ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰਾ ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਗਿਰਯਸ੍ਤਥਾ। ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯੈਤੇ ਸਿਦ੍ਧਵਾਸਾ ਉਦਾਹृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਪਰਬਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੂਰਬ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਸੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯੇਹ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯੇ ਮਹਾਚਲਾਃ। ਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ ਤੇ ਵੈ ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੬.

ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਿਹੜੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਮੈਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਸ਼ੈਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਕਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪਤਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਰੁਚਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਨੁਮਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੈਲ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ; ਕਲਿੰਗ, ਪਤੰਗ, ਰੁਚਕ ਅਤੇ ਸਾਨੁਮਾਨ।

ਤਾਮ੍ਰਾਭਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰੋ ਗਿਰਿਃ। ਸਮੂਲੋ ਵਿषਧਾਰਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਧਾਰਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੬.

ਤਾਮ੍ਰਾਭ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਪਹਾੜ; ਸਮੂਲ, ਵਿ਷ਧਾਰ ਅਤੇ ਰਤਨਧਾਰ ਪਹਾੜ।

ਏਕਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋ ਮਹਾਮੂਲੋ ਗਜਸ਼ੈਲਃ ਪਿਸ਼ਾਚਕਃ। ਪਞ੍ਚਸ਼ੈਲੋऽਥ ਕੈਲਾਸੋ ਹਿਮਵਂਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੬.

ਏਕਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਮਹਾਮੂਲ, ਗਜਸ਼ੈਲ, ਪਿਸ਼ਾਚਕ; ਪੰਚਸ਼ੈਲ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ — ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਚਰਿਤਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਕृष੍ਟਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਦਿਗ੍ਭਾਗੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੇਰੋਰਮਰਵਰ੍ਚ੍ਚਸਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਚਰਿਤ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਵੰਡ ਮੇਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਅਪਰੇਣ ਸਿਤੋਦਸ੍ਯ ਸਰਸੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਉਤ੍ਤਮਾ ਯੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੩੬.

ਸਿਤੋਦਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸੁਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਕਾਲੋ ਵੈਢੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਤਃ। ਕਪਿਲਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸੁਰਸਸ਼੍ਚ ਮਹਾਚਲਃ ।। ੩੬.

ਸੁਵਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲ, ਕਾਲ, ਵੈਧੂਰੀ ਪਹਾੜ; ਕਪਿਲ, ਪਿੰਗਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ।

ਕੁਮੁਦੋ ਮਧੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਅਞ੍ਜਨੀਮੁਕੁਟਸ੍ਤਥਾ। ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਚਹ ।। ੩੬.

ਕੁਮੁਦ, ਮਧੁਮਾਂ, ਅੰਜਨੀਮੁਕੁਟ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਂਡਰ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰ।

ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰਾ ਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰਿੰਗ — ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ; ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਬਤ ਹਨ।

ਮਹਾਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰਸ ਉਤ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤਃ। ਯੇ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵਦਿष੍ਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੩੬.

ਮਹਾਭਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸ਼ਙ੍ਕੁਕੂਟੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਵृषਭੋ ਹਂਸਪਰ੍ਵਤਃ। ਨਾਗਸ਼੍ਚ ਕਪਿਲਸ਼੍ਚੈਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਸਾਨੁਮਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਸ਼ੰਕੁਕੂਟ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਹੰਸਪर्वਤ; ਨਾਗ, ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰਸ਼ੈਲ, ਸਾਨੁਮਾਨ।

ਨੀਲਃ ਕਨਕ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ। ਪੁष੍ਪਕੋ ਮੇਘਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਵਿਰਾਜਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਜਾਰੁਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਨੀਲ, ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ; ਪੁਸ਼ਪਕ, ਮੇਘਸ਼ੈਲ, ਵਿਰਾਜ — ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ; ਜਾਰੁਧਿ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲ-ਇੰਦਰ — ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਵੰਡ ਦੇ ਪਰਬਤ ਹਨ।

ਏਤੇषਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮਨ੍ਤਰੇषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਸ੍ਥਲ੍ਯੋऽਹ੍ਯਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੬.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਲੇਟੂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਭੁਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਨਾਮ षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ 'ਭੁਵਨ ਵਿਨਿਆਸ' ਨਾਮਕ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਮੁਞ੍ਜਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ। ਦ੍ਰੋਣ੍ਯੋ ਵਿਹਙ੍ਗਸਙ੍ਘੁष੍ਟਾ ਨਾਨਾਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿषੇਵਿਤਾਃ ।। ੩੭.

ਸ਼ੀਤਾਂਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਕੁਮੁੰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਾਮਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਃ ਸ਼ਤਯੋਜਨਾਃ। ਸੁਰਸਾਮਲਪਾਨੀਯਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰੋਵਰਮ੍ ।। ੩੭.

ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ; ਉਥੇ ਸਰੋਵਰ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ।

ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਯਾਮਪ੍ਰਮਾਣੈਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਰ੍ਹਿ ਮਹਾਪਦ੍ਮੈਰਲਂਕृਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਝੀਲ ਅਨੇਕਾਂ ਪਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਤ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਡੋਲ੍ਹੀ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਸੌ ਪਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾ-ਪਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮਹੋਰਗੈਰਧ੍ਯੁषਿਤਂ ਮਹਾਭੋਗੈਰ੍ਦੁਰਾਸਦੈਃ। ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰੁਪਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਜਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਜਗਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ, ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਛੁਹਦੇ ਹਨ।

ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਸਰੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ। ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਜਲਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸ਼੍ਰੀ ਸਰਸ' ਹੈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵੇਕਂ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਵਨਸ੍ਯ ਹ। ਕੋਟਿਪਤ੍ਰਪ੍ਰਚਾਰਂ ਤਤ੍ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਕਮਲ-ਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮਹਾ-ਪਦਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪੱਤੇ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ਮਜਰਂ ਚਾਞ੍ਚਲ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਚਾਰੁਕੇਸ਼ਰਜਾਲਾਢ੍ਯਂ ਮਤ੍ਤषਟ੍‌ਪਦਨਾਦਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਕਮਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਹਿਲ-ਮਿਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਦ੍ਮੇ ਭਗਵਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰੀਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਮਂ ਤਦਾਵਾਸਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੭..

ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਭਗਵਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਮਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦਾ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਤੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤ। ਸਦਾ ਪੁष੍ਪਫਲਂ ਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਵਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਬਿਲਵਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯ ਤਮ੍। ਅਰ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ੋਚ੍ਚਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਾਖਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਤੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧੈਃ ਸਮਾਕੁਲਮ੍। ਫਲੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਹਰਿਤੈਃ ਪਾਣ੍ਡਰੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਟੇ ਤਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਹਰੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਅਮृਤਸ੍ਵਾਦੁਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਭੇਰੀਮਾਤ੍ਰੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ। ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣੈਃ ਪਤਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਣਾ ਭੂਮਿਰ੍ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ।। ੩੭.

ਉਹ ਫਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ, ਡੋਲ੍ਹੀ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ, ਸੁਗੰਧਤ, ਪੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਵਨਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਮਹਾਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ 'ਸ਼੍ਰੀਵਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।

ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਿਲ੍ਵਫਲਾਸ਼ਿਭਿਃ। ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭੂਤਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।