ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤਾਸ਼ਿਖਰਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਸੁਕੁਞ੍ਜੇ ਵਰਪਰ੍ਵਤੇ। ਨਿਪਪਾਤ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਸੁਮਞ੍ਜਸਮ੍ ।। ੪੨.

ਸੀਤਾਂਤ ਚੋਟੀ ਤੋਂ, ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਡਿੱਗੀ, ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸੁਮੰਜਸ ਵੱਲ ਵਧੀ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਲ੍ਯਵਤਂ ਸ਼ੈਲਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤੀ ਵਰਾਪਗਾ। ਵੈਕਙ੍ਕਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵੈਕਙ੍ਕਾਨ੍ਮਣਿਪਰ੍ਵਤਮ੍। ਮਣਿਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਮਹਾਸ਼ੈਲਂ ऋषਭਂ ਨੈਕਕਨ੍ਦਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਉੱਥੋਂ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਮਾਲਯਵਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵੈਕੰਕ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਫਿਰ ਮਣਿ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਤੇ ਮਣਿ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਭ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

ਏਵਂ ਸ਼ੈਲਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਾਰਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਨਦੀ। ਪਤਿਤਾऽਥ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਜਠਰੇ ਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤੇ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਮਹਾਸ਼ੈਲਂ ਦੇਵਕੂਟਂ ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ। ਤਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪृਥਿਵੀਂ ਗਤਾ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇਵਕੂਟ ਤੋਂ ਦਰਿਆ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

ਸੈਵਂ ਸ੍ਥਲੀਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ਼ਤਾਨਿ ਚ। ਵਨਾਨਿ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਦਾਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਜੰਗਲ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਲੰਘ ਗਈ।

ਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਸ੍ਫਾਰੇष੍ਵਵਲੀਕਦਾ। ਨਦੀ ਸਹਸ੍ਰਾਨੁਗਤਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਚ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੨.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉੱਘਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਈ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਂ ਸੁਮਹਾਦ੍ਵੀਪਂ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਵਰਾਪਗਾ। ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਹ੍ਯਰ੍ਣਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੨.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇऽਪਿ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਯਾ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ। ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਪਾਤੈਰ੍ਵਿਧੈਰ੍ਨੈਕਵਿਸ੍ਫਾਲਿਤੋਦਕਾ ।। ੪੨.

ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਸੀ। ਉਥੇ ਕਈ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਰਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਘ ਪਏ।

ਤਦ੍ਘਨ੍ਧਮਾਦਨਵਨਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਦੇਵਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਸਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਨੰਦਨ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਾਗ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।

ਨਾਮ੍ਨਾ ਹ੍ਯਲਕਨਨ੍ਦੇਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸਰੋ ਮਾਨਸਂ ਦੇਵਮਾਨਸਮ੍ ।। ੪੨.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਲਕਾਨੰਦਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ।

ਮਾਨਸਾਚ੍ਛੈਲਰਾਜਾਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਂ ਗਤਾ। ਤ੍ਰਿਕੂਟਾਚ੍ਛੈਲਸ਼ਿਖਰਾਤ੍ ਕਲਿਙ੍ਗਸ਼ਿਖਰਂ ਗਤਾ ।। ੪੨.

ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਈ। ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

ਕਲਿਙ੍ਗਸ਼ਿਖਰਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਰੁਚਕੇ ਨਿਪਪਾਤ ਸਾ। ਰੁਚਕਾਨ੍ਨਿषਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਾਮ੍ਰਾਭਂ ਨਿषਧਾਦਪਿ ।। ੪੨.

ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਰੁਚਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਪਈ। ਰੁਚਕ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਤੋਂ ਤਾਮ੍ਰਾਭ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

ਤਾਮ੍ਰਾਭਸ਼ਿਖਰਾਰ੍ਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਗਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰਂ ਗਿਰਿਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਮੂਲਂ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਸੁਧਾਰਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਤਾਮ੍ਰਾਭ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਉਥੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਜੜ ਤੇ ਫਿਰ ਵਸੁਧਾਰਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਈ।

ਹੇਮਕੂਟਂ ਗਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਤਤੋ ਗਤਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਤਾ ਮਹਾਸ਼ੈਲਂ ਤਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਿਸ਼ਾਚਕਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਥੋਂ ਉਹ ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੇ, ਉਥੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਫਿਰ ਪਿਸ਼ਾਚਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਕਾਚ੍ਛੈਲਵਰਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਕੂਟਙ੍ਗਤਾ ਪੁਨਃ। ਪਞ੍ਚਕੂਟਾਤ੍ਤੁ ਕੈਲਾਸਂ ਦੇਵਾਵਾਸਂ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍ ।। ੪੨.

ਪਿਸ਼ਾਚਕ ਤੋਂ ਪੰਜਕੂਟ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਫਿਰ ਪੰਜਕੂਟ ਤੋਂ ਕੈਲਾਸ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਵਸੇਰਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।

ਤਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿषੁ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨੈਕਕਨ੍ਦਰਸਾਨੁषੁ। ਹਿਮਵਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਨਦੀ ਨਿਪਪਾਤਾਚਲੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੪੨.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗੀ।

ਸੈਵਂ ਸ਼ੈਲਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਾਰਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਨਦੀ। ਸ੍ਥਲੀਸ਼ਤਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁਗਾਣਿਨੀ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਕੇ, ਅਣਗਿਣਤ ਮੈਦਾਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿ ਗਈ।

ਵਨਾਨਾਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਦਧਿਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੰਗਲ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ।

ਰਮ੍ਯਾ ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸ਼ੈਲਕੁਕ੍ਸ਼ਿषੁ ਸਂਵृਤਾ। ਯਾਧृਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੪੨.

ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਇਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪਾਵਨੀ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਘੋਰਾਣਾਮਪਿ ਪਾਪ੍ਮਨਾਮ੍। ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯਾਙ੍ਕਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪਵਿਤ੍ਰਸਲਿਲਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੪੨.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੋ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੁੱਗਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਨੁਸ਼ੈਲਂ ਸਮਨ੍ਤਾਚ੍ਚ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮੁਖੈਃ। ਅਥੋऽਨ੍ਯੇਨਾਭਿਧਾਨੇਨ ਖ੍ਯਾਤਾ ਨਦ੍ਯਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੪੨.

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਮੂੰਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਹੋਰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿਮਵਤੋ ਗਙ੍ਗਾ ਗਤਾ ਸਾ ਤੁ ਮਹਾਨਦੀ। ਏਵਂ ਗਙ੍ਗੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾਦਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤਾ ।। ੪੨.

ਇਸ ਲਈ, ਹਿਮਾਲੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ 'ਗੰਗਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਮਾ ਦੇਸ਼ਾ ਯਤ੍ਰ ਗਙ੍ਗਾ ਮਹਾਨਦੀ। ਰੁਦ੍ਰਸਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਿਲਾਦਿਤ੍ਯੈਰ੍ਜੁष੍ਟਤੋਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਤੀ ।। ੪੨.

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੁਦਰ, ਸਿਧ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਮਹਾਪਾਦਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮੇਰੋਰਪਿ ਹਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮਮ੍। ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਾਕਾਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਵਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪੁਲਂ ਸ਼ੈਲਰਾਜਾਨਂ ਵਿਪੁਲੋਦਰਕਨ੍ਦਰਮ੍ । ਨਿਤਮ੍ਬਕੁਞ੍ਜ ਕਟਕੈਰ੍ਵਿਮਲੈਰ੍ਮ੍ਮਣ੍ਡਿਤੋਦਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਪਿ ਯਾ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯੈषਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸੇਵਿਤੋਦਕਾ। ਵਾਯੁਵੇਗਾ ਗਤਾਭੋਗਾ ਲਤੇਵ ਭ੍ਰਾਮਿਤਾ ਪੁਨਃ ।। ੪੨.

ਇਹ ਨਦੀ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੇਵਦੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੁੜ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

ਮੇਰੁਕੂਟਤਟਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾ ਪ੍ਰਹਤੈਃ ਸ੍ਵਾਦਿਤੋਦਕਾ। ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣਸਲਿਲਾ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਲਾਂਸ਼ੁਕਸਨ੍ਨਿਭਾ ।। ੪੨.

ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕੂਟੇऽਮ੍ਬਰਨਦੀ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਾ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਥਾਵृਤ੍ਯ ਪਤਿਤਾ ਸਾ ਤੁ ਗਾਮਿਨੀ ।। ੪੨.

ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਿਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੋਲ ਗੋਲ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਥੱਲੇ ਆ ਗਈ।

ਦੇਵਭ੍ਰਾਜਂ ਮਹਾਭ੍ਰਾਜਂ ਸਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਮਹਾਵਨਮ੍। ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਦਕਾ ।। ੪੨.

ਉਹ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਵੈਭ੍ਰਾਜ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਧਾਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।