ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਮੇਧੇ ਧਾਤੁਚਿਤ੍ਰਾਢ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭੇ। ਨੈਕੋਦਰਦਰੀਵਪ੍ਰਨਿਕੁਞ੍ਜੈਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੩੯.

ਸੁਮੇਧ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—

ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸੂਨਾਞ੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚਾਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਯਤਨਵਿਨ੍ਯਾਸਾ ਰਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਸ਼੍ਵਿਨੋਰਪਿ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਤੇ ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਆਸਥਾਨ ਹਨ।

ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੀ ਸ੍ਫੀਤਾ ਹੇਮਕਕ੍ਸ਼ੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਾਮਰਪੁਰ੍ਯ੍ਯਾਭਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾ ।। ੩੯.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਮਕਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੱਸੀ ਅਮਰ ਨਗਰਿਆਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾ ਹ੍ਯਪਤ੍ਤਨਾ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧ ਸ਼ਾਲਿਨਃ। ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਰਾਜਰਾਜਃ ਕਪਿਞ੍ਜਲਃ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਸਿਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪੱਤਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇਵਤਾ ਕਪਿੰਜਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।

ਅਨਲੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਾਸਾਃ ਪਞ੍ਚਕੂਟੇऽਪਿ ਦਾਨਵਾਃ। ਊਰ੍ਜਿਤਾ ਦੇਵਰਿਪਵੋ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਅਨਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਚਕੂਟ ਉੱਤੇ ਦਾਨਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਪੁਰਸ਼ਤਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਾਮ੍ਰਾਭੇ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਸ੍ਯ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੯.

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਪੁੱਤਰ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਾਖੇ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਨੈਕਵਪ੍ਰਦਰੀਸ਼ੁਭੇ। ਗੁਹਾਨਿਰਤਵਾਸਸ੍ਯ ਗੁਹਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੯.

ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਹਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਮਹਾਭਵਨਮਣ੍ਡਿਤੇ। ਪੁਰਂ ਗਰੁਢਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਨਾਭਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੯.

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਰੁੜ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਭ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਹੈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਕੇ ਗਿਰਿਵਰੇ ਹਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਚਰਿਤਂ ਕੁਬੇਰਭਵਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੦.

ਪਿਸ਼ਾਚ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸੋਹਣੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਵਾਸ ਹੈ।

ਹਰਿਕੂਟੇ ਹਰਿਰ੍ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਃ। ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲੋऽਸੌ ਮਹਾਨਾਭਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। ੩੯.

ਹਰੀਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮੁਦੇ ਕਿਨ੍ਨਰਾਵਾਸਾ ਅਞ੍ਜਨੇ ਚ ਮਹੋਰਗਾਃ। ਕृष੍ਣੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਨਗਰਾ ਮਹਾਭਵਨਸ਼ਾਲਿਨਃ ।। ੩੯.

ਕੁਮੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅੰਜਨ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਾਣ੍ਡੁਰੇ ਚਾਰੁਸ਼ਿਖਰੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣੇ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੩੯.

ਪਾਂਡੁਰ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰੇ ਸ਼ੈਲੇ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮੁਗ੍ਰਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਮ੍। ਪੁਰਾਣਿ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਹੇਮਮਾਲਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਸਹਸਰਸ਼ਿਖਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਮੁਕੁਟੇ ਪਨ੍ਨਗਾਵਾਸਾ ਅਨੇਕਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਪੁष੍ਪਕੇ ਵੈ ਮੁਨਿਗਣਾ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਮੁਦਾ ਯੁਤਾਃ ।। ੩੯.

ਮੁਕੁਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਪਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਨਾਗਾਧਿਪਸ੍ਯ ਚ। ਸੁਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰੇ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੯.

ਸੁਪਰਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੈਵਸਵਤ, ਸੋਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਥਾਨ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨ੍ਨਾਗੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਹਿ ਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਮਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਦੇਵਕੂਟੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸਿਖਰੇ ਤਸ੍ਯ ਕੂਟੇ ਗਿਰਿਵਰਸ੍ਯ ਹ ।। ੪੦.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਰਿਆਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਟੀ ਹੈ।

ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਮਹਾਭਵਨਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਜਨ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੪੦.

ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਰਨ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਨੈਕੈਰ੍ਮਹਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣੈਰ੍ਗਾਰੁਡੈਃ ਸ਼ੀਗ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮੈਃ। ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਵੀਰ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੈਰ੍ਦਮਨੈਰੁਰਗਾਰਿਭਿਃ ।। ੪੦.

ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਗਰੁੜ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਮਹਾਵਾਯੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿ ਦ੍ਵੀਪਵਾਸਿਨਃ ।। ੪੦.

ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀਦਵੀਪ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਚਾਰੁਮੂਰ੍ਧ੍ਨਸ੍ਤੁ ਕੂਟੇषੁ ਚ ਮਹਰ੍ਦ੍ਧਿषੁ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇषੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਪਿ ਤੁ ਸ਼ੋਭਿਨਃ ।। ੪੦.

ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੱਤ ਅਜੀਬ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਾਭਾਃ ਸਮੁਦਿਤਾ ਰੁਕ੍ਮਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾਃ। ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ।। ੪੦.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮਾਯਤਾਃ। ਸਪ੍ਤ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਾ ਨਰ ਨਾਰੀਸਮਾਕੁਲਾਃ ।। ੪੦.

ਉਥੇ ਸੱਤ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਚਾਲੀ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ।

ਆਗ੍ਨੇਯਾ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ। ਕੁਬੇਰਾਨੁਚਰਾ ਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੇ ਭਵਨੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੦.

ਉਹ ਗੰਧਰਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਗਨੇਯਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਮਹਲ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਕੂਟੇषੁ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਮਹਾਗਿਰੇਃ। ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਬਦ੍ਧਂ ਚ ਉਦ੍ਯਾਨਵਨਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।। ੪੦.

ਉਸ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਤਰੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੁਰਮਾਸ਼ੀਵਿषੈਃ ਪੁਰ੍ਣਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਮ੍। ਵਾਦਿਤ੍ਰਸ਼ਤਨਿਰ੍ਘੋषੈਰਾਨਨ੍ਦਿਤਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੦.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਦੁष੍ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਮਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਨਗਰਂ ਸੈਂਹਿਕੇਯਾਨਾਮੁਦੀਰ੍ਣਂ ਦੇਵਵਿਦ੍ਵਿषਾਮ੍। ਸਿਦ੍ਧਦੇਵਰ੍षਿਚਰਿਤਂ ਦੇਵਕੂਟੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੪੦.

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੈੰਹਿਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚੋਟੇ ਕੰਮ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤੇ ਸ਼ੁਭੇ। ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਰ੍ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਭਿਰਾਵृਤਮ੍ ।। ੪੦.

ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।