ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨੋਜਵਂ ਕਾਮਗਮਂ ਹੇਮਜਾਲਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਵਾਹਨਂ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਸ੍ਯ ਕੁਬੇਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰੈਕਪਿਙ੍ਗਲੋ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਸਖਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਸ ਯਕ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਇਕਪਿੰਗਲ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ। ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਮਹਾਤ੍ਮਾऽਸੌ ਕੁਬੇਰੋ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਬੇਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਮਹਾਪਦ੍ਮੌ ਤਥਾ ਮਕਰਕਚ੍ਛਪੌ। ਕੁਮੁਦਃ ਸ਼ਙ੍ਖ ਨੀਲੌ ਚ ਨਨ੍ਦਨੋ ਨਿਧਿਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਪਦਮ, ਮਹਾਪਦਮ, ਮਕਰ, ਕੱਛਪ, ਕुमੁਦ, ਸ਼ੰਖ, ਨੀਲ ਤੇ ਨੰਦਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਧੀਆਂ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਵੇਤੇऽਕ੍ਸ਼ਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਹਾਨਿਧਾਨਾਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਭਾਯਾਂ ਰਤ੍ਨਸਞ੍ਚਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਇਹ ਅੱਠ ਅਟੱਲ ਤੇ ਦਿਵਯ ਨਿਧੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ, ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਯਮਾਦੀਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ। ਤੇषਾਂ ਕੈਲਾਸ ਆਵਾਸੋ ਯਤ੍ਰ ਯਕ੍ਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਯਮ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਕੈਲਾਸ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਸ੍ਥਾਨਂ ਯਕ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਯਸ੍ਯ ਵਿਹਿਤਾਃ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ ।। ੪੧.

ਜੋ ਲੋਕ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣ ਕੰਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਨਾਮ ਸੁਰਮ੍ਯਾ ਵਿਪੁਲੋਦਕਾ। ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਸੋਪਾਨਾ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਟੋਤ੍ਕਟਾ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯੈਃ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ। ਨੀਲਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧੋਪੈਤੈਰ੍ਮਹੋਤ੍ਪਲੈਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਜਾਮਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਨਰਮ ਸਪਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੀਲੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਉਤਪਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ।

ਤਥਾ ਕੁਮੁਦਖਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮੈਰਲਙ੍ਕृਤਾ । ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਾਰੀਭਿਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮੁਦ ਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਉਪਸ੍ਪृष੍ਟਜਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਵਾਪੀ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਤਥਾ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਾਪੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਅਲਕਨਨ੍ਦਾ ਚ ਨਨ੍ਦਾ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ । ਏਤੈਰੇਵ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਦ੍ਯੋ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਕਾਨੰਦਾ ਤੇ ਨੰਦਾ — ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ — ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਕੂਟੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾਯਾਮਾਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨ ਵਿਸ੍ਤਰਾਃ ।। ੪੧.

ਉਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਾਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਤਾਃ। ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਰਨੇਕਾਭਿਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਦਸ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸੁਬਾਹੁਹਰਿਕੇਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਜਰਾਦਯਃ। ਦਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਾਨੋ ਦੀਪ੍ਤਵਹ੍ਨਿਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਸੁਬਾਹੁ, ਹਰਿਕੇਸ਼, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਜਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਦਸ ਗੰਧਰਵ ਰਾਜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਕੂਟੇ ਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਭੇ। ਨਾਨਾਧਾਤੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤੇ ।। ੪੧.

ਉਸੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਚੰਨ ਤੇ ਚੰਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਸ਼ੀਤਿਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਏਕੈਕਯਕ੍ਸ਼ਭਵਨਂ ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਹਰ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਮਹਲ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।

ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਾਢ੍ਯਾਨਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਮੁਦਾऽਥ ਪਰਮਦ੍ਧਰ੍ਯਾ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੪੧.

ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਉਥੇ ਤੀਹ ਵੱਡੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮਹਾਮਾਲਿਸੁਨੇਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਮਣਿਵਰਾਦਯਃ। ਉਦੀਰ੍ਣਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਦਾ ਬਭੁਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਮਹਾਮਾਲੀ, ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ, ਮਣਿਵਰ ਆਦਿਕ ਤੀਹ ਯਕਸ਼ ਰਾਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕਥਿਤਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਸਮਤੇਜਸਃ। ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪੧.

ਇਹ ਯਕਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੇਵਤਾ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਹਿਮਵਤ੍ਯਚਲੋਤ੍ਤਮੇ। ਨਿਕੁਞ੍ਜਨਿਰ੍ਝਰਗੁਹਾਨੈਕਸਾਨੁਦਰੀਤਟੇ ।। ੪੧.

ਉਸੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ, ਛੱਜਣ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ।

ਅਰ੍ਣਵਾਦਰ੍ਣਵਂ ਯਾਵਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਾਯਤੇऽਚਲੇ। ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਪੁਰਸ਼ਤਂ ਨਿਵਿष੍ਟਂ ਵੈ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ।। ੪੧.

ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ, ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਸੌ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਨੈਕਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਕਲਾਪਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿषੁ। ਨਰਨਾਰੀਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਕੁਲਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਈ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਰੁਮਸੁਗ੍ਰੀਵਸੈਨ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਭਗਦਤ੍ਤਪੁਰਃਸਰਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਸ਼ਤਂ ਤੇषਾਂ ਦੀਪ੍ਤਾਨਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਥੇ, ਡਰੁਮ, ਸੁਗਰੀਵ, ਭਗਦੱਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸੌ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ।

ਵਿਵਾਹੋ ਯਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯੋਮਯਾ ਸਹ। ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਵਤੀ ਚੈਵ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਹੀ ਰੁਦਰ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਉਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਉਸ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕਿਰਾਤਰੂਪਿਣਾ ਚੈਵ ਯਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਕ੍ਰੀਡਿਤਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਾਵਲੋਕਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਰੁਦਰ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੇਡ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।

ਯਤ੍ਰ ਤਾਃ ਸਮ੍ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਨਾਭੂਤਗਣੈਰ੍ਯੁਤਾਃ। ਚਿਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਕ੍ਰੀਡਭੂਮਯਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ, ਰੁਦਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਹृष੍ਟਾ ਗਿਰਿਦਰੀਵਾਸਾਃ ਕृਸ਼ੋਦਰ੍ਯ੍ਯੋ ਮਨੋਰਮਾਃ। ਕੁਨ੍ਦਰ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਕਿਨ੍ਨਰ੍ਯ੍ਯੋ ਰਮਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਸੁਲੋਚਨਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਨਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਮਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਗਣਾਃ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਮੁਦਾ ਯੁਤਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼, ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਅਕਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੰਧਰਵਣਾਂ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।