ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਂ ਸ੍ਥਲੀਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਸਾਧਵਃ। ਪਰੂषਕਰਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਮਾਨਾਢ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਰਣਾਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰੂਸ਼ਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕਪਿਞ੍ਜਲਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਨਾਗਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਾਮਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸ਼ਤਯੋਜਨਾ ।। ੩੮.

ਕਪਿੰਜਲ ਅਤੇ ਨਾਗ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਲੀ ਮਨੋਹਰਾ ਸਾ ਹਿ ਨਾਨਾਵਨਵਿਭੂषਿਤਾ । ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਾ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਸੇਵਿਤਾ ।। ੩੮.

ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਵਨਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਤਥਾ ਨਾਗਵਨਾਨਿ ਚ। ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਖਣ੍ਡਾਨਿ ਨੀਲਾਸ਼ੋਕਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਨਾਗ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।

ਦਾਡਿਮਾਨਾਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦੂਨਾਮਕ੍ਸ਼ੋਟਕਵਨਾਨਿ ਚ। ਅਤਸੀਤਿਲਕਾਨਾਞ੍ਚ ਕਦਲੀਨਾਂ ਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਦਾਦੂਆਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਅਖਰੋਟਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਅਤਸੀ ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹਨ।

ਬਦਰੀਣਾਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦੂਨਾਂ ਵਨਖਣ੍ਡਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪੂਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਨਦੀਭਿਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਹਰ ਥਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਪੁष੍ਪਕਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਮਹਾਮੇਘਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। षष੍ਟਿਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸਾ ਭੂਮਿਃ ਸ਼ਤਮਾਯਤਾ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਅਤੇ ਮਹਾਮੇਘ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸੱਠ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀ ਹੈ।

ਸਮਾ ਪਾਣਿਤਲਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਕਠਿਨਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਘਨਾ। ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਗੁਲ੍ਮੈਸ੍ਤृਣੈਸ਼੍ਵਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ।। ੩੮.

ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਿੱਧੀ, ਹਥੇਲੀ ਵਾਂਗ, ਸਖ਼ਤ, ਫਿੱਕੀ ਤੇ ਘਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਨਾ ਬੂਟੇ, ਨਾ ਵੱਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਾਹ।

ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਤ੍ਵੈਰ੍ਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ। ਸਾ ਕਾਨਨਸ੍ਥਲੀ ਨਾਮ ਦਾਰੁਣਾ ਰੋਮਹਰ੍षਣਾ ।। ੩੮.

ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਇਹ ਸਦਾ ਸੁੰਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਨਨ ਮੈਦਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਮਹਾਸਰਾਂਸਿ ਚ ਤਥਾ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਮਹਾਵਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਨ੍ਤਨਾਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਝੀਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਹਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਸਾਞ੍ਚ ਵਨਾਨਾਞ੍ਚ ਸਾ ਸ੍ਥਲੀ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰਸਾਞ੍ਚੈਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਮੈਦਾਨੀ ਧਰਤੀ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਪ੍ਤਾष੍ਟੌ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਰ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਯੋਜਨਾਃ। ਸ੍ਥਲ੍ਯੋ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇੱਥੇ ਦਸ, ਬਾਰਾਂ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਵੀਹ ਅਤੇ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਦਾਨੀਆਂ, ਘਾਟੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।

ਕੇਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਘੋਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਪਰ੍ਵਤਕੁਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਜਾਲੈਰਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਾ ਦੁਰਾਸਦਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਸਦਾ ਠੰਢ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਹ੍ਯਨਲਤਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਸ਼ੈਲਕੁਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਇਜ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ। ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਵਿਧਾਨਾਂ ਗृਹੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੩੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਹਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਮਕਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਯੋऽਸੌ ਮਹਾਸ਼ੈਲਃ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤੋ ਨੈਕ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਨੈਕਧਾਤੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨੈਕਰਤ੍ਨਾਕਰਾਕਰਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਠੰਡੀ ਹੈ, ਫੈਲਾਅ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਤਮ੍ਬੈਃ ਪੁष੍ਪਸਾਲਮ੍ਬੈਰ੍ਨੈਕਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣਾਲਯਃ। ਮਹਾਰ੍ਹਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਹੇਮਵਂਸ਼ੈਰਲਂਕृਤਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੰਬੂਆਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਤਮ੍ਬੈਃ षਟ੍ਪਦੋਦ੍ਗੀਤੈਃ ਪ੍ਰਵਾਲੈਰ੍ਹੇਮਚਿਤ੍ਰਕੈਃ। ਤਟੈਃ ਕੁਸੁਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੈਰ੍ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ।

ਲਤਾਲਮ੍ਬੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਧਾਤੁਸ਼ਤਾਰ੍ਚਿਤੈਃ। ਸਾਨੁਭੀ ਰਤ੍ਨਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਠਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਵਿਮਲਸ੍ਵਾਦੁਪਾਨੀਯੈਰ੍ਨੈਕਪ੍ਰਸ੍ਰਵਮੈਰ੍ਯੁਤਃ। ਨਿਕੁਞ੍ਜੈਃ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣੈਰਨੇਕੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਕਈ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੁष੍ਮੌਡੁਪਵਹਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਭਿਰਲਂਕृਤਃ। ਕਿਨ੍ਨਰਾਚਰਿਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਦਰੀਭਿਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਥੇ ਕਿਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵਸੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਚਰਿਤੈਰਨੇਕੈਃ ਕਨ੍ਦਰੋਦਰੈਃ। ਸ਼ੋਭਿਤਸ਼੍ਚ ਸੁਖਾਸੇਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਗਹਨਸਙ੍ਕਟੈਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਖੋਹਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਠੰਢ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਨਾਨਾਸਤ੍ਵਗਣਾਕੀਰ੍ਣੈਃ ਸੁਪਾਨੀਯੈਃ ਸੁਖਾਸ਼੍ਰਯੈਃ। ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੈਃ ਪਾਦਪੈਃ ਸਮਲਂਕृਤਃ ।। ੩੯.੯ . ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੁਹਾਸ਼੍ਰਯਾਕੀਰ੍ਣੇ ਅਨੇਕੋਦਰਕਨ੍ਦਰੇ। ਕ੍ਰੀਡਾਵਨਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਕਾਮਗੁਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਠੰਢਾ ਛਾਂ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਉਥੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿੰਦਰ ਦਾ ਰਸ ਭਰਿਆ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਯ ਪਾਰਿਜਾਤਵਨਂ ਮਹਤ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਗੀਯਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੈ ਰ੍ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਃ। ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਭਾਤਿ ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੁਦੀਪ੍ਤ ਇਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਫੁੱਲ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਸੋਹਣਪ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਸਮਗ੍ਰਂ ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਤਂ ਗਨ੍ਧਮਨਿਲੋ ਵਵੌ। ਪਾਰਿਜਾਤਕਪੁष੍ਮਾਣਾਂ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਨਨਿਰ੍ਗਤਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਬਾਗ ਤੋਂ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਪੂਰੇ ਸੋ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਗਦੀ ਰਹੀ।

ਵੈਢੂਰ੍ਯਨੀਲੈਃ ਕਮਲੈਃ ਸੌਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਜ੍ਰਕੇਸਰੈਃ। ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਬਲੋਪੇਤੈਰ੍ਮਤ੍ਤषਟ੍ਪਦਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਨੀਲੇ ਬੈਰਲ ਵਰਗੇ ਕੰਵਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੀਰੇ ਵਾਲੇ ਕੇਸਰ ਵਾਲੇ ਕੰਵਲ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ੌਰ੍ਵਿਕਚੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਃ। ਸਪਙ੍ਕਜੈਰ੍ਮਹਾ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾਪ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਭੂषਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਦੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਖੁਲਦੇ ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਵਲ, ਵੱਡੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਵਿਰੇਜੁਰਨ੍ਤਰਮ੍ਬੁਸ੍ਥਾਃ ਸੌਵਰ੍ਣਮਣਿਭੂषਿਤਾਃ। ਪਰਿਪ੍ਸਨ੍ਦੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੀਨਯੂਥਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮੱਛੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ।