ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੌ ਕਾਮਰੂਪਿਣੌ ਘੋਰੌ ਵਿਕृਤਾਜ੍ਞੌ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ। ਰੂਪਾਨੁਰੂਪੈਰਾਹਾਰੈਃ ਪ੍ਰਭਵੇਤਾਮੁਭਾਵਪਿ ॥ ੮.

ਉਹ ਦੋਹਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੇਵਾ ਸੁਰਾਨृषੀਂਸ਼੍ਚੈਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਿਨ੍ਨਰਾਨਪਿ। ਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਪਸ਼ੂਨ੍ ॥ ੮.

ਦੇਵ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਪਿਸਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਪਸ਼ੂ—

ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਪਿ ਲਿਪ੍ਸਨ੍ਤੌ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੌ ਨਿਸ਼ਾਚਰੌ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤੁ ਵਰੌ ਚੈਵ ਧृਤੌ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਵਧ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੮.

ਖਾਣ ਲਈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ।

ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵੈ ਨਿਸ਼ੀਥੈ ਹ੍ਯੇਕਕਸ਼੍ਚਿਰਮ੍। ਆਹਾਰਂ ਸ ਪਰੀਪ੍ਸਨ੍ ਵੈ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਨੁਚਚਾਰ ਹ ॥ ੮.

ਯਕਸ਼ਾ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਖਾਣ ਲਈ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।

ਆਸਸਾਦ ਪਿਸ਼ਾਚੌ ਦ੍ਵੌ ਜਨ੍ਤੁਚਣ੍ਡੌ ਚ ਤਾਵੁਭੌ। ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ਾਵੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੋਮਾਣੌ ਵृਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੌ ਤੁ ਸੁਦਾਰੂਣੌ ॥ ੮.

ਉਹ ਉਥੇ ਦੋ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ, ਉੱਠੀ ਹੋਈਆਂ ਵਾਂ, ਗੋਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ।

ਅਸृਙ੍ਮਾਂਸਵਸਾਹਾਰੌ ਪੁਰੁषਾਦੌ ਮਹਾਬਲੌ। ਕਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤੌ ਤੌ ਤੁ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥ ੮.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲਹੂ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ-ਖਾਣੇ ਸਨ; ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਦ੍ਵੇ ਕਨ੍ਯੇ ਕਾਮਰੂਪਿਣ੍ਯੌ ਤਦਾਚਾਰੇ ਚ ਤੇ ਸ਼ੁਭੇ। ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਮਟਨ੍ਤੌ ਤੌ ਕਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਾਵੁਭੌ ॥ ੮.

ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਤੇऽਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਰੂਪਂ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਸਹਸਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੮.

ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਜਦ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।

ਰਕ੍ਸ਼ਮਾਣੌ ਤਤੋऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਰਸ੍ਪਰਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਵਃ। ਪਿਤਰਾਵੂਚਤੁਃ ਕਨ੍ਯੇ ਯੁਵਾਮਾਨਯਤ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ॥ ੮.

ਫਿਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੋ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਲਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ!'

ਜੀਵਗ੍ਰਾਹਂ ਵਿਗृਹ੍ਯੈਨਂ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਂ ਪਦੇ ਪਦੇ। ਤਤਃ ਸਮਭਿਸृਤ੍ਯੈਨਂ ਕਨ੍ਯੇ ਜਗृਹਤੁਸ੍ਤਦਾ। ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਾਨੀਤੇ ਪਿਤृਸਂਸਦਿ ॥ ੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਵਲੋੜਦਾ ਸੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਈਆਂ।

ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰੇ ਗृਹੀਤਂ ਤਂ ਪਿਸ਼ਾਚਮਥ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਪृਚ੍ਛਤਾਂ ਕੋऽਸਿ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਮਭਾषਤ ॥ ੮.

ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੌਣ ਹੈ?' ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਭਿਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰ੍षਭੌ। ਅਜਞ੍ਚ ਸ਼ਣ੍ਡਂ ਤਸ੍ਯੈਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤਾਂ ਸੁਤੇ। ਤੌ ਤੁष੍ਟੌ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਦਦਤੁਃ ਸੁਤੇ ॥ ੮.

ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਡਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਦੀ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।

ਪੈਸ਼ਾਚੇਵ ਵਿਵਾਹੇਨ ਸੁਦਤ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਵਾਹਨਃ। ਅਜਃ ਖਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੌ ਤਦਾਸ਼੍ਰਾਵਯਤਾਂ ਧਨਮ੍ ॥ ੮.

ਪਿਸ਼ਾਚ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ, ਬੁੱਧਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸੁਦਤੀ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਅਜਾ ਤੇ ਖੰਡਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਧਨ ਮਿਲਿਆ।

ਇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਨਾ ਨਾਮ ਮਮ ਕਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਲੋਮਿਕਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤ੍ਵਧਨਾਹਾਰਾ ਇਤਿ ਖਣ੍ਡੋਭ੍ਯਭਾषਤ ॥ ੮.

ਇਹ ਮੇਰੀ ਕੁੜੀ ਅਲੋਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਹੈ,' ਖੰਡਾ ਨੇ ਆਖਿਆ।

ਇਯਂ ਜਨ੍ਤੁਧਨਾ ਨਾਮ ਕਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ। ਜਨ੍ਤਵੋऽਸ੍ਯਾ ਧਨਾਹਾਰਾਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਰਾਵਯਤਾਂ ਧਨਮ੍ ॥ ੮.

'ਇਹ ਮੇਰੀ ਕੁੜੀ ਜੰਤੁਧਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨ ਦੱਸਿਆ।

ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਕੇਸ਼ੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਜਨ੍ਤੁਧਨਾ ਤਥਾ। ਅਕਰ੍ਣਾਨ੍ਤਾਪ੍ਯਰੋਮਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਨਾ ਤੁ ਯਾ ॥ ੮.

ਜੰਤੁਧਨਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕੰਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਨਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਸਾ ਧਨਾਨਾਚ੍ਚੈਵ ਕਨ੍ਯਕਾ। ਏਵਂ ਪਿਸ਼ਾਚਕਨ੍ਯੇ ਤੇ ਮਿਥੁਨੇ ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਸੂਯਤਾਮ੍। ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਜਾਵਿਸਰ੍ਗਞ੍ਚ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਬ੍ਰਹਮਧਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਧਨਾ ਨੇ ਵੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਿਸ਼ਾਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਹੇਤਿਃ ਪ੍ਰਹੇਤਿਰੁਗ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੌਰੁषੇਯੋ ਵਧਸ੍ਤਥਾ। ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਤਸ਼੍ਚ ਆਪੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੮.

ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ, ਉਗ੍ਰ, ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ, ਵਧ, ਵਿਸਫੁਰਜੀ, ਵਾਤ, ਆਪੋ ਅਤੇ ਵਿਆਘ੍ਰ — ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਸਰ੍ਪਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਤ੍ਮਜਾ ਦਸ਼। ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਚਰਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਹ ਤੇਨ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਚ ॥ ੮.

ਤੇ ਸਰਪ; ਇਹ ਦਸ ਯਤੁਧਾਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਹੇਤਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਲਙ੍ਕੁਰ੍ਲਙ੍ਕੋਰ੍ਦ੍ਵਾਵੇਵ ਚਾਤ੍ਮਜੌ। ਮਾਲ੍ਯਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਮਾਲੀ ਚ ਪ੍ਰਹੇਤਿਤਨਯਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਪ੍ਰਹੇਤਿਤਨਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੁਲੋਮਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥ ੮.

ਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੰਖੂ ਹੈ, ਲੰਖੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਮਾਲਯਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਲੋਮਾ, ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਵਧਪੁਤ੍ਰੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੂਰੋ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਵਾਤਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਰਾਗਸ੍ਤੁ ਆਪਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਜਮ੍ਬੁਕਃ ॥ ੮.

ਵਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕੁੰਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ; ਵਾਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਾਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੂਕਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦੋ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਵਿਘ੍ਨਕਾਰਕਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਵੈ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ॥ ੮.

ਬਾਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਰਾਨੰਦ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੜੇ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ।

ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਯਾਤੁਧਾਨਾਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਨਾਨ੍ ਨਿਬੋਧਤ। ਯਜ੍ਞਃ ਪਿਤਾ ਧੁਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਾਪੋऽਥ ਯਜ੍ਞਹਾ ॥ ੮.

ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁਕਾ; ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਧਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਯਜਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਨਹਾ ਯਜਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਕੋਟਕਃ ਕਲਿਃ ਸਰ੍ਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਨਾਤ੍ਮਜਾ ਦਸ਼। ਸ੍ਵਸਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਞ੍ਚੇਮਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ ॥ ੮.

ਸਵਾਕੋਟਕ, ਕਲਿਜੁਗ, ਸਰਪ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਧਾਨ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।

ਰਕ੍ਤਕਰ੍ਣਾ ਮਹਾਜਿਹ੍ਵਾऽਕ੍ਸ਼ਯਾ ਚੈਵੋਪਹਾਰਿਣੀ। ਏਤਾਸਾਮਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ॥ ੮.

ਰਕਤਕਰਨ, ਮਹਾਜਿਹਵਾ, ਅਕਸ਼ਯਾ ਤੇ ਉਪਹਾਰਣੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਤਕਤਰੁष੍ਵੇਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤੁ ਕृਤਾਲਯਾਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਪਿ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੮.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਸਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਰੁੱਖਾਂ 'ਚ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਯਕਸ਼ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।

ਚਕਮੇऽਪ੍ਸਰਸਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਪਞ੍ਚਸ੍ਥੂਲਾਂ ਕ੍ਰਤੁਸ੍ਥਲੀਮ੍। ਤਾਂ ਲਿਪ੍ਸੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਮਾਨਸ਼੍ਚ ਨਨ੍ਦਨਂ ਸ ਚਚਾਰ ਹ ॥ ੮.

ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਅਪਸਰਾ ਕਰਤੁਸਥਲੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਉਹ ਨੰਦਨ ਬਾਗ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਸੁਰਭਿਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਚੈਤ੍ਰਰਥਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਨਨ੍ਦਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸਹਾਸਤੀਮ੍ ॥ ੮.

ਉਸ ਨੰਦਨ 'ਚ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਭਰਾਜ, ਸੁਰਭਿ ਤੇ ਚੈਤਰਰਥ ਨੂੰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।

ਨੋਪਾਯਂ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯਾ ਲਾਭਾਯ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍। ਦੂषਿਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਦੂषਿਤਃ ॥ ੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਤੇ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਹੋ ਗਿਆ।