤਾਸ੍ਤਾ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ੀਤਜਲਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੪੫.

ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ, ਤਾਮਰਵਰਣਾ, ਪੁਸ਼ਪਜਾਤੀ, ਉਤਪਲਾਵਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਨ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਸਾਮਾ ऋਤੁਕੁਲ੍ਯਾ ਚ ਇਕ੍ਸ਼ੁਲਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ ਚ ਯਾ। ਲਾਙ੍ਗੁਲਿਨੀ ਵਂਸ਼ਧਰਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਤਨਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੫.

ਤ੍ਰਿਸਾਮਾ, ਰਤੁਕੁਲਿਆ, ਇਕਸ਼ੁਲਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਲਾਂਗੁਲਿਨੀ, ਵੰਸ਼ਧਰਾ — ਇਹ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ऋषੀਕਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਚ ਮਨ੍ਦਗਾ ਮਨ੍ਦਵਾਹਿਨੀ। ਕੂਪਾ ਪਲਾਸ਼ਿਨੀ ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੫.

ਰਿਸ਼ੀਕਾ, ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਮੰਦਗਾ, ਮੰਦਵਾਹਿਨੀ, ਕੂਪਾ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ਿਨੀ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ੁਕਤਿਮਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਪਾਪਹਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੫.

ਸਭ ਸਰਸਵਤੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਸਭ ਗੰਗਾਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਾਸਾਂ ਨਦ੍ਯੁਪਨਦ੍ਯੋऽਪਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ਕੁਰੁਪਾਞ੍ਚਾਲਾਃ ਸ਼ਾਲ੍ਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਜਾਙ੍ਗਲਾਃ ।। ੪੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਪਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ ਅਤੇ ਸਜਾਂਗਲ ਵੀ ਹਨ।

ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ ਭਦ੍ਰਕਾਰਾ ਬੋਧਾਃ ਸ਼ਤਪਥੇਸ਼੍ਵਰੈਃ। ਵਤ੍ਸਾਃ ਕਿਸष੍ਣਾਃ ਕੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਕੁਨ੍ਤਲਾਃ ਕਾਸ਼ਿਕੋਸ਼ਲਾਃ ।। ੪੫.

ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ, ਭਦਰਕਾਰਾ, ਬੋਧਾ, ਸ਼ਤਪਥ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵਤਸ, ਕਿਸਸਨਾ, ਕੁਲਿਆ, ਕੁੰਤਲਾ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀਕੋਸ਼ਲਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਅਥ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਿਲਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਗਧਾਸ਼੍ਚ ਵृਕੈਃ ਸਹ। ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਾ ਜਨਪਦਾਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋऽਮੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੪੫.

ਫਿਰ ਪਾਸੇ, ਤਿਲੰਗਾ ਅਤੇ ਮਗਧਾ, ਵ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ; ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ। ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਿਹ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਯਾਂ ਸਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋ ਮਨੋਰਮਃ ।। ੪੫.

ਸਹਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋ ਨਾਮ ਸੁਰਰਾਜੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ। ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋऽਯਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਓषਧਯਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੫.

ਉਥੇ ਗੋਵਰਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।

ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇऽਵਤਾਰਿਤਾਃ। ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਜਜ੍ਞੇ ਮਨੋਰਮਃ ।। ੪੫.

ਭਰਦਵਾਜ ਮুনি ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਉਤਾਰੀਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦਾ ਬਾਗ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ।

ਵਾਹ੍ਲੀਕਾ ਵਾਢਧਾਨਾਸ਼੍ਚ ਆਭੀਰਾਃ ਕਾਲਤੋਯਕਾਃ। ਅਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਹ੍ਨਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਮਖਣ੍ਡਿਕਾਃ ।। ੪੫.

ਵਾਹਲੀਕਾ, ਵਾਢਧਾਨਾ, ਆਭੀਰਾ, ਕਾਲਤੋਯਕਾ, ਅਪਰਿਤਾ, ਸ਼ੂਦਰ, ਪਹਨਵਾ ਅਤੇ ਚਰਮਖੰਡਿਕਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਗਾਨ੍ਧਾਰਾ ਯਵਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਨ੍ਧੁਸੌਵੀਰਭਦ੍ਰਕਾਃ। ਸ਼ਕਾ ਹ੍ਰਦਾਃ ਕੁਲਿਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤਾ ਹਾਰਪੂਰਿਕਾਃ ।। ੪੫.

ਗਾਂਧਾਰ, ਯਵਨ, ਸਿੰਧੂ, ਸੌਵੀਰ ਭਦਰਕਾ, ਸ਼ਕਾ, ਹ੍ਰਦਾ, ਕੁਲਿੰਦਾ, ਪਰਿਤਾ ਅਤੇ ਹਾਰਪੂਰੀਕਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਰਮਟਾ ਰਦ੍ਧਕਟਕਾਃ ਕੇਕਯਾ ਦਸ਼ਮਾਨਿਕਾਃ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋਪਨਿਵੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰਕੁਲਾਨਿ ਚ ।। ੪੫.

ਰਮਟਾ, ਰੱਧਕਟਕਾ, ਕੇਕਯਾ, ਦਸ਼ਮਾਨਿਕਾ; ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹਨ।

ਕਾਮ੍ਬੋਜਾ ਦਰਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਬਰ੍ਬਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਲੌਕਿਕਾਃ। ਪੀਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁषਾਰਾਸ਼੍ਚ ਪਹ੍ਲਵਾ ਬਾਹ੍ਯਤੋਦਰਾਃ ।। ੪੫.

ਕਾਂਬੋਜ, ਦਰਦ, ਬਰਬਰਾ, ਪ੍ਰਿਯਲੌਕਿਕਾ, ਪੀਨਾ, ਤੁਸ਼ਾਰਾ, ਪਹਲਵਾ ਅਤੇ ਬਾਹਯਤੋਦਰਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਆਤ੍ਰੇਯਾਸ਼੍ਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਲਾਸ਼੍ਚ ਕਸੇਰੁਕਾਃ. ਲਮ੍ਪਾਕਾ ਸ੍ਤਨਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੀਡਿਕਾ ਜੁਹੁਡੈਃ ਸਹ ।। ੪੫.

ਆਤਰੇਯ, ਭਰਦਵਾਜ, ਪ੍ਰਸਥਲਾ, ਕਸੇਰੁਕਾ, ਲੰਪਾਕਾ, ਸਤਨਪਾ, ਪੀਡਿਕਾ ਅਤੇ ਜੁਹੁਡਾ ਦੇ ਨਾਲ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਅਪਗਾਸ਼੍ਚਾਲਿਮਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕਿਰਾਤਾਨਾਞ੍ਚ ਜਾਤਯਃ। ਤੋਮਰਾ ਹਂਸਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰਾਸ੍ਤਙ੍ਗਣਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੫.

ਅਪਗਾ, ਅਲੀਮਦਰਾ ਅਤੇ ਕਿਰਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ; ਤੋਮਰਾ, ਹੰਸਮਾਰਗਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਤੰਗਣਾ ਵੀ ਹਨ।

ਚੂਲਿਕਾਸ਼੍ਚਾਹੁਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਣਦਰ੍ਵਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਏਤੇ ਦੇਸ਼ਾ ਹ੍ਯੁਦੀਚ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੪੫.

ਚੂਲਿਕਾ, ਆਹੁਕਾ, ਪੂਰਨਦਰਵਾ — ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ; ਹੁਣ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ।

ਅਨ੍ਧ੍ਰਵਾਕਾਃ ਸੁਜਰਕਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਿਰਿਬਹਿਰ੍ਗਿਰਾਃ। ਤਥਾ ਪ੍ਰਵਙ੍ਗਵਙ੍ਗੇਯਾ ਮਾਲਦਾ ਮਾਲਵਰ੍ਤਿਨਃ ।। ੪੫.

ਅੰਧਰਵਾਕਾ, ਸੁਜਰਕਾ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਲੋਕ; ਪ੍ਰਵੰਗਾ, ਵੰਗੇਯਾ, ਮਾਲਦਾ ਅਤੇ ਮਾਲਵਰਤਿਨ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਃ ਪ੍ਰਵਿਜਯਾ ਭਾਰ੍ਗਵਾ ਗੇਯਮਰ੍ਥਕਾਃ। ਪ੍ਰਾਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿषਾਸ਼੍ਚ ਮੁਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਵਿਦੇਹਾਸ੍ਤਾਮਲਿਪ੍ਤਕਾਃ। ਮਾਲਾ ਮਗਧਗੋਵਿਨ੍ਦਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਜਨਪਦਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੫.

ਬ੍ਰਹਮੋੱਤਰ, ਪ੍ਰਵਿਜਯਾ, ਭਾਰਗਵ, ਗੇਯਮਰਥਕਾ; ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼, ਮੁੰਡਾ, ਵਿਦੇਹ, ਤਾਮਲਿਪਤਕਾ; ਮਾਲਾ, ਮਗਧ, ਗੋਵਿੰਦਾ — ਇਹ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ।

ਅਥਾਪਰੇ ਜਨਪਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥ ਵਾਸਿਨਃ । ਪਾਣ੍ਡ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੇਰਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਚੌਲ੍ਯਾਃ ਕੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੪੫.

ਹੁਣ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ: ਪਾਂਡਿਆ, ਕੇਰਲਾ, ਚੌਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਲਿਆ ਵੀ ਹਨ।

ਸੇਤੁਕਾ ਮੂषਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਮਨਾ ਵਨਵਾਸਿਕਾਃ। ਮਹਾਰਾष੍ਟ੍ਰਾ ਮਾਹਿषਕਾਃ ਕਲਿਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੪੫.

ਸੇਤੁਕਾ, ਮੂਸ਼ਿਕਾ, ਕੁਮਨਾ, ਵਨਵਾਸਿਕਾ; ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਾਹਿਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਲਿੰਗਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਅਭੀਰਾਃ ਸਹ ਚੈषੀਕਾਃ ਆਟਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਪੁਲਿਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮੂਲੀਕਾ ਵੈਦਰ੍ਬਾ ਦਣ੍ਡਕੈਃ ਸਹ ।। ੪੫.

ਆਭੀਰਾ, ਚੈਸ਼ਿਕਾ, ਆਟਵਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਪੁਲਿੰਦਰਾ, ਵਿਂਧਯਮੂਲਿਕਾ, ਵੈਦਰਬਾ ਅਤੇ ਦੰਡਕਾ ਦੇ ਨਾਲ।

ਪੌਨਿਕਾ ਮੌਨਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਅਸ੍ਮਕਾ ਭੋਗਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ। ਨੈਰ੍ਮਿਕਾਃ ਕੁਨ੍ਤਲਾ ਆਨ੍ਧ੍ਰਾ ਉਦ੍ਭਿਦਾ ਨਲਕਾਲਿਕਾਃ ।। ੪੫.

ਪਉਨਿਕਾ, ਮਉਨਿਕਾ, ਅਸਮਕਾ, ਭੋਗਵਰਧਨਾ; ਨੈਰਮਿਕਾ, ਕੁੰਤਲਾ, ਅੰਧਰਾ, ਉਦਭਿਦਾ ਅਤੇ ਨਲਕਾਲਿਕਾ — ਇਹ ਲੋਕ ਹਨ।

ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਦੇਸ਼ਾ ਅਪਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਸ਼ੂਰ੍ਪਾਕਾਰਾਃ ਕੋਲਵਨਾਃ ਦੁਰ੍ਗਾਃ ਕਾਲੀਤਕੈਃ ਸਹ ।। ੪੫.

ਹੁਣ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਕੋਲਵਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਚਲਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

ਪੁਲੇਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਲਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਸਾਸ੍ਤਾਪਸੈਃ ਸਹ। ਤਥਾ ਤੁਰਸਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਪਰਕ੍ਸ਼ਰਾਃ ।। ੪੫.

ਪੁਲੇਯਾ, ਸੁਰਾਲਾ, ਰੂਪਸਾ, ਤਾਪਸਾ, ਤੁਰਸੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰਕਸ਼ਰਾ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ।

ਨਾਸਿਕ੍ਯਾਦ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੇ ਚੈਵਾਨ੍ਤਰਨਰ੍ਮਦਾਃ। ਭਾਨੁਕਚ੍ਛਾਃ ਸਮਾ ਹੇਯਾਃ ਸਹਸਾ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੈਰਪਿ ।। ੪੫.

ਨਾਸਿਕਿਆ, ਆਦਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਭਾਨੁਕੱਛਾ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹੋ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ।

ਕਚ੍ਛੀਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾष੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਅਨਰ੍ਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਬੁਦੈਃ ਸਹ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਮ੍ਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਾਸਿਨਃ ।। ੪੫.

ਕੱਛੀਆ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰਾ, ਅਨਰਤਾ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦਾ ਦੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਓ।