ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਤਾ। ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਥਲੀ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਿਮ੍ਨਫਲਦ੍ਰੁਮਾਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਕ ਬੇਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਫ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ।
ਸੁਸ੍ਵਾਦੈਰ੍ਵਿਦ੍ਰੁਮਨਿਭੈਃ ਫਲੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵੈਰ੍ਮਹੋਪਮੈਃ। ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਤਲਮृਤ੍ਤਿਕਾਃ ।। ੩੮.
ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਬੇਲ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਲਾਲ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਵਿਖੇੜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਸ੍ਥਲੀਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ। ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਲ੍ਵਫਲਾਸ਼ਿਨਃ ।। ੩੮.
ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਬਿਲਵ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਰੇ ਵਸੁਧਾਰਸ੍ਯ ਰਤ੍ਨਧਾਰਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਾਯਤਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੮.
ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਵਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਿਤਪਾਦਪਮ੍। ਪੁष੍ਪਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਵृਤਂ ਭਾਤਿ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧੀ ਭਰੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਚਮਕਦੇ ਕੀਮਸ਼ੁਕ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੇਨ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਸਮਗ੍ਰਂ ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਕਾਨਨਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.
ਉਸ ਦੀ ਦਿਵਯ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਮਹਿਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਗਣੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍ । ਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਿਂਸ਼ੁਕ ਵਨਂ ਜਲਾਸ਼ਯਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਕੀਮਸ਼ੁਕ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤਮਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ । ਮਾਸੇ ਮਾਸੇऽਨਤਰਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਕੂਟਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਕੈਲਾਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੮.
ਪੰਜ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਤੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਸਤ੍ਤ੍ਵੈਰਨਾਧृष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਹਂਸਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍। ਦੁष੍ਪਾਰਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਗਮਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।। ੩੮.
ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੰਸ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਯਥਾਨੁਪੂਰ੍ਵਮਖਿਲਾਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਨਿषੇਵਿਤਾਃ ।। ੩੮.
ਇਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਵਿਮਾਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿਤਥਾ ਯੇऽਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣਿਵਿਸ੍ਤਰਾਃ। ਤਾਨ੍ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਂਸ੍ਤਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਤੇਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੩੮.
ਹੁਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਅਨ੍ਤਰਾਲੇ ਗਿਰੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲਯੋਃ। ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਮੇਕਭੂਮਂ ਸ਼ਿਲਾਤਲਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਹਨਾਂ ਸੁਵਕਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਇੱਕ ਪੱਥਰੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਤਪ੍ਤਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍। ਅਗਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਹ ਸਦਾ ਤਪਦਾ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ, ਡਰਾਉਣਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਥਲ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਜ੍ਵਾਲਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਲਂ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਥਾਨਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਸ ਪੱਥਰੀਲੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਥਾਂ ਹੈ।
ਅਨਿਨ੍ਧਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਦਾ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲੀ ਵਿਭਾਵਸੁਃ। ਜ੍ਵਲਤ੍ਯੇष ਸਦਾ ਦੇਵਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਬਿਨਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸਦਾ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਦਾ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਦੀ ਅੱਗ ਉਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਲਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਦੇਵਕृਤੇ ਯੋऽਸਾਵਗ੍ਨੇਰ੍ਭਾਗੋ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਸ ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵਲਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਲੋਕਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨਲਃ ।। ੩੮.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਅੱਗ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਸਦਾ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੱਗ ਜਗਤ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ੈਲਵਰਯੋਰ੍ਦੇਵਾ ਵਾਪਿ ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਥਲੀ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਾਯਾਮਾਦ੍ਦਸ਼ਯੋਜਨਾ ।। ੩੮.
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਾਤੁਲੁੰਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ।
ਮਧੁਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਂਸ੍ਥਾਨੈਃ ਸੁਰਸੈਃ ਕਨਕਪ੍ਰਭੈਃ। ਫਲੈਃ ਪਰਿਣਤੈਃ ਸਰ੍ਵਾ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਸਾ ਮਹਾਸ੍ਥਲੀ ।। ੩੮.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਖੇਤਰ ਹਰ ਥਾਂ ਪੱਕੇ, ਮਿੱਠੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਵਰਗਾ ਸੁਆਦ ਤੇ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮਹਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਗੁਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਸ਼ੈਲਵਰਯੋਃ ਕੁਮੁਦਾਞ੍ਜਨਯੋਰਪਿ। ਅਨ੍ਤਰੇ ਕੇਸਰਦ੍ਰੋਣੀ ਹ੍ਯਨੇਕਾਯਾਮ ਯੋਜਨਾ ।। ੩੮.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੇਸਰਦ੍ਰੋਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਘਾਟੀ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਪਰਿਣਾਹੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਹਸ੍ਤਾਯਤਵਿਸ੍ਤृਤੈਃ। ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ੈਰ੍ਮਤ੍ਤषਟ੍ਪਦਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮੋਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਚੰਨਣ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਧੁਸਰ੍ਪੀਰਜਃ ਪृਕ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਃ। ਸ਼ਬਲਂ ਤਦ੍ਵਨਂ ਭਾਤਿ ਕੁਸੁਮੈਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲਜੈਃ ।। ੩੮.
ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਮਿੱਠੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੁਰਗੁਰੋਰ੍ਦੀਪ੍ਤਮਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਰੇ ਸ਼ੈਲਵਰਯੋਃ ਕृष੍ਣਪਾਣ੍ਡੁਰਯੋਰਪਿ। ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਨਵਤ੍ਯਾਯਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੮.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਾਂਡੁਰ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਨੱਬੇ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮੇਕਸ਼ਿਲਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸੁਖਪਾਦਪ੍ਰਚਾ ਰਞ੍ਚ ਨਿਮ੍ਨੋਨ੍ਨਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੩੮.
ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੋ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਤਲ ਤੇ ਨਰਮ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਬੂਟਾ ਨਹੀਂ, ਪੈਰ ਫੇਰਨ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਮ੍ਯਾ ਤੁ ਸ੍ਥਲਪਦ੍ਮਿਨੀ। ਸਹਸ੍ਰਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ੈਃ ਛਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰੈਰਲਙ੍ਕृਤਾ ।। ੩੮.
ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਛਤਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਰ੍ਮਹਾਪਦ੍ਮੈ ਰੁਚਿਰੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ਼ਾਲਿਭਿਃ । ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਕਚੈਰੁਤ੍ਪਲੈਰ੍ਨੀਲਪਤ੍ਰਕੈਃ ।। ੩੮.
ਉਥੇ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ, ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਕਮਲ, ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਉਤਪਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਲ-ਫੁੱਲ ਹਨ।
ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਰ੍ਮਧੁਕਰੈਰ੍ਭ੍ਰਮਰੈਸ਼੍ਚ ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਃ। ਮृਦੁਗਦ੍ਘਦਕਣ੍ਠਾਨਾਂ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਵਨੈਃ ।। ੩੮.
ਉਹ ਥਾਂ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਕੋਮਲ ਧੁਨਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।