ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇषੁ ਵਜ੍ਰਵੈਢੂਰ੍ਯਵੇਦਿਕਾਃ। ਸ਼ਾਖਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਤਾਃ ਸੁਮੂਲਾਃ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀਰੇ ਤੇ ਬੈਰਲ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ।

ਸ੍ਰਿਗ੍ਧੈਰ੍ਨੀਲੈਰ੍ਘਨੈਃ ਪਰ੍ਣੈਃ ਸਞ੍ਝਨ੍ਨਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਅਨੇਕਪ੍ਰਜਨੋਤ੍ਸੇਧਾ ਮਹਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਃ ।। ੩੫.

ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਗਾਈ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ। ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦ੍ਵੀਪਕੇਤਵਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਉਗ ਆਏ ਹਨ।

ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਗਿਰੇਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਕੇਤੁਰਾਟ੍। ਆਲਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਸ਼ਿਖਰਃ ਕਨ੍ਦਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਦਪਃ ।। ੩੫.

ਮੰਦਰੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ, ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤਣ ਪਹਾੜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਮਾਣੈਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਵਿਕਚਕੇਸਰੈਃ। ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲਜੈਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਘੜੇ ਜਿਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਭਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਮਧਿਕਂ ਸੋऽਥ ਗਨ੍ਧੇਨਾਪੂਰਯਦ੍ਦਿਸ਼ਃ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵੈ ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਵੀਜਿਤਃ ।। ੩੫.

ਫਿਰ, ਇਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਵਰਕੇਤੁਰੇਵ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਯਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਰ੍ਮਹੀਯਤੇ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ। ਇੱਥੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਕਦਮ੍ਬਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸ਼੍ਵੇਤਹਰੋ ਹਰਿਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਪਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਹਿਤਃ ਪੁਰਾ ।। ੩੫.

ਉਥੇ ਰੁਦਰਕਦੰਬ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਗਲ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਤੇਨ ਚਾਲੋਕਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵੀਪਂ ਦ੍ਵਿਪਦਨਾਯਕਾਃ। ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵੋ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਹ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰੇ ਦੇਵਸੇਵਿਤਾ। ਜਮ੍ਬੂਃ ਸਦਾ ਪੁष੍ਪਫਲਾ ਸਦਾ ਮਾਲ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੩੫.

ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਸੇਵਦੇ ਹਨ, ਜੰਬੂ ਦਰੱਖਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਮੂਲੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਾ। ਨਵੈਃ ਸਦਾ ਪੁष੍ਪਫਲੈਃ ਸ਼ਾਖਾਭਿਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ ।। ੩੫.

ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਣਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ, ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾ ਹ੍ਯਤਿਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਚ ਮृਦੂਨਿ ਚ। ਫਲਾਨ੍ਯਮृਤਕਲ੍ਪਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ ਗਿਰਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ।। ੩੫.

ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਹਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਿਰਿਵਰਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ਦਵਾਹਿਨੀ। ਨਦੀ ਜਮ੍ਬੂਨਦੀ ਨਾਮ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਮਧੁਵਾਹਿਨੀ ।। ੩੫.

ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਲੇਟੂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਲੈ ਕੇ ਵਗਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਨ੍ਨਾਮ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਜ੍ਵਲਨਪ੍ਰਭਮ੍। ਦੇਵਾਲਙ੍ਕਾਰਮਤੁਲਂ ਜਾਯਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਥੇ ਜਾਮਬੂਨਦ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਹਣਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗਾਃ। ਯਤ੍ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮृਤਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਮਧੁ ਜਾਮ੍ਭੂਰਸਸ੍ਰਵਮ੍ ।। ੩੫.

ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਸੱਪ — ਇਹ ਸਭ ਜਾਮਬੂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਧੁ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਸ ਕੇਤੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਦ੍ਵੀਪੇ ਜਮ੍ਭੂਰ੍ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਜਮ੍ਭੂਦ੍ਵੀਪਃ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੩੫.

ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜਾਮਬੂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜਾਮਬੂਦਵੀਪ ਸਦਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।

ਵਿਪੁਲਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਜਾਤਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇऽਤਿਸੁਮਹਾਨਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਦਪਃ ।। ੩੫.

ਪੱਛਮੀ ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੀਪਲ ਰੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਿਲਮ੍ਬਿਵਰਮਾਲਾਦ੍ਯਃ ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਵੇਦਿਕਃ। ਮਹੋਚ੍ਚਸ੍ਕਨ੍ਧਵਿਟਪੋ ਨੈਕਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣਾਲਯਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਧੀਆ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਚੌਕਟ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਤਣੀ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਈ ਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਸੁਖਦੈਃ ਫਲੈਃ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਕੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ। ਸ ਕੇਤੁਃ ਕੇਤੁਮਾਲਾਨਾਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਘੜੇ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਹਰ ਰੁੱਤ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕੇਤੁਮਾਲੇਤਿ ਚ ਯਥਾ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਰ੍ਮਤਃ ।। ੩੫.

ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਮੂਲ ਸੁਣੋ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਰਾਜਿਤੇ। ਮਹਾਸਮਰਸਮ੍ਮਰ੍ਦਵृਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ੋਭਵਿਮਰ੍ਦਿਤਾ ।। ੩੫.

ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਥਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦਾਨਵ ਹਾਰ ਗਏ, ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁੱਖ ਝਟਕਿਆ ਤੇ ਝੰਝੋੜਿਆ ਗਿਆ।

ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਵਿਹਿਤਾ ਮਾਲਾ ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾਨਿਤਾ। ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਮਾਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਯ ਵਨਸ੍ਪਤੇਃ ।। ੩੫.

ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ ਤੇ ਪੀਪਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਣੀ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।

ਸਾ ਤਥੈਵ ਮਹਾਗਨ੍ਧਾ ਹ੍ਯਮ੍ਲਾਨਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਿਕੀ। ਇਜ੍ਯਤੇ ਸੁਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ, ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਸਿਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਕੇਤੋਃ ਸਦਾ ਮਾਲਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਜਤੇ। ਪਵਨੇਨੇਰਿਤਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਾਤਿ ਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮੋਹਕ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਾਮਾਙ੍ਕਿਤੋ ਦ੍ਵੀਪਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਕੇਤੁਮਾਲ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਪੱਛਮੀ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਜਾਤੋ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ । ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋ ਵਿਪੁਲਸ੍ਕਨ੍ਧੋऽਨੇਕਯੋਜਨਮਣ੍ਡਲਃ ।। ੩੫.

ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ — ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਣੀ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਘਣੇ ਯੋਜਨਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੈ।

ਮਾਲ੍ਯਦਾਮਕਲਾਪੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਗਨ੍ਧਸ਼ਾਲਿਭਿਃ। ਸ਼ਾਕਾਵਿਲਮ੍ਬੀ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਃ ।। ੩੫.

ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗੁੱਛਿਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਾਲਕੁਮ੍ਭਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਮਧੁਪੂਰ੍ਣੈਃ ਫਲੈਃ ਸਦਾ। ਸ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰ ਕੁਰੂਣਾਨ੍ਤੁ ਕੇਤੁਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। ੩੫.

ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਲਾਲ ਮਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਧੁ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਤੁਵ੍ਰੱਖ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਾਵਰਜਾ ਮਾਨਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ। ਸਪ੍ਤ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਕੁਰਵੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੩੫.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੱਤ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਕੁਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।