ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਮਣ੍ਡਲਃ। ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋ ਵਿਪੁਲਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਹ੍ਯਨੇਕਾਰੋਹਿਮਣ੍ਡਿਤਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਕਮਲ-ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਛਾਂਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਤਣਾ ਮੋਟਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨ)। ਸਹਸ੍ਰਵਦਨੋ ਦੇਵੋ ਨੀਲਵਾਸਾਃ ਸੁਰਾਰਿਹਾ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਚੰਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਪਦ੍ਮ ਮਾਲ੍ਯਧਰਸ੍ਥਲ੍ਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗੋऽਪਰਾਜਿਤਃ। ਇਜ੍ਯਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਣੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੮.

ਉਸ ਕਮਲ-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਦੇਵਤਾ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਯਤਨੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਹਰਿਃ। ਪਦ੍ਮੋਪਹਾਰੌਰ੍ਵਿਵਿਧੈ ਰਿਜ੍ਯਤੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਮੰਦਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅਮਰ ਹਰੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦਨਨ੍ਤਸਦੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਪਦ੍ਮਮਾਲਾਵਲਮ੍ਬਾਭਿਰ੍ਮਾਲਾਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤਸਦਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਥਾ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰਕੁਮੁਦਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਚ। ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਇषੁਕ੍ਸ਼ੇਪੋਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰਂ ਨਾਨਾਵਿਹਗਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਕੁਮੁਦ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਵਾਦੈਰ੍ਗਜਦੇਹਨਿਭੈਃ ਫਲੈਃ। ਮਧੁਸ੍ਰਵੈਰ੍ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ੈਰੁਪੇਤਂ ਤਤ੍ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.

ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਧੁ ਨਾਲ ਟਪਕਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਮ੍। ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਵਰਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਵਸਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸ਼ਙ੍ਕੁਕੂਟਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਵृषਭਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਚ। ਪਰੂषਕਸ੍ਥਲੀ ਰਮ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨੇਕਾਯਤਯੋਜਨਾ ।। ੩੮.

ਸ਼ੰਕੁਕੂਟ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਹਾਵਣੀ ਪਰੂਸ਼ਕ ਮੈਦਾਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ।

ਬਿਲ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਵਾਦੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਫਲੈਃ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੇ ਭੂਮਿਃ ਪਰੁषੈਰ੍ਵृਨ੍ਤਵਿਚ੍ਯੁਤੈਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਲਵ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਝੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਾਂ ਸ੍ਥਲੀਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਸਾਧਵਃ। ਪਰੂषਕਰਸੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਮਾਨਾਢ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਰਣਾਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰੂਸ਼ਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਮਾਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕਪਿਞ੍ਜਲਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਨਾਗਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਾਮਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸ਼ਤਯੋਜਨਾ ।। ੩੮.

ਕਪਿੰਜਲ ਅਤੇ ਨਾਗ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਲੀ ਮਨੋਹਰਾ ਸਾ ਹਿ ਨਾਨਾਵਨਵਿਭੂषਿਤਾ । ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਾ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਸੇਵਿਤਾ ।। ੩੮.

ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਵਨਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਤਥਾ ਨਾਗਵਨਾਨਿ ਚ। ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਖਣ੍ਡਾਨਿ ਨੀਲਾਸ਼ੋਕਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਨਾਗ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।

ਦਾਡਿਮਾਨਾਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦੂਨਾਮਕ੍ਸ਼ੋਟਕਵਨਾਨਿ ਚ। ਅਤਸੀਤਿਲਕਾਨਾਞ੍ਚ ਕਦਲੀਨਾਂ ਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਦਾਦੂਆਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਅਖਰੋਟਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਅਤਸੀ ਤੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹਨ।

ਬਦਰੀਣਾਞ੍ਚ ਸ੍ਵਾਦੂਨਾਂ ਵਨਖਣ੍ਡਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪੂਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਨਦੀਭਿਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਹਰ ਥਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਪੁष੍ਪਕਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਮਹਾਮੇਘਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। षष੍ਟਿਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸਾ ਭੂਮਿਃ ਸ਼ਤਮਾਯਤਾ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਅਤੇ ਮਹਾਮੇਘ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸੱਠ ਜੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀ ਹੈ।

ਸਮਾ ਪਾਣਿਤਲਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਕਠਿਨਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਘਨਾ। ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਗੁਲ੍ਮੈਸ੍ਤृਣੈਸ਼੍ਵਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ।। ੩੮.

ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਿੱਧੀ, ਹਥੇਲੀ ਵਾਂਗ, ਸਖ਼ਤ, ਫਿੱਕੀ ਤੇ ਘਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਨਾ ਬੂਟੇ, ਨਾ ਵੱਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਾਹ।

ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਤ੍ਵੈਰ੍ਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ। ਸਾ ਕਾਨਨਸ੍ਥਲੀ ਨਾਮ ਦਾਰੁਣਾ ਰੋਮਹਰ੍षਣਾ ।। ੩੮.

ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਇਹ ਸਦਾ ਸੁੰਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਾਨਨ ਮੈਦਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੋਆਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਮਹਾਸਰਾਂਸਿ ਚ ਤਥਾ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਮਹਾਵਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਨ੍ਤਨਾਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਝੀਲਾਂ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਹਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਸਾਞ੍ਚ ਵਨਾਨਾਞ੍ਚ ਸਾ ਸ੍ਥਲੀ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰਸਾਞ੍ਚੈਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਮੈਦਾਨੀ ਧਰਤੀ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਦਸ਼ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਪ੍ਤਾष੍ਟੌ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਰ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਯੋਜਨਾਃ। ਸ੍ਥਲ੍ਯੋ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇੱਥੇ ਦਸ, ਬਾਰਾਂ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਵੀਹ ਅਤੇ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਦਾਨੀਆਂ, ਘਾਟੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।

ਕੇਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਘੋਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਪਰ੍ਵਤਕੁਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਜਾਲੈਰਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਾ ਦੁਰਾਸਦਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਸਦਾ ਠੰਢ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਹ੍ਯਨਲਤਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਸ਼ੈਲਕੁਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਇਜ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ। ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਵਿਧਾਨਾਂ ਗृਹੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੩੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਹਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਮਕਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਯੋऽਸੌ ਮਹਾਸ਼ੈਲਃ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤੋ ਨੈਕ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਨੈਕਧਾਤੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਨੈਕਰਤ੍ਨਾਕਰਾਕਰਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਠੰਡੀ ਹੈ, ਫੈਲਾਅ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਤਮ੍ਬੈਃ ਪੁष੍ਪਸਾਲਮ੍ਬੈਰ੍ਨੈਕਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣਾਲਯਃ। ਮਹਾਰ੍ਹਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਹੇਮਵਂਸ਼ੈਰਲਂਕृਤਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੰਬੂਆਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਤਮ੍ਬੈਃ षਟ੍ਪਦੋਦ੍ਗੀਤੈਃ ਪ੍ਰਵਾਲੈਰ੍ਹੇਮਚਿਤ੍ਰਕੈਃ। ਤਟੈਃ ਕੁਸੁਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੈਰ੍ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ।

ਲਤਾਲਮ੍ਬੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਧਾਤੁਸ਼ਤਾਰ੍ਚਿਤੈਃ। ਸਾਨੁਭੀ ਰਤ੍ਨਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਠਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।