ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾਜਿਤੇ। ਮਹਾਸਮਰਸਮ੍ਮਰ੍ਦਵृਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ੋਭਵਿਮਰ੍ਦਿਤਾ ।। ੩੫.

ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਥਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਾਨਵ ਹਾਰ ਗਏ, ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁੱਖ ਝਟਕਿਆ ਤੇ ਝੰਝੋੜਿਆ ਗਿਆ।

ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਵਿਹਿਤਾ ਮਾਲਾ ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾਨਿਤਾ। ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਮਾਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ ।। ੩੫.

ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ ਤੇ ਪੀਪਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਣੀ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।

ਸਾ ਤਥੈਵ ਮਹਾਗਨ੍ਧਾ ਹ੍ਯਮ੍ਲਾਨਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਿਕੀ। ਇਜ੍ਯਤੇ ਸੁਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ, ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਸਿਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਕੇਤੋਃ ਸਦਾ ਮਾਲਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਜਤੇ। ਪਵਨੇਨੇਰਿਤਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਾਤਿ ਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮੋਹਕ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਾਮਾਙ੍ਕਿਤੋ ਦ੍ਵੀਪਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਕੇਤੁਮਾਲ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਜਾਤੋ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ । ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋ ਵਿਪੁਲਸ੍ਕਨ੍ਧੋऽਨੇਕਯੋਜਨਮਣ੍ਡਲਃ ।। ੩੫.

ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ — ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਣੀ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਘਣੇ ਯੋਜਨਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੈ।

ਮਾਲ੍ਯਦਾਮਕਲਾਪੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ਼ਾਲਿਭਿਃ। ਸ਼ਾਕਾਵਿਲਮ੍ਬੀ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਃ ।। ੩੫.

ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗੁੱਛਿਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਾਲਕੁਮ੍ਭਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਮਧੁਪੂਰ੍ਣੈਃ ਫਲੈਃ ਸਦਾ। ਸ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰ ਕੁਰੂਣਾਨ੍ਤੁ ਕੇਤੁਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। ੩੫.

ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਲਾਲ ਮਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਧੁ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਤੁਵ੍ਰੱਖ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਾਵਰਜਾ ਮਾਨਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ। ਸਪ੍ਤ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਕੁਰਵੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੩੫.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੱਤ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਕੁਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਤੈਰਾਗਤਜ੍ਞਾਨੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥੈਃ ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਿਭਿਃ। ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਪਰਂ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਥੇ, ਉਹ ਕੁਰੂ, ਗਿਆਨ, ਨੇਕਤਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਙ੍ਕਿਤੋ ਦ੍ਵੀਪਃ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵਃ ਸਦਾ ।। ੩੫.

ਉਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਟਾਪੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲਰ੍ਤ੍ਤੁਕਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਮਣੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਮਯੂਰੈਸ਼੍ਚ ਚਕੋਰੈਸ਼੍ਚ ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਃ। ਸ਼ੁਕੈਸ਼੍ਚ ਭृਙ੍ਗਰਾਜੈਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਕੈਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰਿਕਾ, ਮੋਰ, ਚਕੋਰ, ਤਪਤ ਤੋਤੇ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕਾਨਾਞ੍ਚ ਨਾਦਿਤੈਃ। ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਵਲ੍ਗੂਨਾਞ੍ਚ ਨਿਨਾਦਿਤੈਃ ।। ੩੬.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੀਵੰਜੀਵਕ, ਹੇਮਕਾ, ਮਸਤ ਕੋਕਿਲ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁਗ੍ਰੀਵਕਾਞ੍ਚਨਰਵੈਃ ਕਲਵਿਙ੍ਕਰੁਤੈਸ੍ਤਥਾ। ਕੂਜਿਤਾਨ੍ਤਰਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੬.

ਸੁਗਰੀਵਕਾ, ਕਲਵਿੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੂਜਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਦਾਤ੍ਕਟੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਲਸੈਃ। ਉਪਗੀਤਵਨਾਨ੍ਤਾਨਿ ਕਿਨ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ਵ੍ਕਚਿਤ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਕਮ੍ਪਿਤਾਃ। ਤਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਰੁਪਲ੍ਲਵਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ।। ੩੬.

ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਤਬਕੈਰ੍ਮਞ੍ਜਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ਰੈਃ ਕਿਸਲਯੈਸ੍ਤਥਾ। ਮਨ੍ਦਵਾਤਵਸ਼ਾਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ਦੋਲਯਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਗੁੱਚਿਆਂ, ਮੰਜਰੀਆਂ, ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਵੀਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਮਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਨ੍ਤਰੂਪੈਃ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਤੈਃ। ਸ਼ਲ੍ਲੈਃ ਵ੍ਕਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਘੋਸਲੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਸਿਦ੍ਧਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨੋਹਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਦੇਵਾਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨ੍ਯਥ। ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮੁਦਾਰਾਣਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਤਾਨਿ ਮੇ ।। ੩੬.

ਉਥੇ ਚਾਰ ਮਨਮੋਹਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਪੂਰ੍ਵਞ੍ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਨਾਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਨਮ੍। ਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਂ ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਨਮ੍ ।। ੩੬.

ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਚੈਤਰਰਥ, ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨੰਦਨ ਵਨ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਵੈਭ੍ਰਾਜ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਸਵਿਤ੍ਰ ਵਨ ਹੈ।

ਮਹਾਵਨੇषੁ ਚੈਤੇषੁ ਨਿਵਿष੍ਟਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਿਹਙ੍ਗੈਃ ਕੂਜਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਿਤ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਨੈਰ੍ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਵਨਾਨਿ ਚ। ਮਹਾਨਾਗਾਧਿਵਾਸਾਨਿ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ।। ੩੬.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਤੇਰਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਵਸੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਸਾਮਲਲੋਯਾਨਿ ਸ਼ਿਵਾਨਿ ਸੁਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਸਿਦ੍ਧਦੇਵਾਸੁਰਵਰੈਰੁਪਸ੍ਪृष੍ਟਜਲਾਨਿ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਸੁਖਦਾਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹੀ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਹੈ।

ਛਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਵਿਕਚੈਰ੍ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਹਰੈਃ। ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਰ੍ਮਹਾਪਤ੍ਰੈਰੁਤ੍ਪਲੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ। ਮਹਾਸਰਾਂਸਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਛਤਰੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਮਸਤ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਰੁਣੋਦਂ ਸਰਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮਾਨਸਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸਿਤੋਦਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਰੋ ਮਹਾਭਦ੍ਰਨ੍ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੩੬.

ਪੂਰਬ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਅਰੁਣੋਦ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਦਾ ਮਾਨਸ, ਪੱਛਮ ਦਾ ਸਿਤੋਦ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਾ ਮਹਾਭਦ੍ਰ ਹੈ।

ਅਰੁਣੋਦਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਯੇ ਚ ਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਤਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ਮਮ ।। ੩੬.

ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਅਰੁਣੋਦ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕੁਮੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਸੁਵੀਰਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ। ਵਿਕਙ੍ਕੋ ਮਣਿਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਵृषਭਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੬.

ਸ਼ੀਤਾਂਤ, ਕੁਮੁੰਜ, ਸੁਵੀਰ, ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ, ਵਿਕੰਕ, ਮਣੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ — ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਹਨ।