ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾ ਉਰਗਾਸ੍ਤਥਾ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦਿਤਾ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਉਰਗ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ਵਾਦੁਸਲਿਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਦ੍ਯੋ ਬਹੂਦਕਾਃ। ਸੁਰਸਾਮਲਤੋਯਾਸ੍ਤਾਃ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਅਮਲਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਭਗਵਤਃ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਰਮ੍ਯਂ ਸੁਰਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਨਨਮ੍। ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਤਦ੍ਵਨਂ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਅਜੋਬਾ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਗੋਲ ਹੈ।

ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਪਤਙ੍ਗਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਤੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ।

ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸਹਸ੍ਰਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਕਚੈਰ੍ਮਹਾਪਦ੍ਮੈਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਹ ਖੇਤਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਰੁਣ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਭ੍ਰਮਰਸਂਲੀਨੈਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲ੍ਲੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਜਲਂ ਰਕ੍ਤਨੀਲੈਰ੍ਮਹੋਤ੍ਪਲੈਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਸੋਹਣਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਸਰੋਵਰਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਦੇਵਦਾਨਵਸੇਵਿਤਮ੍। ਮਹੋਰਗੈਰਧ੍ਯੁषਿਤਂ ਨੀਲਜਾਲ ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਆ ਕੇ ਸੇਵਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਸੱਪ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦੋ ਹ੍ਯਾਯਤਃ ਸ਼ਤਯੋਜਨਃ। ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਰਕ੍ਤਧਾਤੁਵਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਸੇਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਲਾਲ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹਾਰਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾ। ਨਰਨਾਰੀਗਣਾਕੀਰ੍ਣਾ ਸ੍ਫੀਤਾ ਵਿਭਵਵਿਸ੍ਤਰੈਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਵਸੇਰੇ ਦੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਫਲਫਲਦਾ ਹੈ।

ਵਲਭੀਕੂਟਨਿਰ੍ਵ੍ਯੂਹੈਰ੍ਮਣਿਭਕ੍ਤਿਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੈਃ। ਰਤ੍ਨਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤਤਲੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਚਿਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੈਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਬਦ ਤੇ ਛੱਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗੀਨ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮਹਾਭਵਨਮਾਲਾਭਿਰ੍ਮਹਾਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਭਿਰੁਤ੍ਤਮੈਃ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਭਤੇ ਭ੍ਰਾਜਯਚ੍ਛੁਭਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਲੋਮਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਚਿਤ੍ਰਵੇषਧਰਃ ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਦृਸ਼ਦ੍ਯੁਤਿਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਪੁਲੋਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਦੀਪ੍ਤਾਨਾਂ ਚਿਤ੍ਰਵੇषਾਣਾਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਤੇਜਸਾਮ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਨੇਕੇषਾਂ ਸ ਰਾਜਰਾਟ੍ ।। ੩੮.

ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਾਖਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤਙ੍ਗਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਚ। ਸਰਸਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੀਰੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਤੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚੇषੁਕ੍ਸ਼ੇਪਣੈਰ੍ਵਿਦ੍ਧਂ ਸੁਸ਼ਾਖਂ ਵਰ੍ਣਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵ ਕਾਲਫਲਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਫੀਤਂ ਚਾਮ੍ਰਵਣਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਫਲਫਲਦਾ ਆਮਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਫਲੈਃ ਕਨਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਵਾਦੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਮਹਾਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਮਾਣੈਸ਼੍ਚਾਤਨੁਸ਼ਾਖੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ ਜਿੰਨੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਗਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ੍ਤਥਾ। ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ਰਰਸਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁਂ ਹ੍ਯਮृਤੋਪਮਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਮ ਦਾ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਮ੍ਰਰਸਪੀਤਾਨਾਂ ਮੁਦਿਤਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਹृष੍ਟ ਪੁष੍ਟਾਨਾਂ ਨਾਦਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਵਨੇ ।। ੩੮.

ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁਮੂਲਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਸੁਧਾਰਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਸਮਾ ਸੁਰਭਿਪੂਰ੍ਣਾਢ੍ਯਾ ਵਿਹਙ੍ਗੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੩੮.

ਪਹਾੜ ਦੇ ਜੜ ਤੇ ਵਸੁਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਤਾ। ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਥਲੀ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਿਮ੍ਨਫਲਦ੍ਰੁਮਾਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਕ ਬੇਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਫ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ।

ਸੁਸ੍ਵਾਦੈਰ੍ਵਿਦ੍ਰੁਮਨਿਭੈਃ ਫਲੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵੈਰ੍ਮਹੋਪਮੈਃ। ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਤਲਮृਤ੍ਤਿਕਾਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਬੇਲ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਲਾਲ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਵਿਖੇੜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਂ ਸ੍ਥਲੀਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ। ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਲ੍ਵਫਲਾਸ਼ਿਨਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਨਾਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਬਿਲਵ ਦੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਤਰੇ ਵਸੁਧਾਰਸ੍ਯ ਰਤ੍ਨਧਾਰਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਾਯਤਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੮.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਵਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਿਤਪਾਦਪਮ੍। ਪੁष੍ਪਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਵृਤਂ ਭਾਤਿ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧੀ ਭਰੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਚਮਕਦੇ ਕੀਮਸ਼ੁਕ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।

ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੇਨ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਸਮਗ੍ਰਂ ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਕਾਨਨਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਦੀ ਦਿਵਯ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਮਹਿਕ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਗਣੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍ । ਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਿਂਸ਼ੁਕ ਵਨਂ ਜਲਾਸ਼ਯਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਕੀਮਸ਼ੁਕ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤਮਾਯਤਨਂ ਮਹਤ੍ । ਮਾਸੇ ਮਾਸੇऽਨਤਰਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘਾ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਕੂਟਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਕੈਲਾਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੮.

ਪੰਜ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਤੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।