ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵੇਕਂ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਵਨਸ੍ਯ ਹ। ਕੋਟਿਪਤ੍ਰਪ੍ਰਚਾਰਂ ਤਤ੍ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਕਮਲ-ਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾ-ਪਦਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪੱਤੇ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ਮਜਰਂ ਚਾਞ੍ਚਲ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਚਾਰੁਕੇਸ਼ਰਜਾਲਾਢ੍ਯਂ ਮਤ੍ਤषਟ੍‌ਪਦਨਾਦਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਕਮਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਹਿਲ-ਮਿਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਦ੍ਮੇ ਭਗਵਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰੀਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਮਂ ਤਦਾਵਾਸਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੭..

ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਭਗਵਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਮਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦਾ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਤੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤ। ਸਦਾ ਪੁष੍ਪਫਲਂ ਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਵਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਬਿਲਵਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯ ਤਮ੍। ਅਰ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ੋਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਾਖਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਤੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧੈਃ ਸਮਾਕੁਲਮ੍। ਫਲੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਹਰਿਤੈਃ ਪਾਣ੍ਡਰੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਟੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਹਰੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਅਮृਤਸ੍ਵਾਦੁਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਭੇਰੀਮਾਤ੍ਰੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣੈਃ ਪਤਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਣਾ ਭੂਮਿਰ੍ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ।। ੩੭.

ਉਹ ਫਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ, ਡੋਲ੍ਹੀ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ, ਸੁਗੰਧਤ, ਪੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਵਨਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਮਹਾਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ 'ਸ਼੍ਰੀਵਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।

ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਲ੍ਵਫਲਾਸ਼ਿਭਿਃ। ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭੂਤਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਨੇ ਭਗਵਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰੀਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ। ਦੇਵੀ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤਾ ।। ੩੭.

ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਕਙ੍ਕਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਣਿਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਤਰੇ। ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਵਿਕੰਕ ਤੇ ਮਣਿਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ।

ਵਿਪੁਲਞ੍ਚਮ੍ਪਕਵਨਂ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਮ੍। ਪੁष੍ਪਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਵृਤਂ ਭਾਤਿ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਨਿਤ੍ਯਦਾ ।। ੩੭.

ਉਹ ਵੱਡਾ ਚੰਪਾ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ੋਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧੈਃ ਪਲਾਸ਼ਿਭਿਃ । ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਸ਼ਾਖਾਸ਼ਿਖਰੈਃ ਪਿਞ੍ਜਰਂ ਭਾਤਿ ਤਦ੍ਵਨਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਉੱਚੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਤਣੇ ਤੇ ਖਿੜੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਪਰਿਣਾਹੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਹਸ੍ਤਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰੈਃ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਚੂਰ੍ਣਨਿਭੈਃ ਪਾਣ੍ਡੁਕੇਸਰਸ਼ਾਲਿਭਿਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਰੁੱਖ ਦੋ ਬਾਂਹ ਚੌੜੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਉੱਚੇ-ਚੌੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਕੇਸਰ ਪੱਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੂਰਨ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ਼ਾਲਿਭਿਃ। ਵਿਰਾਜਤੇ ਵਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਨਾਦਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਮਨਮੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਖਿੜੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਦ੍ਵਨਂ ਦਾਨਵੈਰ੍ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ। ਕਿਨ੍ਨਰੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕਿਨਨਰ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਭਗਵਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਸਿਦ੍ਧਸਾਧ੍ਯਗਣਾ ਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਭੂषਿਤਮ੍। ਮਹਾਨੀਲਕੁਮੁਞ੍ਜਾਭ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰੇਪ੍ਯਚਲਾਵਥ ।। ੩੭.

ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਕੁਮੁੰਜਾ ਘਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਗਵਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਜਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।

ਮਹਾਨਦ੍ਯਾਃ ਸੁਖਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤੇ। ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਰਮ੍ਯਂ ਤਾਲਵਨਂ ਤਦ੍ਧਿ ਅਰ੍ਦ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ੋਚ੍ਚਮਸ੍ਤਕਮ੍ ।। ੩੭.

ਵੱਡੀ ਸੁਖਦਾਈ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੁਹਣਾ ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਉੱਚੇ ਹਨ।

ਮਹਾਮੂਲੈਰ੍ਮਹਾਸਾਰੈਃ ਸ੍ਥਿਰੈਰਵਿਰਲੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ। ਕੁਮੁਦਾਞ੍ਜਨਸਂਸ੍ਥਾਨੈਃ ਪਰਿਵृਤ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾ ਫਲੈਃ। ਮृष੍ਟਗਨ੍ਧਰਸੋਪੇਤੈਰੁਪੇਤਂ ਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਗਾੜੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਮੁਦ ਤੇ ਅੰਜਨ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਗੋਲ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸ ਉਦਾਹृਤਃ। ਐਰਾਵਤਸ੍ਯ ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ।। ੩੭.

ਉਥੇ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਐਰਾਵਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਭਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਵੇਣੁਮਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਸੁਮੇਧਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਣ ਚ। ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾਯਾਮਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ।। ੩੭.

ਵੇਣੁਮੰਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਗੁਚ੍ਛੈਃ ਸਰ੍ਵਵੀਰੁਦ੍ਭਿਰੀਰਿਤਮ੍। ਦੂਰ੍ਵਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਮੇਵਾਥ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਖੇਤਰ ਉੱਚੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਬ ਦਾ ਚੌਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।

ਤਥਾ ਨਿषਧਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰੇ। ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨਾਯਾਮਾ ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤृਤਾ ।। ੩੭.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੇ ਦੇਵ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਸਵਾਂਹ੍ਯੇਕਸ਼ਿਲਾ ਭੂਮਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ। ਆਪ੍ਲੁਤਾ ਪਾਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਹ੍ਯੁਦਕੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੭.

ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਪੌਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪੈਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣ੍ਯੋ ਨਾਨਾਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਮੇਰੋਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯਥਾਵਦਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਦਰਲੇ ਵਾਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ 'ਭੂਵਨ ਵਿਨਿਆਸ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਯਾ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਰਿਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਤਾ ਹ੍ਯਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਉਹ ਵਾਦੀਆਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤਙ੍ਗਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਚ। ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਭੂਮਿਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲਤਾਲਿਙ੍ਗਿਤਪਾਦਪਮ੍ ।। ੩੮.

ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਤੇ ਪਤੰਗ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਹਣੀ ਤੇ ਹਲਕੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪृਥੁਕ੍ਸ਼ੇਪੋਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰੈਃ ਪਾਦਪੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਉਦੁਮ੍ਬਰਵਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਙ੍ਘਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਚੌੜੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਦੁੰਬਰਾਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।