ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਥਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ੇ ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯਾਧਿਪਤੇਃ ਸਭਾ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਨਾ ਨਾਮ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੪.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਥੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਨੈਰਿਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਗਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਏਵਮੇਵ ਮਹਾਸਭਾ। ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ੁਭਵਤੀ ਸਤੀ। ਉਦਕਾਧਿਪਤੇਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੪.

ਪੰਜਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਭਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ ਵਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਪਰੋਤ੍ਤਰੇ ਤਥਾ ਦੇਸ਼ੇ षष੍ਠੇऽਨ੍ਤਰਤਟੇ ਸ਼ਿਵੇ। ਵਾਯੋਰ੍ਗਨ੍ਧਵਤੀ ਨਾਮ ਸਭਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾ ।। ੩੪.

ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰ, ਛੇਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੁ ਦੀ ਸਭਾ ਗੰਧਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤ ਮੇऽਪ੍ਯਨ੍ਤਰਤਟੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਧਿਪਤੇਃ ਸਭਾ। ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹੋਦਯਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੈਢੂਰ੍ਯ੍ਯਵੇਦਿਕਾ ।। ੩੪.

ਸੱਤਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹੋਦਯਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌਕਟ ਸ਼ੁੱਧ ਵੈਡੂਰੀ ਰਤਨ ਦੀ ਹੈ।

ਯਤ੍ਤਦ੍ਵੈ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮੂਲਮਿਤਿ ਵੈ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਤਦ੍ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਪ੍ਤਤੀਨਾਮਧਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੫.

ਜੋ ਕਰਣਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾष੍ਟੌ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਸ਼ੈਲਰਾਜਾਵृਤਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੇਰੁਮੂਲਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੫.

ਉੱਥੇ ਚੌਂਤਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਗਿਰਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮਨੇਕੇषੁ ਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਃ। ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਹੱਦਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਕੁਞ੍ਜਕਨ੍ਦਰਨਦੀਗੁਹਾਨਿਰ੍ਝਰਸ਼ੋਭਿਤਾਃ। ਬਹੁਪ੍ਰਾਸਾਦਕਟਕੈ ਸ੍ਤਟੈਸ਼੍ਚ ਕੁਸੁਮੋਜ੍ਜ੍ਵਲੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਾਗਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਮਹਲਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਨਾਲ।

ਨਿਤਮ੍ਬਪੁष੍ਪਮਾਲੌਘੈਃ ਸਾਨੁਭਿਰ੍ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤੈਃ । ਸ਼ਿਖਰੈਰ੍ਹੇਮਕਪਿਲੈਰ੍ਨੈਕਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਵृਤੈਃ। ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਗਿਰਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪੁष੍ਟੈ ਰਤ੍ਨ ਸਮਰ੍ਪਿਤੈਃ ।। ੩੫.

ਸਭ ਪਹਾੜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਚੋਟੀਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।

ਵਿਹਙ੍ਗਸ਼ਤਸਂਜੁष੍ਟੈਃ ਕੁਞ੍ਜੈਰਨੁਪਮੈਰਪਿ। ਸਿਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ਼ਰਭੈਰ੍ਨੈਕੈਸ਼੍ਚਾਮਰਵਾਰਣੈਃ। ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਕृਤਿਧਰੈਃ ਸੇਵਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਨਗੈਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਾਗਾਂ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਹਰਿਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਮੇਕੈਕਂ ਦਸ਼ਪਰ੍ਵਤਮ੍। ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾ ਯੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਾਹਾਸ੍ਤੁ ਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਥੇ ਸੱਤ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦਸ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਠਰੋ ਦੇਵਕੂਟਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਪਰ੍ਵਤੌ। ਤੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਾਯਾਮਾਵਾਨੀਲਨਿषਧਾਯਤੌ ।। ੩੫.

ਜਠਰ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਧ ਤੇ ਨੀਲਾ ਹਨ।

ਕੈਲਾਸੋ ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਤੌ। ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਾਯਤਾਵੇਤਾਵਰ੍ਣਵਾਨ੍ਤਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ।। ੩੫.

ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਹਿਮਵਤ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਹ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਯੋऽਸੌ ਮੇਰੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ। ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਂ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮੇਰੂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਚਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਮਹਾਪਾਦਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੇਰੋਰਥ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ਮ੍। ਯੈਰ੍ਧृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਚਲਤਿ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਮਹੀ ।। ੩੫.

ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਚਾਰਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰ ਆਯਾਮਸ੍ਤੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ। ਨੈਕਨਿਰ੍ਝਰਵਪ੍ਰਾਢ੍ਯਾ ਰਮ੍ਯਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਝਰਨੇ ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਨਿਤਮ੍ਬਪੁष੍ਪਕਾਦਮ੍ਬੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸਾਨਵਃ। ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤਾਲਤਲੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚੋਟੀਾਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹਨ।

ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਗੁਹਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਹਿਙ੍ਗੁਲਕਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨੈਰ੍ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤੈਃ ।। ੩੫.

ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁੱਚਾ ਹਿੰਗੁਲਕ ਵਰਗੇ ਧਾਤੂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਰਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਾਲੈਃ ਸਮਲਂਕृਤਾਃ। ਰੁਚਿਰਾਃ ਸ਼ਤਪਰ੍ਵਾਣਃ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਮਹਾਵਿਮਾਨੈਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਦੀਪਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਾਲ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤੇ ਕਈ ਚੋਟੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਘਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਦਰੋ ਨਾਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ। ਵਿਪੁਲਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੫.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰੋ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲਾ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ ਪਹਾੜ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇषੁ ਵਜ੍ਰਵੈਢੂਰ੍ਯਵੇਦਿਕਾਃ। ਸ਼ਾਖਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਤਾਃ ਸੁਮੂਲਾਃ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀਰੇ ਤੇ ਬੈਰਲ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ।

ਸ੍ਰਿਗ੍ਧੈਰ੍ਨੀਲੈਰ੍ਘਨੈਃ ਪਰ੍ਣੈਃ ਸਞ੍ਝਨ੍ਨਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਅਨੇਕਪ੍ਰਜਨੋਤ੍ਸੇਧਾ ਮਹਾਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਃ ।। ੩੫.

ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਗਾਈ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ। ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦ੍ਵੀਪਕੇਤਵਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਉਗ ਆਏ ਹਨ।

ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਯ ਗਿਰੇਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਕੇਤੁਰਾਟ੍। ਆਲਮ੍ਬਸ਼ਾਖਾਸ਼ਿਖਰਃ ਕਨ੍ਦਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਦਪਃ ।। ੩੫.

ਮੰਦਰੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ, ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤਣ ਪਹਾੜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਮਾਣੈਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਵਿਕਚਕੇਸਰੈਃ। ਮਹਾਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨੋਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲਜੈਃ ।। ੩੫.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਘੜੇ ਜਿਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਕੇਸਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਭਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਮਧਿਕਂ ਸੋऽਥ ਗਨ੍ਧੇਨਾਪੂਰਯਦ੍ਦਿਸ਼ਃ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵੈ ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਵੀਜਿਤਃ ।। ੩੫.

ਫਿਰ, ਇਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਵਰਕੇਤੁਰੇਵ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਯਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਰ੍ਮਹੀਯਤੇ ।। ੩੫.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ। ਇੱਥੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਕਦਮ੍ਬਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸ਼੍ਵੇਤਹਰੋ ਹਰਿਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਪਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਹਿਤਃ ਪੁਰਾ ।। ੩੫.

ਉਥੇ ਰੁਦਰਕਦੰਬ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਗਲ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਤੇਨ ਚਾਲੋਕਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵੀਪਂ ਦ੍ਵਿਪਦਨਾਯਕਾਃ। ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵੋ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਹ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।