ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਙ੍ਕਿਤੋ ਦ੍ਵੀਪਃ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵਃ ਸਦਾ ।। ੩੫.

ਉਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਟਾਪੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲਰ੍ਤ੍ਤੁਕਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਮਣੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਮਯੂਰੈਸ਼੍ਚ ਚਕੋਰੈਸ਼੍ਚ ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਃ। ਸ਼ੁਕੈਸ਼੍ਚ ਭृਙ੍ਗਰਾਜੈਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਕੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰਿਕਾ, ਮੋਰ, ਚਕੋਰ, ਤਪਤ ਤੋਤੇ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕਾਨਾਞ੍ਚ ਨਾਦਿਤੈਃ। ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਵਲ੍ਗੂਨਾਞ੍ਚ ਨਿਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੬.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੀਵੰਜੀਵਕ, ਹੇਮਕਾ, ਮਸਤ ਕੋਕਿਲ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁਗ੍ਰੀਵਕਾਞ੍ਚਨਰਵੈਃ ਕਲਵਿਙ੍ਕਰੁਤੈਸ੍ਤਥਾ। ਕੂਜਿਤਾਨ੍ਤਰਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੬.

ਸੁਗਰੀਵਕਾ, ਕਲਵਿੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੂਜਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਦਾਤ੍ਕਟੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਲਸੈਃ। ਉਪਗੀਤਵਨਾਨ੍ਤਾਨਿ ਕਿਨ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਕਮ੍ਪਿਤਾਃ। ਤਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਰੁਪਲ੍ਲਵਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੩੬.

ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਤਬਕੈਰ੍ਮਞ੍ਜਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ਰੈਃ ਕਿਸਲਯੈਸ੍ਤਥਾ। ਮਨ੍ਦਵਾਤਵਸ਼ਾਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ਦੋਲਯਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਗੁੱਚਿਆਂ, ਮੰਜਰੀਆਂ, ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਵੀਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਮਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਨ੍ਤਰੂਪੈਃ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਤੈਃ। ਸ਼ਲ੍ਲੈਃ ਵ੍ਕਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਘੋਸਲੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਸਿਦ੍ਧਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨੋਹਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਦੇਵਾਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨ੍ਯਥ। ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮੁਦਾਰਾਣਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਤਾਨਿ ਮੇ ।। ੩੬.

ਉਥੇ ਚਾਰ ਮਨਮੋਹਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਪੂਰ੍ਵਞ੍ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਨਾਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਨਮ੍। ਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਂ ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਨਮ੍ ।। ੩੬.

ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਚੈਤਰਰਥ, ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨੰਦਨ ਵਨ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਵੈਭ੍ਰਾਜ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਸਵਿਤ੍ਰ ਵਨ ਹੈ।

ਮਹਾਵਨੇषੁ ਚੈਤੇषੁ ਨਿਵਿष੍ਟਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਿਹਙ੍ਗੈਃ ਕੂਜਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਿਤ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਨੈਰ੍ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਵਨਾਨਿ ਚ। ਮਹਾਨਾਗਾਧਿਵਾਸਾਨਿ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਤੇਰਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਵਸੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਸਾਮਲਲੋਯਾਨਿ ਸ਼ਿਵਾਨਿ ਸੁਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਸਿਦ੍ਧਦੇਵਾਸੁਰਵਰੈਰੁਪਸ੍ਪृष੍ਟਜਲਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਸੁਖਦਾਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹੀ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਹੈ।

ਛਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਵਿਕਚੈਰ੍ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਃ। ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਰ੍ਮਹਾਪਤ੍ਰੈਰੁਤ੍ਪਲੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ। ਮਹਾਸਰਾਂਸਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਛਤਰੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਮਸਤ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਰੁਣੋਦਂ ਸਰਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮਾਨਸਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸਿਤੋਦਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਰੋ ਮਹਾਭਦ੍ਰਨ੍ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੩੬.

ਪੂਰਬ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਅਰੁਣੋਦ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਦਾ ਮਾਨਸ, ਪੱਛਮ ਦਾ ਸਿਤੋਦ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਾ ਮਹਾਭਦ੍ਰ ਹੈ।

ਅਰੁਣੋਦਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਯੇ ਚ ਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਤਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ਮਮ ।। ੩੬.

ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਅਰੁਣੋਦ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕੁਮੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਸੁਵੀਰਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਵਿਕਙ੍ਕੋ ਮਣਿਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਵृषਭਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੬.

ਸ਼ੀਤਾਂਤ, ਕੁਮੁੰਜ, ਸੁਵੀਰ, ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ, ਵਿਕੰਕ, ਮਣੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ — ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਮਹਾਨੀਲੋऽਥ ਰੁਚਕਃ ਸਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਤਥਾ। ਵੇਣੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਮੇਧਸ਼੍ਚ ਨਿषਧੋ ਦੇਵਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੬.

ਮਹਾਨੀਲ, ਰੁਚਕ, ਸਬਿੰਦੁ, ਮੰਦਰ, ਵੇਣੁਮਾਂ, ਸੁਮੇਧ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਦੇਵਪर्वਤ — ਇਹ ਸਭ ਪਰਬਤ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰਾ ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਗਿਰਯਸ੍ਤਥਾ। ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯੈਤੇ ਸਿਦ੍ਧਵਾਸਾ ਉਦਾਹृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਪਰਬਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੂਰਬ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਸੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯੇਹ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯੇ ਮਹਾਚਲਾਃ। ਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ ਤੇ ਵੈ ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੬.

ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਿਹੜੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਮੈਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਸ਼ੈਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਕਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪਤਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਰੁਚਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਨੁਮਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੈਲ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ; ਕਲਿੰਗ, ਪਤੰਗ, ਰੁਚਕ ਅਤੇ ਸਾਨੁਮਾਨ।

ਤਾਮ੍ਰਾਭਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰੋ ਗਿਰਿਃ। ਸਮੂਲੋ ਵਿषਧਾਰਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਧਾਰਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੬.

ਤਾਮ੍ਰਾਭ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਰ ਪਹਾੜ; ਸਮੂਲ, ਵਿ਷ਧਾਰ ਅਤੇ ਰਤਨਧਾਰ ਪਹਾੜ।

ਏਕਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋ ਮਹਾਮੂਲੋ ਗਜਸ਼ੈਲਃ ਪਿਸ਼ਾਚਕਃ। ਪਞ੍ਚਸ਼ੈਲੋऽਥ ਕੈਲਾਸੋ ਹਿਮਵਂਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੬.

ਏਕਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਮਹਾਮੂਲ, ਗਜਸ਼ੈਲ, ਪਿਸ਼ਾਚਕ; ਪੰਚਸ਼ੈਲ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ — ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਚਰਿਤਾ ਹ੍ਯੁਤ੍ਕृष੍ਟਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ। ਦਿਗ੍ਭਾਗੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੇਰੋਰਮਰਵਰ੍ਚ੍ਚਸਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਚਰਿਤ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਵੰਡ ਮੇਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਅਪਰੇਣ ਸਿਤੋਦਸ੍ਯ ਸਰਸੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਉਤ੍ਤਮਾ ਯੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੩੬.

ਸਿਤੋਦਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸੁਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਕਾਲੋ ਵੈਢੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਤਃ। ਕਪਿਲਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸੁਰਸਸ਼੍ਚ ਮਹਾਚਲਃ ।। ੩੬.

ਸੁਵਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਿਖਿਸ਼ੈਲ, ਕਾਲ, ਵੈਧੂਰੀ ਪਹਾੜ; ਕਪਿਲ, ਪਿੰਗਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ।

ਕੁਮੁਦੋ ਮਧੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਅਞ੍ਜਨੀਮੁਕੁਟਸ੍ਤਥਾ। ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਚਹ ।। ੩੬.

ਕੁਮੁਦ, ਮਧੁਮਾਂ, ਅੰਜਨੀਮੁਕੁਟ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਂਡਰ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰ।