ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਲੂਕੋ ਰੋਮਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਨੇਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਵਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਉਲੂਕ, ਰੋਮਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨੇਤਰ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਧਰ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।

ਵੈਕਙ੍ਕੇ ਸ਼ੈਲਸ਼ਿਖਰੇ ਹ੍ਯਨ੍ਤਃਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਝਰੇ। ਮਹੋਚ੍ਚਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਰੁਚਿਰੇ ਰਤ੍ਨਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ ।। ੩੯.

ਵੈਕੰਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ—

ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਗਾਰੁਡਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਉਰਗਾਰਿਰ੍ਦੁਰਾਸਦਃ। ਮਹਾਵਾਯੁਜਵਸ਼੍ਚਣ੍ਡਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗਰੁੜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਤੇ ਤਿੱਖਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮਹਾਪ੍ਰਮਾਣੈ ਰ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ। ਸਸ਼ੈਲੋ ਹ੍ਯਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਪਨ੍ਨਗਾਰਿਭਿਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪੂਰਾ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਕਰਞ੍ਜੇऽਭਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੂਤਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਵृषਭਾਙ੍ਕੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਯੋਗਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੯.

ਕਰੰਜ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਨਾਨਾਵੇषਧਰੈਰ੍ਭੂਤੈਃ ਪ੍ਰਮਥੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਸਦੈਃ। ਕਰਞ੍ਜੇ ਸਾਨਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੯.

ਕਰੰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਵਸੁਧਾਰੇ ਵਸੁਮਤਾਂ ਵਸੂਨਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਅष੍ਟਾਵਾਯਤਨਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਪੂਜਿਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਵਸੁਧਾਰਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਠ ਵੱਡੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।

ਰਤ੍ਨਧਾਤੌ ਗਿਰਿਵਰੇ ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਸਯੁਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੯.

ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਹੇਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਹੇਮਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗਜਸ਼ੈਲੇ ਭਗਵਤੋ ਨਾਨਾਭੂਤਗਣਾਵृਤਾਃ । ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਾਃ ।। ੩੯.

ਗਜਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਮੇਧੇ ਧਾਤੁਚਿਤ੍ਰਾਢ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭੇ। ਨੈਕੋਦਰਦਰੀਵਪ੍ਰਨਿਕੁਞ੍ਜੈਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੩੯.

ਸੁਮੇਧ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—

ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸੂਨਾਞ੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚਾਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਯਤਨਵਿਨ੍ਯਾਸਾ ਰਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਸ਼੍ਵਿਨੋਰਪਿ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਤੇ ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਆਸਥਾਨ ਹਨ।

ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੀ ਸ੍ਫੀਤਾ ਹੇਮਕਕ੍ਸ਼ੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਾਮਰਪੁਰ੍ਯ੍ਯਾਭਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾ ।। ੩੯.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਮਕਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੱਸੀ ਅਮਰ ਨਗਰਿਆਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾ ਹ੍ਯਪਤ੍ਤਨਾ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧ ਸ਼ਾਲਿਨਃ। ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਰਾਜਰਾਜਃ ਕਪਿਞ੍ਜਲਃ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਸਿਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪੱਤਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇਵਤਾ ਕਪਿੰਜਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।

ਅਨਲੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਾਸਾਃ ਪਞ੍ਚਕੂਟੇऽਪਿ ਦਾਨਵਾਃ। ਊਰ੍ਜਿਤਾ ਦੇਵਰਿਪਵੋ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਅਨਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਚਕੂਟ ਉੱਤੇ ਦਾਨਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਪੁਰਸ਼ਤਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਾਮ੍ਰਾਭੇ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਸ੍ਯ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੯.

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਪੁੱਤਰ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਾਖੇ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਨੈਕਵਪ੍ਰਦਰੀਸ਼ੁਭੇ। ਗੁਹਾਨਿਰਤਵਾਸਸ੍ਯ ਗੁਹਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੯.

ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਹਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਮਹਾਭਵਨਮਣ੍ਡਿਤੇ। ਪੁਰਂ ਗਰੁਢਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਨਾਭਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੯.

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਰੁੜ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਭ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਹੈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਕੇ ਗਿਰਿਵਰੇ ਹਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਚਰਿਤਂ ਕੁਬੇਰਭਵਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੦.

ਪਿਸ਼ਾਚ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸੋਹਣੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਵਾਸ ਹੈ।

ਹਰਿਕੂਟੇ ਹਰਿਰ੍ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਃ। ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲੋऽਸੌ ਮਹਾਨਾਭਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। ੩੯.

ਹਰੀਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮੁਦੇ ਕਿਨ੍ਨਰਾਵਾਸਾ ਅਞ੍ਜਨੇ ਚ ਮਹੋਰਗਾਃ। ਕृष੍ਣੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਨਗਰਾ ਮਹਾਭਵਨਸ਼ਾਲਿਨਃ ।। ੩੯.

ਕੁਮੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅੰਜਨ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਾਣ੍ਡੁਰੇ ਚਾਰੁਸ਼ਿਖਰੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣੇ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੩੯.

ਪਾਂਡੁਰ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰੇ ਸ਼ੈਲੇ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮੁਗ੍ਰਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਮ੍। ਪੁਰਾਣਿ ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਹੇਮਮਾਲਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਸਹਸਰਸ਼ਿਖਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

ਮੁਕੁਟੇ ਪਨ੍ਨਗਾਵਾਸਾ ਅਨੇਕਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਪੁष੍ਪਕੇ ਵੈ ਮੁਨਿਗਣਾ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਮੁਦਾ ਯੁਤਾਃ ।। ੩੯.

ਮੁਕੁਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਪਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਨਾਗਾਧਿਪਸ੍ਯ ਚ। ਸੁਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰੇ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੯.

ਸੁਪਰਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੈਵਸਵਤ, ਸੋਮ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਥਾਨ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨ੍ਨਾਗੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਹਿ ਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਮਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਦੇਵਕੂਟੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸਿਖਰੇ ਤਸ੍ਯ ਕੂਟੇ ਗਿਰਿਵਰਸ੍ਯ ਹ ।। ੪੦.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਰਿਆਦਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਟੀ ਹੈ।

ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਮਹਾਭਵਨਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਜਨ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੪੦.

ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਰਨ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।