ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਸਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਗਿਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਰਨਿਵਿष੍ਟਾਨਿ ਸਮੇषੁ ਵਿषਮੇषੁ ਚ ।। ੪੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਸਮਤਲ ਤੇ ਕਦੇ ਉਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਯਥੈਹ ਕਥਿਤਾਃ ਪੌਰਾ ਗੋਮਨੁष੍ਯਕਪੋਤਕਾਃ। ਤਤ੍ਸੁਖਾ ਭ੍ਰਮਰਾ ਯੂਥਾ ਮਾਹੇਯਾਚਲਕੂਟਕਾਃ ।। ੪੪.

ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਭੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਰੇਵੜ ਤੇ ਮਾਹੇਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਮੌਲਾਃ ਸ੍ਤਾਵਕਾਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਃ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਮਣਿਪੁਞ੍ਜਕਾਃ. ਕੂਟਕਮ੍ਬਲਮੌषੀਯਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਰਕਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਸੁਮੌਲਾ, ਸਤਾਵਕ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਕਾਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਕੂਟਕੰਬਲ, ਮਉਸੀਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।

ਕਰਮ੍ਭਵਾਃ ਕੁਚਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸੁਵਰ੍ਣਕਟਕਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਾਙ੍ਗਾਃ ਕृष੍ਣਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਵਿਹਗਾ ਕਪਿਲਕਰ੍ਣਿਕਾਃ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਕਰੰਭਵ, ਕੁਚ, ਚਿੱਟੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।

ਅਤ੍ਯਾਕਰਾਲਗੋਜ੍ਵਾਲਾ ਹੀਨਾਨਾਵਨਪਾਤਕਾਃ। ਮਹਿषਾਃ ਕੁਮੁਦਾਭਾਸ਼੍ਚ ਕਰਵਾਟਾਃ ਸਹੋਤ੍ਕਚਾਃ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਗੋਮਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਵਾਲੇ, ਘੱਟ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮਹਿਸ, ਕਰਵਾਟ ਅਤੇ ਉਤਕਚ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।

ਸ਼ੁ(ਨਕਾ) ਕਨਾਸਾ ਮਹਾਨਾਸਾ ਵਨਾਸਗਜਭੂਮਿਕਾਃ। ਕਰਞ੍ਜਮਞ੍ਜਮਾ ਵਾਹਾਃ ਕਿष੍ਕਿਣ੍ਡੀਪਾਣ੍ਡੁਭੂਮਿਕੀਃ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਸ਼ੁਨਕਾ, ਕਨਾਸਾ, ਮਹਾਨਾਸਾ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਕਰੰਜਮੰਜਮਾ ਸਵਾਰੀ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧੀ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।

ਕੁਬੇਰਾ ਧੂਮਜਾ ਜਙ੍ਗਾ ਵਙ੍ਗਾ ਰਾਜੀਵਕੋਕਿਲਾਃ। ਵਾਚਾਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਧੌਰੇਯਾਃ ਸੁਰੇਚਕਾਃ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਕੁਬੇਰਾ, ਧੂਮਜ, ਜੰਗਾ, ਵੰਗਾ, ਰਾਜੀਵ ਕੋਕਿਲ, ਵਾਚਾਂਗ, ਮਹਾਂਗ, ਮਧੌਰਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੇਚਕ ਵੀ ਹਨ।

ਪਿਤ੍ਤਲਾਃ ਕਾਚਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਮਤ੍ਤਕਾਸਿਕਾਃ। ਗੋਦਾਵਾ ਬਕੁਲਾ ਵਾਙ੍ਗਾ ਵਙ੍ਗਕਾ ਮੋਦਕਾਃ ਕਲਾਃ ।। ੪੪.

ਉਥੇ ਪਿੱਤਲਾ, ਕਾਚਲਾ, ਸ਼ਰਵਣ, ਮਸਤ ਕਾਸਿਕ, ਗੋਦਾਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਵੰਗਾ, ਵੰਗਕ, ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵੀ ਹਨ।

ਤੇ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਤੁ ਮਹਾਨਦੀਮ੍। ਸੁਵਪ੍ਰਾਂ ਪੁਣ੍ਯਸਲਿਲਾਂ ਮਹਾਨਾਗਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍ ।। ੪੪.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕਮ੍ਬਲਾਂ ਤਾਮਸੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਸੁਮੇਧਾਂ ਬਕੁਲਾਂ ਨਦੀਮ੍। ਵਿਕੀਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ਿਖਿਮਾਲਾਞ੍ਚ ਤਥਾ ਦਰ੍ਭਾਵਤੀਮਪਿ ।। ੪੪.

ਉਹ ਕੰਬਲਾ, ਤਾਮਸੀ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਸੁਮੇਧਾ, ਬਕੁਲਾ ਨਦੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਖਿਮਾਲਾ ਅਤੇ ਦਰਭਾਵਤੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਭਦ੍ਰਾਨਦੀਂ ਸ਼ੁਕਨਦੀਂ ਪਲਾਸ਼ਾਞ੍ਚ ਮਹਾਨਦੀਮ੍। ਭੀਮਾਂ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਾਂ ਕਾਞ੍ਚੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਾਵਤੀਮ੍ ।। ੪੩.

ਉਹ ਭਦਰਾ ਨਦੀ, ਸ਼ੁਕਾ ਨਦੀ, ਪਲਾਸ਼ਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਭੀਮਾ, ਪ੍ਰਭੰਜਨਾ, ਕਾਂਚੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਵਤੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਦਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਕਵਤੀਞ੍ਚੈਵ ਪੁਣ੍ਯੋ ਦਾਞ੍ਚ ਮਹਾਨਦੀਮ੍। ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਵਤੀਂ ਸੁਮੂਲਾਞ੍ਚ ऋषਭਾਞ੍ਚਾਪਗੋਤ੍ਤਮਾਮ੍ ।। ੪੪.

ਉਹ ਦਕਸ਼ਾ, ਸ਼ਾਕਵਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਾ ਨਦੀ, ਚੰਦ੍ਰਾਵਤੀ, ਸੁਮੂਲਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ਭਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਨਦੀਂ ਸਮੁਦ੍ਰਮਾਲਾਞ੍ਚ ਤਥਾ ਚਮ੍ਪਾਵਤੀਮਪਿ। ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪੁष੍ਕਲਾਂ ਵਾਹਾਂ ਸੁਵਰ੍ਣਾਂ ਨਨ੍ਦਿ ਨੀਮਪਿ ।। ੪੪.

ਉਹ ਸਮੁਦ੍ਰਮਾਲਾ ਨਦੀ, ਚੰਪਾਵਤੀ, ਇਕੱਖਾ, ਪੁਸ਼ਕਲਾ, ਵਾਹਾ, ਸੁਵਰਣਾ ਅਤੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਞ੍ਚੈਵ ਪੁਣ੍ਯੋਦਾਂ ਭਾਰਤੀਞ੍ਚ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ । ਸੀਤੋਦਾਮ੍ਪਾਤਿਕਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਞ੍ਚ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ ।। ੪੪.

ਉਹ ਕਾਲਿੰਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਣਯੋਦਾ, ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਨਦੀ, ਸੀਤੋਦਾਂਪਾਤਿਕਾ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਪੀਵਰੀਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੀਞ੍ਚ ਰੁषਾ ਞ੍ਚੈਵਾਪਗੋਤ੍ਤਮਾਮ੍। ਮਹਿषੀਂ ਮਾਨੁषੀਂ ਦਣ੍ਡਾਂ ਤਥਾ ਨਦਨਦੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।। ੪੪.

ਉਹ ਪੀਵਰੀ, ਕੁੰਭਕਾਰੀ, ਰੁਸ਼ਾ, ਵਧੀਆ ਨਦੀ, ਮਹਿਸੀ, ਮਾਨੁਸੀ, ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਸੁਭ ਨਦਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਏਤਾਞ੍ਚਾਨ੍ਯਾਞ੍ਚ ਪੀਯਨ੍ਤੇ ਬਹ੍ਵਯੋ ਹਿ ਸਰਿਤੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਦੇਵਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਚਰਿਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯੋਦਾਃ ਪਾਪਹਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੪੪.

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁਭ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਾਨਾਜਨਪਦਾਸ੍ਫੀਤਂ ਮਹਾਪਗਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੌਘਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।। ੪੪.

ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।

ਉਦੀਰ੍ਣਂ ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਰ੍ਥੈਰ੍ਨਰਵਾਸੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਂ ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਨਿਸਰ੍ਗਃ ਕੇਤੁਮਾਲਾਨਾਮੇष ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੪.

ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮ ਚਤੁਸ਼੍ਵਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਰਚਿਤ 'ਭੁਵਨ ਵਿਨਿਆਸ' ਨਾਮਕ ਚੌਂਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਾਪਰੌ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੌ ਦ੍ਵੌ ਦੇਸ਼ੌ ਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਭੋ। ਉਤ੍ਤਰਾਣਾਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨੋ ਯਥਾਤਥ੍ਯਂ ਯੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤਵਾਸਿਨਃ ।। ੪੫.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਦੋ ਇਲਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦੇਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਨੀਲਸ੍ਯੈਵੋਤ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। ਵਰ੍षਂ ਰਮਣਕਂ ਨਾਮ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੪੫.

ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਮਣਕ ਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਾਮਦਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਰਾਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਭਿਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੪੫.

ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੇ ਅਤੇ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋ ਰੋਹਿਣੋ ਮਹਾਨ੍। ਤਸ੍ਯ ਪੀਤ੍ਵਾ ਫਲਰਸਂ ਪਿਬਨ੍ਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। ੪੫.

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੋਹਿਣ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।

ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਦਸ਼ਪਞ੍ਚ ਚ। ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸਦਾ ਹृष੍ਟਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੫.

ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸਾਹ੍ਵਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਵਰ੍षਂ ਹਿਰਣ੍ਯਤਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰ ਹੈਰਣ੍ਯਤੀ ਨਦੀ ।। ੪੫.

ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਸਾਹਵ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣਯਤ ਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਿਰਣਯਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਹਾਬਲਾਃ ਸੁਤੇਜਸ੍ਕਾਜਾਯਨ੍ਤੇਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ। ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕਾਮਦਾਃ ਸਤ੍ਵਾ ਧਨਿਨਃ ਪ੍ਰਿਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੪੫.

ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਜੀਵ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਏਕਾਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤੇऽਮਿਤੌਜਸਃ। ਆਯੁष੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਦਸ਼ਪਞ੍ਚ ਚ ।। ੪੫.

ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਰ੍षੇ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਲਕੁਚਃ षਡ੍ਰਸਾਸ਼੍ਰਯਃ। ਤਸ੍ਯਪੀਤ੍ਵਾ ਫਲਰਸਂ ਤਤ੍ਰ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੪੫.

ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲਕੂਚਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਵਾਦ ਹਨ। ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਤਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਣ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਏਕਂ ਮਣਿਮਯਂ ਤੇषਾਮੇਕਞ੍ਚੈਵ ਹਿਰਣ੍ਯਯਮ੍। ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨ ਮਯਂ ਚੈਕਂ ਭਵਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।। ੪੫.

ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉੱਚੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਰਤਨਾਂ ਦੀ, ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।