ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਃ ਪਰਂ ਮਹਾਨੀਲਂ ਹੇਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਞ੍ਚ ਸਾ ਯਯੌ । ਹੇਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਦ੍ਗਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਚ੍ਚ ਸੁਨਗਂ ਯਯੌ ।। ੪੨.

ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੇ ਨੀਲ ਤੇ ਹੇਮਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਈ; ਹੇਮਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼੍ਵੇਤ ਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਤੋਂ ਸੁਨਗ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਸੁਨਗਾਤ੍ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਞ੍ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਾ ਮਹਾਨਦੀ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਨ੍ਮਹਾਸ਼ੈਲਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪੁष੍ਪਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਸੁਨਗ ਤੋਂ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ; ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਗਈ।

ਪੁष੍ਕਰਾਚ੍ਚ ਮਹਾਸ਼ੈਲਂ ਦ੍ਵਿਰਾਜਂ ਸੁਮਹਾਬਲਮ੍ । ਵਰਾਹਪਰ੍ਵ੍ਵਤਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਯੂਰਞ੍ਚ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍ ।। ੪੨.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਵਿਰਾਜ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਈ; ਉਥੋਂ ਵਰਾਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਫਿਰ ਮਯੂਰ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪੱਥਰੀ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।

ਮਯੂਰਾਚ੍ਚੈਕਸ਼ਿਖਰਂ ਕਨ੍ਦਰੋਦਰਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਜਾਰੁਧਿਂ ਸ਼ੈਲ ਸ਼ਿਖਰਂ ਨਿਪਪਾਤਾਸ਼ੁਗਾਮਿਨੀ ।। ੪੨.

ਮਯੂਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਇਕ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਖੱਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਗਈ; ਤੇਜ਼ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਜਾਰੁਧਿ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗੀ।

ਏਵਂ ਗਿਰਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਾਰਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਨਦੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਕਲਿਲਂ ਮਰ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤਂ ਗਤਾ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਤਟਵਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਮਹਾਭਾਗਨਿषੇਵਿਤਾ। ਮੇਰੁਕੂਟਤਟਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਪਵਨੇਨੇਰਿਤੋਦਕਾ ।। ੪੨.

ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਉੱਡਦਾ ਗਿਆ।

ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਪਰ੍ਵਤਵਰਂ ਪਪਾਤ ਵਿਮਲੋਦਕਾ। ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਰ੍ਣਵਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਸੁਵਰ੍ਣਭੁਵਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਪ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇ ਗਿਰੌ ੪੨.

ਸੁਵਰਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਸੋਹਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।

ਕਨ੍ਦਰੋਦਰਵਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ। ਨੈਕਭੋਗਾ ਪਪਾਤੋਰ੍ਵੀਂ ਚਿਤ੍ਰਪੁष੍ਪੋਢੁਪੋਤ੍ਕਚਾ ।। ੪੨.

ਉਥੋਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗ ਪਿਆ।

ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਉਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਸਾ ਕੁਰੂਨ੍ ਸ਼ਿਵਾ। ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਸੋਤ੍ਤਰਾਰ੍ਣਵਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਏਵਂ ਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ। ਮਹਾਗਿਰਿਤਟਭ੍ਰष੍ਟਾਃ ਸਂਪ੍ਰਯਾਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਚਾ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਏ।

ਤਤ੍ਸੇਯਂ ਕਥਿਤਪ੍ਰਾਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾ। ਮੇਰੁਸ਼ੈਲਮਹਾਕੀਰ੍ਣਾऽਵਿਸ਼ਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਚਤੁਰਾਕ੍ਰੀਡਕਾਨਨਾ। ਚਤੁष੍ਕੇਤੁਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਚਤੁਰ੍ਵਰਸਰਸ੍ਵਤੀ ।। ੪੨.

ਇਸ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ, ਚਾਰ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ, ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚਾਰ ਸਰਸਵਤੀ ਦਰਿਆ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਮਹਾਸ਼ੈਲਵਤੀ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਗਸਂਸ਼੍ਰਯਾ। ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਮਹਾਸ਼ੈਲਾ ਤਥਾष੍ਟਵਰਪਰ੍ਵਤਾ ।। ੪੨.

ਇਸ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਚਾਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ, ਇਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਅੱਠ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜੀ ਟੋਏ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਸ੍ਫੀਤਾ ਚੋਪਰਿ ਗਣ੍ਡਿਕਾ। ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨੈਃ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮਾ ।। ੪੩.

ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ, ਗੰਡਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਸ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ਚਵਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ। ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਾਣਃ ਕੇਤੁਮਾਲਾਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੪੩.

ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਉਥੇ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਾ ਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾਭਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੪੩.

ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯੋ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪਨਸਃ षਡ੍ਰਸਾਸ਼੍ਰਯਃ। ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਾਮਚਾਰੀ ਮਨੋਜਵਃ। ਤਸ੍ਯ ਪੀਤ੍ਵਾ ਫਲਰਸਂ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਮਾਯੁਤਮ੍ ।। ੪੩.

ਉਥੇ ਇਕ ਅਸਮਾਨੀ ਵੱਡਾ ਪਨਸਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਛੇ ਸਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਤੇ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਲੋਕ ਪੂਰਾ ਜੁਗ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪੁਰ੍ਵਾ ਤੁ ਗਣ੍ਡਿਕਾ। ਆਯਾਮਤੋऽਥ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਯਥੈਵਾਪਰਗਣ੍ਡਿਕਾ ।। ੪੩.

ਮਾਲਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਪੂਰਬੀ ਗੰਡਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਪੱਛਮੀ ਗੰਡਿਕਾ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾ। ਭਦ੍ਰਂ ਸਾਲਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਃ ।। ੪੩.

ਉਥੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਭਦਰਾ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਤੇ ਕਾਲ ਆੰਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਪੁਰੁषਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕੁਮੁਦਵਰ੍ਣਾਭਾਃ ਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੪੩.

ਉਥੇ, ਮਰਦ ਚਿੱਟੇ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਕਮੁਦ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾਸ਼੍ਵਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਣਾਃ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੀਤਲਗਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਲਗਨ੍ਧਿਕਾਃ ।। ੪੩.

ਉਹ ਚੰਨਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢਕ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਮਾਯੁਰ੍ਨਿਰਾਮਯਮ੍। ਕਾਲਾਮ੍ਰਸ੍ਯ ਰਸਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਿਥਰਯੌਵਨਾਃ ।। ੪੩.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਕਾਲ ਆੰਬ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਰ੍ਣਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਸਮਾਸਾਨ੍ਨ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ।। ੪੩.

ਚਾਰਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਰੰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਯਥਾ ਚਿਹ੍ਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ। ਤਚ੍ਛृਣੁਧ੍ਵਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਪੂਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੈਰੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੪੩.

ਭਦਰਾਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਓ, ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੁਣੋ।

ਦੇਵਕੂਟਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਿਤਸ੍ਯੇਹ ਯਤ੍ਪਰਮ੍। ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਯਥਾਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੪੩.

ਦੇਵਕੂਟ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਲਾਚਲਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਨਦੀਨਾਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਤਥਾ ਜਨਪਦਾਨਾਞ੍ਚ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੪੩.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਕੁਲਾਚਲ ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖੇ ਤੇ ਸੁਣੇ, ਵੇਖਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਸ਼ੈਵਾਲੋ ਵਰ੍ਣਮਾਲਾਗ੍ਰਃ ਕੋਰਞ੍ਜਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਃ ।। ੪੩.

ਸ਼ੈਵਾਲ, ਵਰਣਮਾਲਾਗ੍ਰ, ਕੋਰੰਜ, ਸ਼ਵੇਤ ਤੇ ਨੀਲ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਮੁੱਖ ਕੁਲ ਪਰਬਤ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰਨ੍ਯੇਪਿ ਪਰ੍ਵਤਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ। ਕੋਟਿਕੋਟਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੪੩.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।