ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਭੂਤਪਤੇਰ੍ਭੂਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਤੇ। ਝਰ੍ਝਰੈਃ ਸ਼ਙ੍ਖਪਟਹੈਰ੍ਭੇਰੀਡਿਣ੍ਡਿਮਗੋਮੁਖੈਃ ।। ੪੦.

ਉਥੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਭੂਤ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਝੰਝਰ, ਸ਼ੰਖ, ਡਫਲੀ, ਭੇਰੀ, ਢੋਲ ਤੇ ਗੋਮੁੱਖ ਨਾਲ।

ਰਣਿਤਾਲਸਿਤੋਦ੍ਗੀਤੈ ਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਲਿਤਵਰ੍ਜਿਤੈਃ। ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜ੍ਜਿਤਸ਼ਤੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਯੁਕ੍ਤਾ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪੁਰਾਰਿਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਾਪਰਾਃ ਸਦਾ ।। ੪੦.

ਉਥੇ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਗਾਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉਥੇ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਦ੍ਧਦੇਵਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪੂਜਿਤਃ। ਸ੍ਥਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਲੋਕਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਃ ।। ੪੦.

ਉਸ ਥਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧ, ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ 'ਭੂਵਨ ਦੀ ਬਣਤਰ' ਨਾਂ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਿਕ੍ਤਚਾਰੁਸ਼ਿਖਰਂ ਪਤ੍ਰਿਤਂ ਸ਼ਙ੍ਖਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਕੈਲਾਸਂ ਦੇਵਭਕ੍ਤਾਨਾਮਾਲਯਂ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਸੇਬਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕੂਟਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯਮੇ ਕੁਨ੍ਦਸਨ੍ਨਿਭੇ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਾਯਾਮੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਚ੍ਚ ਤਥਾਯਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਸੋਂ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਹ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿ ਅਨੇਕਾਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍। ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਨੈਕਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਧਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੁਬੇਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਨਗਰਨ੍ਤਦਨਾਧृष੍ਯਮृਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮੁਦਾਯੁਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਸਭਾ ਰਮ੍ਯਾ ਨਾਨਾਕਨਕਮਣ੍ਡਿਤਾ। ਵਿਪੁਲਾ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਵਿਪੁਲਸ੍ਤਮ੍ਭਤੋਰਣਾ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਵਿਪੁਲਾ' ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚੇ ਸਤੰਭ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ।

ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪੁष੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਮਹਾਵਿਮਾਨਂ ਰੁਚਿਰਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਗੁਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਥੇ 'ਪੁਸ਼ਪਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਅਜੋਬਾ ਵੱਡਾ ਵਿਮਾਨ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਮਨੋਜਵਂ ਕਾਮਗਮਂ ਹੇਮਜਾਲਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਵਾਹਨਂ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਸ੍ਯ ਕੁਬੇਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰੈਕਪਿਙ੍ਗਲੋ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਸਖਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਸ ਯਕ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਇਕਪਿੰਗਲ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ। ਵਸਤਿ ਸ੍ਮ ਮਹਾਤ੍ਮਾऽਸੌ ਕੁਬੇਰੋ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਬੇਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਮਹਾਪਦ੍ਮੌ ਤਥਾ ਮਕਰਕਚ੍ਛਪੌ। ਕੁਮੁਦਃ ਸ਼ਙ੍ਖ ਨੀਲੌ ਚ ਨਨ੍ਦਨੋ ਨਿਧਿਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਪਦਮ, ਮਹਾਪਦਮ, ਮਕਰ, ਕੱਛਪ, ਕुमੁਦ, ਸ਼ੰਖ, ਨੀਲ ਤੇ ਨੰਦਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਧੀਆਂ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਵੇਤੇऽਕ੍ਸ਼ਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਹਾਨਿਧਾਨਾਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਭਾਯਾਂ ਰਤ੍ਨਸਞ੍ਚਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਇਹ ਅੱਠ ਅਟੱਲ ਤੇ ਦਿਵਯ ਨਿਧੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ, ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਯਮਾਦੀਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ। ਤੇषਾਂ ਕੈਲਾਸ ਆਵਾਸੋ ਯਤ੍ਰ ਯਕ੍ਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਯਮ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਕੈਲਾਸ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਸ੍ਥਾਨਂ ਯਕ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਯਸ੍ਯ ਵਿਹਿਤਾਃ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ ।। ੪੧.

ਜੋ ਲੋਕ ਯਕਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣ ਕੰਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਨਾਮ ਸੁਰਮ੍ਯਾ ਵਿਪੁਲੋਦਕਾ। ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਸੋਪਾਨਾ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਟੋਤ੍ਕਟਾ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯੈਃ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ। ਨੀਲਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧੋਪੈਤੈਰ੍ਮਹੋਤ੍ਪਲੈਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਜਾਮਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਨਰਮ ਸਪਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੀਲੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਉਤਪਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ।

ਤਥਾ ਕੁਮੁਦਖਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮੈਰਲਙ੍ਕृਤਾ । ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਾਰੀਭਿਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮੁਦ ਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਉਪਸ੍ਪृष੍ਟਜਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਵਾਪੀ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਤਥਾ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਾਪੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਅਲਕਨਨ੍ਦਾ ਚ ਨਨ੍ਦਾ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ । ਏਤੈਰੇਵ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਦ੍ਯੋ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਕਾਨੰਦਾ ਤੇ ਨੰਦਾ — ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ — ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਕੂਟੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾਯਾਮਾਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨ ਵਿਸ੍ਤਰਾਃ ।। ੪੧.

ਉਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਾਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਤਾਃ। ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਰਨੇਕਾਭਿਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਦਸ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸੁਬਾਹੁਹਰਿਕੇਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਜਰਾਦਯਃ। ਦਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਾਨੋ ਦੀਪ੍ਤਵਹ੍ਨਿਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਸੁਬਾਹੁ, ਹਰਿਕੇਸ਼, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਜਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਦਸ ਗੰਧਰਵ ਰਾਜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਕੂਟੇ ਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਭੇ। ਨਾਨਾਧਾਤੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਸਿਦ੍ਧ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤੇ ।। ੪੧.

ਉਸੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਚੰਨ ਤੇ ਚੰਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਸ਼ੀਤਿਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਏਕੈਕਯਕ੍ਸ਼ਭਵਨਂ ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਹਰ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਮਹਲ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।

ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਾਢ੍ਯਾਨਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਮੁਦਾऽਥ ਪਰਮਦ੍ਧਰ੍ਯਾ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੪੧.

ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਉਥੇ ਤੀਹ ਵੱਡੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮਹਾਮਾਲਿਸੁਨੇਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਮਣਿਵਰਾਦਯਃ। ਉਦੀਰ੍ਣਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਦਾ ਬਭੁਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ ਮਹਾਮਾਲੀ, ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ, ਮਣਿਵਰ ਆਦਿਕ ਤੀਹ ਯਕਸ਼ ਰਾਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹਨ।