ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਹੋਚਿਤਮ੍। ਕੁਮੁਞ੍ਚਂ ਸ਼ੈਲਰਾਜਾਨਂ ਨੈਕਨਿਰ੍ਝਰਕਨ੍ਦਰਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਕੁਮੁੰਚ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਝਰਨੇ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਕੂਟੇषੁ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾਃ। ਅष੍ਟੌ ਪੁਰ੍ਯੋ ਹ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਧਾਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਅਪਕ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਜ੍ਰਕੇ ਪਰ੍ਵਤੇ ਚਾਪਿ ਅਨੇਕਸ਼ਿਖਰੋਦਰੈਃ। ਉਦੀਰ੍ਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਾਸਾ ਨਰਨਾਰੀਸਮਾਕੁਲਾਃ ।। ੩੯.

ਵਜ੍ਰਕਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਸੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ।

ਨੀਲਕਾ ਨਾਮ ਤੇ ਘੋਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ। ਤਤ੍ਰ ਤੇऽਭਿਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਨੀਲਕਾ ਨਾਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਉਥੇ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ।

ਮਹਾਨੀਲੇऽਪਿ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਪੁਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ। ਹਯਾਨਨਾਨਾਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਮਹਾਨੀਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਵੱਸੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਦੇਵਸੇਨੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਬਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯਸ੍ਤਥਾ। ਤਤ੍ਰ ਕਿਨ੍ਨਰਰਾਜਾਨੋ ਦਸ਼ਪਞ੍ਚ ਚ ਗਰ੍ਵਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਦੇਵਸੇਨਾ ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਕਿੰਨਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ।

ਸੁਵਰ੍ਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਨਾਨਾਪਰ੍ਣਸਮਾਕੁਲੈਃ। ਬਿਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ੈਰ੍ਨਗਰੈਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੋऽਭ੍ਯਲਂਕृਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਗੁਫਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਤਿਦਾਰੁਣਾ ਦृष੍ਟਿਵਿषਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਕੋਪਾ ਦੁਰਾਸਦਾਃ। ਮਹੋਰਗਸ਼ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਵਰ੍ਣਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸੁਨਾਗੇऽਪਿ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਦੈਤ੍ਯਾਵਾਸਾ- ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦ ਕਲਿਲਾਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾਃ ।। ੩੯.

ਸੁਨਾਗ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਕੋਠੀਆਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ।

ਵੇਣੁਮਨ੍ਤੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਤ੍ਰਯਮ੍। ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਵੇਣੁਮੰਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ।

ਉਲੂਕੋ ਰੋਮਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਨੇਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਵਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਉਲੂਕ, ਰੋਮਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨੇਤਰ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਧਰ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।

ਵੈਕਙ੍ਕੇ ਸ਼ੈਲਸ਼ਿਖਰੇ ਹ੍ਯਨ੍ਤਃਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਝਰੇ। ਮਹੋਚ੍ਚਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਰੁਚਿਰੇ ਰਤ੍ਨਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ ।। ੩੯.

ਵੈਕੰਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ—

ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਗਾਰੁਡਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਉਰਗਾਰਿਰ੍ਦੁਰਾਸਦਃ। ਮਹਾਵਾਯੁਜਵਸ਼੍ਚਣ੍ਡਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗਰੁੜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਤੇ ਤਿੱਖਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮਹਾਪ੍ਰਮਾਣੈ ਰ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ। ਸਸ਼ੈਲੋ ਹ੍ਯਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਪਨ੍ਨਗਾਰਿਭਿਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪੂਰਾ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਕਰਞ੍ਜੇऽਭਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੂਤਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਵृषਭਾਙ੍ਕੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਯੋਗਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੯.

ਕਰੰਜ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਨਾਨਾਵੇषਧਰੈਰ੍ਭੂਤੈਃ ਪ੍ਰਮਥੈਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਸਦੈਃ। ਕਰਞ੍ਜੇ ਸਾਨਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੯.

ਕਰੰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਵਸੁਧਾਰੇ ਵਸੁਮਤਾਂ ਵਸੂਨਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਅष੍ਟਾਵਾਯਤਨਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਪੂਜਿਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਵਸੁਧਾਰਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਠ ਵੱਡੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।

ਰਤ੍ਨਧਾਤੌ ਗਿਰਿਵਰੇ ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਸਯੁਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੯.

ਉਸ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਹੇਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੦.

ਹੇਮਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗਜਸ਼ੈਲੇ ਭਗਵਤੋ ਨਾਨਾਭੂਤਗਣਾਵृਤਾਃ । ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕृਤਾਃ ।। ੩੯.

ਗਜਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਮੇਧੇ ਧਾਤੁਚਿਤ੍ਰਾਢ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭੇ। ਨੈਕੋਦਰਦਰੀਵਪ੍ਰਨਿਕੁਞ੍ਜੈਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ।। ੩੯.

ਸੁਮੇਧ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—

ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸੂਨਾਞ੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚਾਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਯਤਨਵਿਨ੍ਯਾਸਾ ਰਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵਾਸ਼੍ਵਿਨੋਰਪਿ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਤੇ ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਆਸਥਾਨ ਹਨ।

ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੀ ਸ੍ਫੀਤਾ ਹੇਮਕਕ੍ਸ਼ੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ। ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਾਮਰਪੁਰ੍ਯ੍ਯਾਭਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾ ।। ੩੯.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਮਕਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੱਸੀ ਅਮਰ ਨਗਰਿਆਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾ ਹ੍ਯਪਤ੍ਤਨਾ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧ ਸ਼ਾਲਿਨਃ। ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਰਾਜਰਾਜਃ ਕਪਿਞ੍ਜਲਃ ।। ੩੯.

ਉੱਥੇ ਸਿਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪੱਤਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇਵਤਾ ਕਪਿੰਜਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।

ਅਨਲੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਾਸਾਃ ਪਞ੍ਚਕੂਟੇऽਪਿ ਦਾਨਵਾਃ। ਊਰ੍ਜਿਤਾ ਦੇਵਰਿਪਵੋ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਅਨਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਚਕੂਟ ਉੱਤੇ ਦਾਨਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਪੁਰਸ਼ਤਂ ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਤਾਮ੍ਰਾਭੇ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਸ੍ਯ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੯.

ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਅਮਿਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਪੁੱਤਰ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਾਖੇ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਨੈਕਵਪ੍ਰਦਰੀਸ਼ੁਭੇ। ਗੁਹਾਨਿਰਤਵਾਸਸ੍ਯ ਗੁਹਸ੍ਯਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੯.

ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਹਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਮਹਾਭਵਨਮਣ੍ਡਿਤੇ। ਪੁਰਂ ਗਰੁਢਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਨਾਭਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੯.

ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਰੁੜ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਭ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਹੈ।